TMK Madde 975 Dolaylı ve dolaysız zilyetlik

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 975, bir şeyde fiili hakimiyetini doğrudan doğruya sürdüren kimsenin dolaysız zilyet, başka bir kişi aracılığı ile sürdüren kimsenin dolaylı zilyet olmasını tek fıkra üzerinden düzenler ve zilyetlik tipolojisini ikinci bir ayrımla zenginleştirir.

Resmi Metin

Dolaylı ve dolaysız zilyetlik

Madde 975- Bir şeyde fiilî hâkimiyetini doğrudan doğruya sürdüren kimse dolaysız zilyet, başka bir kişi aracılığı ile sürdüren kimse dolaylı zilyettir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, bir şeyde fiili hakimiyetini doğrudan doğruya sürdüren kimsenin dolaysız zilyet, başka bir kişi aracılığı ile sürdüren kimsenin dolaylı zilyet olmasını tek fıkra üzerinden düzenler ve zilyetlik tipolojisini ikinci bir ayrımla zenginleştirir. Tek fıkra zilyetlik kategorilerini fiili hakimiyetin doğrudan veya dolaylı olmasına göre ayırır; doğrudan kullanımdaki kişi dolaysız zilyet, vasıtalı kullanımdaki kişi dolaylı zilyettir. Bu ayrım önceki maddede yer alan asli ve fer'i ayrımıyla karıştırılmamalıdır; asli/fer'i hak iddiasına göre, dolaysız/dolaylı ise fiili hakimiyet biçimine göre yapılan farklı ölçütlerdir. Bir fer'i zilyet çoğunlukla dolaysız zilyet olur, ancak bazı hallerde dolaylı zilyet de olabilir. Avukatlık pratiğinde zilyetlik davasında müvekkilin pozisyonunu saptayan vekili her iki ölçüt yönünden ayrı değerlendirme yapmalı ve dolaysız zilyetin kuvvet kullanma hakkından ilk önce yararlandığını hatırlatmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunda ve kaynak İsviçre Medeni Kanununda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur. Böyle bir hükmün yürürlükteki Kanunda bulunmaması, Alman Medeni Kanununda yer alan dolaylı zilyetlik ve dolaysız zilyetlik ayırımı ile İsviçre Medeni Kanunu ve yürürlükteki Kanunda yer alan asli ve fer’i zilyetlik ayırımlarının bazen birbirine karıştırılmasına yol açmıştır. Oysa bir önceki maddede sözü edilen asli ve fer’i zilyet ayırımı, zilyedin mal üzerinde iddia ettiği hakka göre yapılan bir ayırımdır. Buna karşılık dolaylı ve dolaysız zilyet ayırımı, malın zilyedin fiili hakimiyeti altında olup olmaması bakımından yapılmıştır. Bir fer’i zilyet, çoğu kez dolaysız zilyet olmakla beraber bazı hallerde dolaylı zifyed de olabilir. Bu kavramlar gerekli şekilde ayrılmadığı takdirde, kavram karışıklığı doğabilir.

Dolaylı ve dolaysız zilyetlik ayırımı, özellikle zilyetliğin korunmasında önem taşır. Çünkü zilyedin kuvvet kullanma hakkından ilk önce dolaysız zilyetler yararlanırlar.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2.HD E. 2010/15839 K. 2012/1468 Bozma

TMK m.975 uyarınca eşin aile konutunda oturması evlilik ilişkisine dayanıp diğer eşe tebaen ise eşler arasında dolaylı-dolaysız zilyetlik ilişkisi kurulur; zilyetliği türeten eş aleyhine verilen men'i müdahale ilamı, tebaen oturan eş yönünden de kesin delil oluşturur.

Detaylı özeti gör

Aile konutu niteliğindeki taşınmazı rızası alınmadan üçüncü kişiye devredilen eş, TMK m.194/1'e dayanarak devrin iptalini istemiştir. Ancak devralan üçüncü kişinin, devreden koca aleyhine açtığı men'i müdahale ve ecrimisil davası daha önce kabul edilerek kesinleşmiş; böylece kocanın taşınmazı haksız olarak elinde bulundurduğu saptanmıştır. Daire, davacı eşin konutta oturmasının kocasına tebaen olduğunu, aralarında TMK m.975 anlamında dolaylı-dolaysız zilyetlik ilişkisi bulunduğunu, bu nedenle ilamın tarafı olmasa da anılan hükmün davacı yönünden de kesin delil niteliğini koruduğunu belirtmiştir. Kullanımı geçerli bir hukuki sebebe dayanmayan konut aile konutu olsa dahi rızası aranan eşe devrin iptalini isteme hakkı vermez; aksi yöndeki talep TMK m.2 dürüstlük kuralına aykırıdır.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 975, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında dolaylı ve dolaysız zilyetlik alanında uygulanır.

kamulaştırma ve önalım davalarında profesyonel destek

Bize WhatsApp'tan ulaşın!