TMK Madde 981 Zilyetlikte kuvvet kullanma hakkı ve ölçülülük sınırı

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 981, zilyedin her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilmesini ve zilyedin rızası dışında kendisinden alınan şeyi taşınmazlarda el koyanı kovarak, taşınırlarda ise eylem sırasında veya kaçarken yakalananın elinden alarak zilyetliğini muhafaza edebilmesini ile zilyedin durumun haklı göstermediği derecede kuvvet kullanmaktan kaçınmak zorunda olmasını iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Savunma hakkı

Madde 981- (1) Zilyet, her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir.

(2) Zilyet, rızası dışında kendisinden alınan şeyi taşınmazlarda el koyanı kovarak, taşınırlarda ise eylem sırasında veya kaçarken yakalananın elinden alarak zilyetliğini koruyabilir. Ancak, zilyet durumun haklı göstermediği derecede kuvvet kullanmaktan kaçınmak zorundadır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, zilyedin her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilmesini ve zilyedin rızası dışında kendisinden alınan şeyi taşınmazlarda el koyanı kovarak, taşınırlarda ise eylem sırasında veya kaçarken yakalananın elinden alarak zilyetliğini muhafaza edebilmesini ile zilyedin durumun haklı göstermediği derecede kuvvet kullanmaktan kaçınmak zorunda olmasını iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra zilyede meşru savunma niteliğinde geniş bir kuvvet kullanma yetkisi tanır; gasp ve saldırı anında dış yardım beklemeksizin doğrudan müdahale mümkündür. İkinci fıkra geri alma yetkisini taşınmaz ve taşınır ayrımıyla farklılaştırır; taşınmazlarda işgalciyi kovma, taşınırlarda eylem sırasında veya kaçarken yakalama yolu açıktır. Orantılılık ilkesi her iki halde de işletilir. Avukatlık pratiğinde zilyet vekili müvekkilin müdahale anındaki davranışlarını orantılılık ölçütü içinde değerlendirmeli ve aşan kuvvet kullanımının ceza ve hukuk sorumluluğu doğurabileceğini hatırlatmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 894 üncü maddesini karşılamaktadır.

Ancak ikinci fıkrada “şiddetle veya hafiyyen kendisinden alınan” ifadesi yerine “rızası dışında, kendisinden alınan” ifadesinin kullanılması uygun görülmüş, “cürmü meşhut halinde tutulan” biçimindeki ifadenin ceza hukukunun suçüstü kavramı ile karıştırılmasını önlemek için, “eylem sırasında veya kaçarken” ifadesine yer verilmiş, “ahvalin haklı göstermediği cebir ve şiddet kullanmak” ifadesi yerine de, kaynak İsviçre Medeni Kanununun 926 ıncı maddesinin üçüncü fıkrasının ifadesi de dikkate alınarak “durumun haklı göstermediği derecede kuvvet kullanmak” ifadesinin kullanılması uygun görülmüştür.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 4.HD içtihatları

Yargıtay 4.HD E. 2022/6113 K. 2025/13744 Onama

Zilyedin fiilî hâkimiyeti yasal yollarla sona erdirilmedikçe, malik ya da kira süresi henüz başlamamış yeni kiracı, savunma hakkına dayanarak taşınmaza zorla giremez; zilyet sıfatı bulunmayan kişi bu yetkiyi kullanamaz, kuvvetle tahliye haksız fiil sorumluluğu doğurur.

Detaylı özeti gör

Süresi 01.06.2016'da dolan ürün (hasılat) kirasına rağmen portakal bahçesini boşaltmayan kiracıların bulunduğu taşınmaza, 04.06.2016 tarihinde yeni kiracı davalı şirket tarafından girilerek dikili portakal ağaçları kesilmiştir. Davalı, eyleminin Türk Medeni Kanunu'nun 981. maddesi kapsamında kaldığını savunmuş; ilk derece mahkemesi kira ilişkisinin Türk Borçlar Kanunu'nda ayrıntılı düzenlendiğini belirterek bu maddenin somut olayda tatbik edilemeyeceğini ve eylem tarihi itibarıyla kira sözleşmesi henüz başlamamış davalının zilyetliğinden söz edilemeyeceğini kabul ederek davayı kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi ise davacıların zilyetliği yasal yollarla sona erdirilmedikçe malikin veya davalı yeni kiracının bu maddeye dayanarak taşınmaza zorla giremeyeceğini, usulünce kendisine teslim edilmeyen taşınmaza giren davalının haksız fiil faili olarak sorumlu olduğunu belirtmiş; buna karşın ağaç ve meyve zararına ilişkin talepleri Türk Borçlar Kanunu'nun 364, 372 ve 374. maddeleri uyarınca yerinde bulmayarak ilk derece kararını kaldırıp davanın reddine karar vermiştir. 4. Hukuk Dairesi 07.10.2025 tarihinde bu kararı oy birliğiyle onamıştır.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 981, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında savunma hakkı alanında uygulanır.

tapu iptali ve tescil davalarında avukat desteği

Bize WhatsApp'tan ulaşın!