TMK 289. Madde
Türk Medeni Kanunumuzun 289. maddesi şu şekildedir:
SOYBAĞININ KURULMASI – Soybağının reddi – Hak düşürücü süreler
Madde 289 – Koca, davayı, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır.
Çocuk, ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır.
Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.
Başlık
TMK 289. maddesinin ait olduğu bölüm başlık ismi şu şekildedir: İKİNCİ KISIM: HISIMLIK – BİRİNCİ BÖLÜM: SOYBAĞININ KURULMASI – İKİNCİ AYIRIM : KOCANIN BABALIĞI
Madde başlığı şu şekildedir: SOYBAĞININ KURULMASI – Soybağının reddi – Hak düşürücü süreler
Gerekçe
Türk Medeni Kanunu 289. maddesinin gerekçesi ise şu şekildedir:
Madde soybağının reddi davasının tabi olduğu süreyi, yürürlükteki Kanundan tamamen farklı bir şekilde yeniden düzenlemekte ve kısmen yürürlükteki Kanunun 242 ve 246 ncı maddelerini karşılamaktadır. Maddede İsviçre Medeni Kanununun 256c maddesi hükmüne paralel bir düzenleme getirilmiştir.
Birinci fıkrada, yürürlükteki Kanunun 242 nci maddesinde yer alan ve davanın dokunduğu menfaatler açısından çok kısa bir süre olan bir aylık süre yerine ve 1984 tarihli Öntasarının 224 üncü maddesindeki altı aylık süreden de farklı olarak, bir ve beş yıllık iki süre düzenlenmiştir. Bir yıllık süre kocanın, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Beş yıllık süre ise, her halde doğumdan itibaren işlemeye başlayacak olan bir süredir. Böylece koca, beş yıllık süre geçtikten sonra, bir yıllık süre henüz dolmamış yahut işlemeye başlamamış olsa bile, soybağının reddi davası açamayacaktır.
İkinci fıkrada, çocuğun dava hakkının tabi olduğu süre, çocuğa dava hakkı tanıyan 1984 tarihli Öntasarının 227 nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmünden de farklı bir şekilde hükme bağlanmıştır. Buna göre çocuk, ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl dava açmak zorundadır.
Hem birinci ve hem de ikinci fıkrada düzenlenen süreler, hak düşürücü sürelerdir.
Üçüncü fıkrada ise, dava açmadaki gecikmenin haklı bir sebebe dayanması halinde, bir yıllık hak düşürücü sürenin bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlayacağı hükme bağlanmıştır. Haklı sebebin neler olabileceği fıkrada belirtilmemiş, herhangi bir olayın haklı sebep oluşturup oluşturmadığını belirleme konusunda hakime takdir yetkisi verilmiştir.
ALT KOMİSYON RAPORU
– Tasarının 289 uncu maddesinin “Dava açma süresi” olan madde başlığı, diğer maddelerdeki düzenlemelere paralel olarak “Hak düşürücü süreler” şeklinde değiştirilmiştir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
– Tasarının 289 uncu maddesinin “Dava açma süresi” olan kenar başlığı, diğer maddelerdeki düzenlemelere paralel olarak “Hak düşürücü süreler” şeklinde değiştirilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Görüşülmekte olan 723 sıra sayılı kanun tasarısının 289 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “fakat” kelimesinin madde metninden çıkarılmasını arz ve teklif ederiz.
Aydın Tümen
(Ankara)
ve arkadaşları
BAŞKAN – Evet, Sayın Komisyon?
ADALET KOMİSYONU BAŞKANI EMİN KARAA (Kütahya) – Çoğunluğumuz olmadığı için katılamıyoruz, takdire bırakıyoruz.
BAŞKAN – Sayın Hükümet?
ADALET BAKANI HİKMET SAMİ TÜRK (Trabzon) – Katılıyoruz.
BAŞKAN – Katılıyorsunuz.
Komisyonun takdire bıraktığı, hükümetin katıldığı, Aydın Tümen ve arkadaşlarına ait önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Etmeyenler… Kabul edilmiştir.
