İçeriğe geç

TCK Madde 270 Suç üstlenme

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 270, Yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak, suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 270 - Suç üstlenme

Resmi Metin

Suç üstlenme

Madde 270- Yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak, suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi halinde; verilecek cezanın dörtte üçü indirilebileceği gibi tamamen de kaldırılabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.270 uyarınca suç üstlenme, yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak bir suçu işlediğini veya bu suça katıldığını bildiren kişinin iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını öngörür. Korunan hukuki değer adliyenin doğru ve sağlıklı işleyişidir; çünkü fail, başkasının işlediği ya da hiç işlenmemiş bir suçu üzerine alarak yetkili makamları yanıltmakta, soruşturmanın yönünü saptırmaktadır. Beyanın gerçeğe aykırı olması ve failin bunu bilerek hareket etmesi suçun oluşumu için zorunludur; gerçekten işlenmiş bir suçun ikrarı bu kapsamda değildir.

Maddede, suçun failin üstsoy, altsoy, eş veya kardeşini cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi halinde mahkemeye özel bir takdir alanı tanınmıştır; bu durumda verilecek cezanın dörtte üçü indirilebileceği gibi ceza tamamen de kaldırılabilir. Normun mantığı, kişiyi yakın akrabasını koruma saikiyle harekete iten manevi baskının cezalandırmada göz önünde bulundurulmasıdır. Bu ayrık düzenleme dışında suç, şikayete bağlı olmayıp yetkili makamlarca resen soruşturulup kovuşturulur ve fiil, adliyeye karşı işlenen suçlar arasında değerlendirilir.

Gerekçe

Madde metninde suç üstlenme suçu tanımlanmıştır. Kişi, gerçekte hiç işlenmemiş veya başkası tarafından işlenmiş olan bir suçu kendisinin işlediğinden bahisle, bildirimde bulunmuş olabilir. Bu durumda, suç üstlenme suçu oluşur. Madde metnine göre; bu suçun belli akrabalık ilişkisi içinde bulunulan kişilerin cezadan kurtulması amacıyla işlenmesi hâlinde, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

TCK m.270 ile İlgili Yargıtay Kararları

6 karar gösteriliyor.

CGK E.2022/201 K.2025/66 Direnme Hükmünün Bozulması

Fail, gerçeğe aykırı olarak bir suçu işlediğini veya ona katıldığını yetkili makamlara bildirirse suç üstlenme gerçekleşir; üstlenilen suç gerçekte hiç işlenmemiş olabileceği gibi işlenmiş de olabilir. Suç uydurmadan ayrılan yön, failin bildiriminde kendisini şüpheli konumunda göstermesidir.

Detaylı özeti gör

Karar suç üstlenmeyi, karşıt tipi olan suç uydurmayla birlikte açıklamıştır. Suç uydurma; işlenmediği bilinen bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi bildirmekle veya işlenmemiş suçun delil ya da emarelerini soruşturma başlatılacak biçimde üretmekle oluşur. İlk işleniş biçimine şeklî, delil üretme yoluna maddi suç uydurma denir ve suç bu hareketlerin gerçekleşmesiyle tamamlanır. Uydurulan fiilin belirli bir kişiye yüklenmemesi de kararda suçun unsurları arasında sayılmıştır. Ayrım bu noktada yapılmış; kendisini şüpheli olarak bildiren kişinin davranışı suç üstlenme kabul edilmiştir. Somut olayda sanığın, bir kişinin ölümünden kendisinin sorumlu olduğunu Cumhuriyet savcısına gerçeğe aykırı olarak açıklaması bu kapsamda nitelendirilmiştir. Kurul ayrıca, sanığın beyanlarının tek fiil sayılıp sayılmayacağını gerçek içtima ilkesi ile kanuni istisnalar çerçevesinde incelemiştir.

CGK E.2018/250 K.2020/520 İtirazın Reddi

Suç üstlenme için üstlenilen fiilin ceza hukuku anlamında bir suç oluşturması gerekir. Suç üstlenme ile suçluyu kayırma arasında özel norm-genel norm ilişkisi bulunmadığından, kayırma suç üstlenerek gerçekleştirildiğinde iki suç da oluşur ve fikri içtima uyarınca daha ağır cezayı gerektiren suçluyu kayırmadan hüküm kurulur.

