TMK Madde 591 - Terekenin korunması: Mühürleme

Uyuşmazlık, terekede bulunan menkul malların tespiti ile yazımı (defterinin tutulması), idaresinin sağlanması ve yasal yoldan tasfiyesi istemine ilişkin olup, yerel mahkemenin kurduğu hüküm bozulmuştur. Daire, mirasçılardan birden fazla kişinin vesayet altında bulunmasının TMK m.590/1 anlamında terekenin yazımını (defterinin tutulmasını) gerektiren yasal bir sebep olduğunu belirtmiştir. Bozma gerekçesinde, yazımı yapılan tereke mallarından gerekenlerin TMK m.591 uyarınca mühürlenerek koruma altına alınması, mühürlenmeyen mallar için de uygun koruma önlemlerinin alınması; mühürleme sırasında mirasbırakanla birlikte oturanların ihtiyaçları için gerekli eşyanın bir tutanakla tespit edilip güvenilir kişi olarak kendilerine bırakılması gerekirken bu kademeli koruma sürecine uyulmadan karar verilmesinin doğru olmadığı vurgulanmıştır. Ayrıca kabule göre, mirasın en yakın mirasçılarca reddi hâlinde terekenin TMK m.612 uyarınca iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesi gerektiği hususunun gözetilmemesi de usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.

Uyuşmazlık, terekede bulunan menkul malların tespiti istemine ilişkin olup, yerel mahkeme istemi reddetmiş, Yargıtay hükmü bozmuştur. Daire, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminin istem üzerine veya re'sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesi için gerekli önlemleri alacağını (TMK m.589/1-2), TMK m.590'da belirtilen sebeplerden birinin gerçekleşmesi hâlinde ise tereke mal ve haklarının yazımı için defterinin tutulmasına karar vermesi gerektiğini (TMK m.590 ve 2003/5960 sayılı Tüzük m.33/1) vurgulamıştır. Buna göre menkul malların tespiti ile defterinin tutulması, yazımı yapılan mallardan gerekenlerinin TMK m.591'e göre mühürlenerek koruma altına alınması, mühürlenmeyenler için uygun koruma önlemlerinin alınması ve mühürleme yapılırken mirasbırakanla birlikte oturanların ihtiyaçları için gerekli eşyanın tutanakla tespit edilip güvenilir kişi olarak kendilerine bırakılması gerekirken, istemin reddi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. Bu nedenle hüküm oybirliğiyle bozulmuştur.

Uyuşmazlık, terekede bulunan menkul malların tespiti ile yazımı (defterinin tutulması), idaresi ve yasal yoldan tasfiyesi istemine ilişkindir; mirasçılardan Dursun ve Sezayi'nin vesayet altında bulunması terekenin defterinin tutulması için yasal bir sebep oluşturmaktadır. Yargıtay, mahalli mahkeme hükmünü görev aşılarak karar tesis edildiği gerekçesiyle bozmuştur. Gerekçede, TMK m.589/1-2 uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakiminin tereke mallarının korunması için gerekli önlemleri alacağı, TMK m.590'da belirtilen sebeplerden birinin gerçekleşmesi hâlinde defter tutulmasına karar vereceği belirtilmiş; iki mirasçının vesayet altında olmasının TMK m.590/1 anlamında yazım için yasal sebep teşkil ettiği saptanmıştır. Bu nedenle yazımı yapılan tereke mallarından gerekenlerin TMK m.591 uyarınca mühürlenerek koruma altına alınması, mühürlenmeyen mallar için uygun koruma önlemlerinin alınması ve mühürleme sırasında mirasbırakanla birlikte oturanların ihtiyaçları için gerekli eşyanın tutanakla tespit edilerek güvenilir kişi olarak kendilerine bırakılması gerektiği vurgulanmıştır.

Uyuşmazlık, terekenin tedbir niteliğinde tespiti ve defterinin tutulması istemine ilişkin olup, dayanak olarak TMK m.589-591 gösterilmiştir; karar, davalı Hazine'nin temyizi üzerine verilmiştir. Yargıtay, sulh hakiminin terekenin tespiti ve tereke unsurlarının deftere geçirilmesine ilişkin kararlarının terekenin korunması önlemleri kapsamında tedbir niteliğinde bulunduğunu, bu nedenle temyizi kabil kararlardan olmadığını belirtmiştir. Bu gerekçeyle temyiz isteğinin reddine oybirliğiyle karar verilmiştir. İstemin dayandığı blok içinde yer alan TMK m.591, deftere geçirilen (yazımı yapılan) tereke mallarının mühürlenmesini düzenleyen bir koruma önlemidir; söz konusu tedbir nitelikli kararlar nihai hüküm sayılmadığından temyiz denetimi dışında kalmaktadır.

Uyuşmazlık, Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görülen ve Türk Medeni Kanunu'nun 589-591. maddelerine dayanan, terekenin tedbir niteliğinde tespiti ile defterinin tutulması istemine ilişkin verilen hükmün temyiz edilebilirliğine ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Sulh Hâkiminin tedbir olarak terekeyi tespitine ilişkin işlemlerin nihai hüküm niteliğinde olmadığı, bu nedenle temyizinin mümkün bulunmadığı (Dairenin 04.11.1999 tarihli kararına atıfla) gerekçesiyle temyiz dilekçesinin reddine karar vermiştir. TMK m.591 bu kararda yalnızca m.589 ve m.590 ile birlikte terekenin tespiti ve defter tutulması isteminin yasal dayanağı olarak anılmış olup, defter tutma önlemine ya da maddenin içeriğine ilişkin esastan bir değerlendirme yapılmamıştır. Karar usule (temyiz edilebilirlik) odaklandığından maddeye özgü bağımsız bir ilke geliştirilmemiştir.