TMK Madde 973 - Zilyetlik kavramı

Mera, yaylak ve ormanlar kamu malı olup TMK m.715 ve özel kanunları uyarınca olağanüstü zamanaşımı/zilyetlikle kazanılamaz; zilyetlik (m.973: bir şey üzerinde fiilî hâkimiyet) yalnız özel mülkiyete elverişli yerlerde sonuç doğurur. Kadastroda "mera" sınırlandırılan yerde yalnız mera olmadığının tespiti yetmez; taşınmazın orman sayılıp sayılmadığı ve zilyetlik koşulları resen araştırılmalıdır.

Zilyetlik, TMK m.973 anlamında bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyet olup bir hakka dayanması şart değildir; hakka dayanmayan zilyetlik dahi sosyal barış amacıyla korunur. Orman sayılan yerde dahi, Orman İdaresi taraf değilse üçüncü kişilere karşı zilyetliğe dayalı koruma (eski hâle iade) istenebilir.

Hukuki mesele: Köy tüzel kişiliği adına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı kadastro tespitinde, kamu malı niteliğindeki taşınmazlar üzerinde TMK m.973 anlamında zilyetlik kurulup kurulamayacağı ve bunların Kadastro Kanunu m.14 miktar sınırlamasına dahil edilip edilmeyeceği. Değerlendirme: Fiili hakimiyet olarak tanımlanan zilyetlik yalnızca özel hukuka tabi mallar için söz konusudur; kamu malı üzerindeki fiili hakimiyet kamu hukuku kuralları içinde değerlendirilir, m.16 kapsamındaki kamu malları m.14 sınırına eklenemez. Sonuç: Direnme kararı, Özel Daire bozması ve ilave gerekçelerle BOZULDU.

Hukuki mesele: Tapusuz (taşınır hükmündeki) taşınmazda, satış senedine rağmen taşınmazı hiç teslim almayıp fiilen kullanmayan davacının TMK m.973 anlamında zilyet sayılıp sayılamayacağı ve buna bağlı tapu iptali-tescil istemi. Değerlendirme: Zilyetlik, şey üzerinde fiili tasarruf/hakimiyetle doğar; davacı taşınmazda hiç oturmamış, kiraya vermemiş, satıştan beri taşınmaz davalının elinde kalmıştır. Eylemli ve fiili duruma aykırı düşen kayıt ve belgelere zilyetlik yönünden değer verilemez. Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA, oyçokluğuyla karar verilmiştir.