Detaylı özeti gör

Karar, suç üstlenme ile suçluyu kayırmayı önce unsurları, ardından içtima ilişkisi bakımından ayırmaktadır. Suç üstlenmede fail, hiç işlenmemiş veya başkasının işlediği bir suçu üstlendiğini bilerek hareket etmelidir; TCK m.270/1'in ikinci cümlesindeki akrabalık hâli dışında genel kast yeterli, saik önemsizdir. Bildirimin, soruşturma başlatmak ya da onu yetkili mercie iletmekle yükümlü makama yapılması gerekir. Suçluyu kayırmada ise özel kast aranır ve fail önceki suça iştirak etmemiş olmalıdır. Ayrımın sonucu şudur: üstlenen kişi, üstlendiği fiil nedeniyle kendisi hakkında soruşturma yürütülmesine yol açarken kayıran, koruduğu kişinin suçunu üzerine almaz. Özel normun varlığı için, özel normun ihlal edildiği her durumda genel normun da evleviyetle ihlal edilmesi gerekir. Aksi yorumun daha hafif cezalı suçtan sorumluluk doğurarak ceza adaletini zedeleyeceği belirtilmiştir. Somut uyuşmazlıkta, inceleme dışı sanığın trafik güvenliğini tehlikeye sokma eylemini sanığın kendisinin işlediğini bildirmesi değerlendirilmiştir.

CGK E.2017/823 K.2019/432 İtirazın Reddi

Suç üstlenme, failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak bir suçu işlediğini veya ona katıldığını bildirmesiyle oluşur; üstlenilen suç hiç işlenmemiş ya da gerçekten işlenmiş olabilir. Bildirim, soruşturma başlatmak veya onu soruşturacak mercie aktarmakla yükümlü makama yapılmalı ve üstlenilen fiil ceza hukuku anlamında suç olmalıdır; kabahatler ile yalnız idari yaptırım gerektiren ihlaller bu kapsamda değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.270'in yaptırım düzeniyle suçun koruduğu değeri birlikte açıklamaktadır. Birinci fıkra suç üstlenmeye iki yıla kadar hapis öngörür; aynı fıkranın ikinci cümlesi, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarma amacı varsa cezanın indirilmesine ya da tamamen kaldırılmasına imkân verir. Hükmün adliyeye karşı suçlar arasında yer almasının nedeni, adli makamların hataya düşmesini, isabetsiz hüküm kurmasını ve bu nedenle itibar kaybetmesini önlemektir. Korunan değer de Devletin adil yargılanma hakkını sağlama yükümlülüğüne bağlı kamusal yarardır. Gerçeğe aykırılık, üstlenilen fiilin varlığına yönelebileceği gibi o fiilin gerçek failine de ilişkin olabilir. Bildirimin yöneltildiği merci bakımından ölçüt, ihbar üzerine soruşturma başlatma veya bildirimi soruşturmayı yapacak makama aktarma yükümlülüğüdür. CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığı ile kolluk makamları bu kapsamdadır.

CGK E.2020/319 K.2023/120 İtirazın Kabulü

Suç üstlenmedeki gerçeğe aykırı bildirim, CMK m.158'de sayılan ve soruşturma başlatmak ya da bildirimi yetkili mercie iletmekle yükümlü makamlara doğrudan yapılmalıdır; başka kişilere yapılan bildirim veya yetkili makamın beyanı dolaylı öğrenmesi suçu oluşturmaz. Üstlenilen fiil ceza hukuku anlamında suç olmalı; kabahatler ve yalnız idari yaptırım gerektiren ihlaller kapsam dışında kalmalıdır.

