TBK Madde 425 Yıllık ücretli izin: d. Ücreti

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 425, işveren yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye izin süresine ilişkin ücreti, işçinin izne başlamasından önce peşin ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür; işçi de hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, alacağı para ve başka menfaatler karşılığında yıllık ücretli izin hakkından feragat edemez. Hizmet sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir ve bu ücrete ilişkin zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihte işlemeye başlar.

Resmi Metin

d. Ücreti

Madde 425- (1) İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücretini, ilgili işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür.

(2) İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, işverenden alacağı para ve başka menfaatler karşılığında yıllık ücretli izin hakkından feragat edemez.

(3) Hizmet sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı, hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihte işlemeye başlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

İşlevi, dinlenme hakkını hem zamanında hem de ekonomik olarak güvence altına almaktır ve pratikte birbirinden ayrı üç sonuç doğurur. Önce, izin ücreti işçi izne başlamadan önce peşin ödenmeli ya da avans olarak verilmelidir; ücreti izin dönüşüne bırakan uygulama yükümlülüğe aykırıdır. İkincisi, hizmet ilişkisi sürerken işçi para veya başka menfaat karşılığında yıllık izinden feragat edemez, çünkü izin satılabilir bir alacak değil, kişiye bağlı dinlenme hakkıdır; bu yasak yalnız ilişki devam ettiği sürece işler. Üçüncüsü, sözleşme herhangi bir sebeple sona erdiğinde kullanılamayan izin bir para alacağına döner, sona erme tarihindeki ücret üzerinden hesaplanır ve zamanaşımı da bu tarihte işlemeye başlar. Sık görülen yanılgı, ilişki sürerken ödenen bir tutarla geçmiş yılların izninin tasfiye edildiğini sanmaktır; böyle bir feragat geçersizdir. İş Kanunu (4857) kapsamındaki işçide izin süreleri İş K. (4857) m.53’e göre belirlenir ve İK önceliklidir; TBK m.422 süresi bu işçilere doğrudan uygulanmaz.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 425. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “d. Ücreti” kenar başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarının dört fıkradan oluşan 424 üncü maddesinde, işçinin izin süresine ait ücreti düzenlenmektedir.

Maddenin birinci fıkrasına göre, “işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücretini, ilgili işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür.” Benzer bir düzenleme, 4857 sayılı İş Kanununun 57 nci maddesinin birinci fıkrasında “İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.” şeklinde yer almaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasında, işçinin, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, işverenden alacağı para ve başka menfaatler karşılığında, yıllık ücretli izin hakkından feragat edemeyeceği belirtilmiştir. Yine, 4857 sayılı İş Kanununun 53 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği ifade edilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasına göre, hizmet sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenecektir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımının başlangıcı, hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihtir. Bu fıkra, 4857 sayılı İş Kanununun 59 uncu maddesinin birinci fıkrasından aynen alınmıştır.

Maddenin son fıkrasında ise, yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin bu süre içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığının anlaşılması durumunda, işverenin izin süresi için ödediği ücreti geri alabileceği belirtilmiştir. Bu fıkra da, 4857 sayılı İş Kanununun 58 inci maddesinden aynen alınmıştır.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 329d maddesi de göz önünde tutulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.425 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2022/11233 K. 2023/19137 Bozma

Yıllık ücretli izin ücretini düzenleyen hüküm genel kanunda yer alır; işçinin tabi olduğu özel kanun sözleşmenin sona ermesinde ödenecek izin ücretini kendi koşullarıyla düzenlemiş ve bu konuda bir boşluk bırakmamışsa, genel kanun hükmüne dayanılarak izin ücretine hükmedilemez; uyuşmazlık özel kanunun kendi düzenlemesine göre çözülür.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı şirketin dahil olduğu grup şirketlerinde 20.02.2001 ile 29.07.2016 tarihleri arasında gemiadamı olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı sebep olmadan ve altı günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti istemiştir. Davalı, davacının gemide ikinci kaptana bıçakla saldırdığını, feshin 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca yapıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi feshi süresinde görmeyerek davayı kısmen kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi feshi haklı ve süresinde saymakla birlikte 6098 sayılı Kanun'un 425. maddesini uygulayarak yıllık izin ücretine hükmetmiştir. Daire, 854 sayılı Kanun'un 40. maddesinin son fıkrasının izin ücretini yalnızca 14. maddenin II, III ve IV numaralı bentlerine göre sona eren sözleşmelerle sınırladığını, özel kanunda bu konuda boşluk bulunmadığından genel kanuna dayanılamayacağını belirterek kararı bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2022/3398 K. 2022/5105 Bozma

İşçiye yıllık izinlerinin kullandırıldığını veya izin ücretinin ödendiğini ispat yükü işverendedir; bu yönde yazılı belge sunulamazsa, hizmet sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte hak kazanılıp kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretin işçiye ödenmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı işverenin evinde 01/01/2006 tarihinden itibaren yatılı kalarak eşiyle birlikte şoförlük, aşçılık ve diğer ev işlerini yaptığını, 15/01/2014 tarihinde iş akdinin haklı sebep gösterilmeden sona erdirildiğini, aylık maaşının 3.050 TL olduğunu ve kendisine ibraname imzalatılarak 2.500 TL kısmi ödeme yapıldığını belirterek kıdem tazminatı, maaş, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarını istemiştir. Davalı, devamsızlık nedeniyle 14/01/2014 tarihli ihtarname ile haklı feshettiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul edip toplam 1.550 TL alacağa hükmetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi 27/01/2015 tarihli ibranameyi geçerli sayarak davanın reddine karar vermiştir. Daire, ibra konusu alacakların tür ve miktarları belirtilmediği ve ödeme banka aracılığıyla yapılmadığı için ibranamenin makbuz hükmünde olduğunu, izin ücretinin ödendiğinin de yazılı belgeyle kanıtlanamadığını belirterek kararı bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2020/6906 K. 2021/922 Bozma

İş Kanunu kapsamı dışında kalan hizmet ilişkilerinde yıllık izin ücreti alacağı, İş Kanunu hükümlerine göre değil hizmet sözleşmesine ilişkin genel hükümlere göre belirlenir; elli işçiden az çalışanı bulunan tarım işyerinde çalışan işçinin izin ücreti de bu hükümler dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalının işyerinde 08.08.2009-01.08.2012 tarihleri arasında çobanlık ve koyun bakımı işinde aralıksız çalıştığını, hizmet akdinin haksız olarak sona erdirildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai ve ulusal bayram genel tatil ücreti olmak üzere toplam 11.406,89 TL alacak istemiştir. Davalı, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünün ihalelerine katılarak iş aldığını, ihale süresinin 31.07.2012 tarihinde dolduğunu ve birikmiş izinlerin kullandırıldığını savunmuştur. Mahkeme davayı kısmen kabul ederek 2.812,87 TL kıdem, 1.478,93 TL ihbar tazminatı, fazla mesai ve genel tatil ücretleri ile 924,86 TL yıllık izin ücretine hükmetmiştir. Daire, işyerinde elliden az işçi çalıştırıldığı için uyuşmazlığın İş Kanunu kapsamı dışında kaldığını, alacakların 6098 sayılı Kanunun 422, 425, 432 ve 438 inci maddeleri ile 818 sayılı Kanun hükümleri esas alınarak hesaplanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!