TMK Madde 62 - Derneğin ilk genel kurul toplantısı

Uyuşmazlık, 1.11.2005 tarihinde alındı belgesi karşılığı kuruluş bildirimini vererek tüzel kişilik kazanan davalı derneğin, ilk genel kurul toplantısını süresinde yapıp yapmadığı ve TMK m.87/2 uyarınca kendiliğinden dağılmış sayılarak feshinin tespitinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. Yargıtay, davanın kabulüne ilişkin yerel mahkeme hükmünü bozmuş ve davanın reddi gerektiğini belirtmiştir. Gerekçede, TMK'nın 5253 sayılı Kanunla değişik 62. maddesi uyarınca derneklerin, kuruluş bildirimi ve belgelerde eksiklik bulunmadığının yazıyla bildirildiği tarihi izleyen altı aylık süre içinde ilk genel kurulu yapma yükümlülüğü vurgulanmış; davalı derneğin bu toplantıyı 11.6.2006 tarihinde süresi içinde yaparak zorunlu organlarını oluşturduğu saptanmıştır. Ayrıca genel kurul sonuçlarının Dernekler İl Müdürlüğüne 30 gün içinde bildirilmemesinin (Dernekler K. m.23) yalnızca cezai yaptırım gerektirdiği, bunun TMK m.87/2 anlamında derneğin kendiliğinden dağıldığının tespitini gerektirmediği belirtilmiştir.

Uyuşmazlık, bildirimden sonra altı aylık yasal süre geçtikten sonra ilk genel kurul toplantısını yapıp zorunlu organlarını oluşturan davalı derneğin kendiliğinden sona erip ermediğine ilişkindir. Somut olayda davalı derneğe 18.07.2005 tarihinde TMK m.60 son fıkra gereğince yapılan bildirim üzerine ilk genel kurul, altı aylık süre geçtikten sonra 29.01.2006 tarihinde yapılarak zorunlu organlar oluşturulmuştur. Yargıtay, derneklere ilişkin kuralların kamu düzeniyle ilgili olduğunu ve TMK m.87/1-2 uyarınca ilk genel kurulun kanunda öngörülen sürede yapılmaması ile zorunlu organların oluşturulmaması nedeniyle derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken, yerel mahkemenin ret kararı vermesini usul ve yasaya aykırı bulmuştur. TMK m.62 ile bağlantılı olarak dernek, m.60 son fıkrası gereğince yapılan yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurulunu toplamak ve zorunlu organlarını kurmakla yükümlü olup, bu süre kaçırıldıktan sonra yapılan toplantı sona erme sonucunu engellemediğinden hüküm bozulmuştur.

Sarayönü Cumhuriyet Başsavcılığı, Ladikliler Derneğinin yasada öngörülen süre içinde ilk genel kurul toplantısını yapıp zorunlu organlarını oluşturmadığı iddiasıyla derneğin feshini istemiş; yerel mahkeme davayı kabul ederek fesih kararı vermiş ve hüküm temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Yargıtay, Cumhuriyet Başsavcılığının HUMK m.427/6 uyarınca yaptığı kanun yararına bozma istemini, sonuca etkili olmamak üzere oybirliğiyle kabul etmiştir. Gerekçeye göre TMK m.62 derneklere altı ay içinde ilk genel kurul toplantısını yapma ve zorunlu organları oluşturma yükümlülüğü getirmekte; bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi TMK m.87/2. bende göre derneğin kendiliğinden sona erme hali sayılmakta ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereği her ilgili sulh hâkiminden bu sona ermenin tespitini isteyebilmektedir. Bu nedenle uyuşmazlık fesih değil, kendiliğinden sona ermenin tespiti niteliğinde olduğundan görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir ve görev, kamu düzeniyle ilgili olup HUMK m.7 uyarınca yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Bu sebeple asliye hukuk mahkemesinin görevsizlik kararı vermesi gerekirken davaya devam ederek esastan hüküm kurması usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.