Detaylı özeti gör

Kararda önce manevi unsur ayrıştırılmıştır: m.270/1'in ikinci cümlesindeki akrabalık hâli dışında genel kast yeterli görülmüş, failin hangi saikle hareket ettiğinin önem taşımadığı, örneğin barınma ve beslenme beklentisiyle tanımadığı birinin suçunu üstlenen kişinin de suçu işlemiş olacağı belirtilmiştir. Gerekçede ayrıca kanunilik ilkesine dayanılmıştır: CMK m.158'de sayılanlar dışındaki kimselere yapılan bildirim suça vücut vermez; beyanı alan kişi durumu ilgili yerlere aktarsa bile bu kişi yetkili makam konumuna gelmez. Kararda doğrudanlık şartı da eklenmiş, yetkili makamların beyanı dolaylı yoldan öğrenmesinin yeterli olmadığı vurgulanmıştır. Somut olayda sanık, gerçeğe aykırı beyanını yetkili makamlara değil bir hava yolu şirketinin kabin görevlisine iletmiş, soruşturma bu beyanın dolaylı öğrenilmesi üzerine başlamış, sanık savunmasında da eylemi gerçekleştirmediğini söylemiştir. Kararda bu oluş, suçun yasal unsurları yönünden değerlendirilmiştir.

CGK E.2013/30 K.2013/333

Suç üstlenme, kişinin gerçekte işlenmemiş veya başkasının işlediği bir suçu kendisinin işlediğini yetkili makamlara bildirmesiyle oluşur. Fiilin maddede sayılan belirli akrabalık bağındaki kişileri cezadan kurtarmak için işlenmesi indirim veya şahsi cezasızlık nedeni olabilir; bu akrabalık çevresi sınırlı olup kıyasla ya da yorumla genişletilemez.

Detaylı özeti gör

Karar, önce hükümdeki akrabalık düzenlemesinin sınırını, sonra somut olayın delillerini incelemektedir. Fiil üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenirse cezanın dörtte üçü indirilebilir ya da tamamen kaldırılabilir. Kurul, bu kişilerin kanunda sınırlı sayıldığını ve kapsamın kıyas veya yorumla genişletilemeyeceğini vurgulamıştır. Somut olayda sanık, katılana yönelik kasten öldürmeye teşebbüs eylemini üstlenmiş, ancak eylemin gerçekleşme biçimini tamamen farklı anlatmıştır. Daha önce tanımadığı katılan hakkındaki anlatımı, olaydan kısa süre sonra ikametinden uzak bir yerde bulunması ve ihbarın hemen ardından kolluğu beklerken yakalanması hayatın olağan akışına aykırı görülmüştür. Kurul, eylemin başkası tarafından işlendiği ve sanığın bunu üstlendiği sonucuna varmış; mahkûmiyet hükmüyle Özel Dairenin onamasını isabetli bulup Başsavcılık itirazını bu sanık yönünden de reddetmiştir. İki Genel Kurul üyesi karşı oy kullanmıştır.

Diğer kararlar (1)
12.CD E.2025/63 K.2025/2670

Suç üstlenmeyle korunan hukuki yarar, suç takibinin adli makamları yanıltan davranışlarla engellenmemesi ve kişilerin adil yargılanma hakkının güvenceye alınmasına ilişkin kamusal yarardır; suçun mağduru toplumun bütünüdür. Aynı olayda farklı bir hukuki değeri ihlal edilen kişiler suç üstlenmeden doğrudan zarar görmedikleri için bu suça ilişkin davaya katılamaz ve hükmü temyiz edemez.

Detaylı özeti gör

Karar, iki ayrı temyiz istemini tarafların yetkileri bakımından ayrı ayrı çözmektedir. Trafik kazasında ölüm meydana gelmiş; tam kusurlu sanık TCK m.85/1 uyarınca taksirle öldürmeden, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında aracı kendisinin kullandığını söyleyerek adli makamları yanıltan diğer sanık ise TCK m.270/1 uyarınca suç üstlenmeden mahkûm edilmiştir. Daire, sanıklar müdafiinin temyizini süresinde olmadığı için reddetmiş ve hükmün re'sen temyize tabi bulunmadığını belirtmiştir. Katılanlar vekilinin başvurusu yönünden, Ceza Genel Kurulunun 2018 tarihli ilamına dayanılarak iki suçun farklı hukuki değerleri koruduğu kabul edilmiştir. Ölüm nedeniyle verilen katılma kararı, suç üstlenme yönünden kendiliğinden katılma hakkı sağlamaz; dolaylı veya muhtemel zarar da bu yetkiyi doğurmaz. Bu nedenle katılanların suç üstlenme davasına katılma ve hükmü temyiz etme yetkisi olmadığı sonucuna varılmış; taksirle öldürme hükmü onanmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.