İçeriğe geç

TCK Madde 268 Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 268, İşlediği suç nedeniyle hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kişi, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 268 - Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması

Resmi Metin

Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması

Madde 268- İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, bu kişiye ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır. Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.30 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.268, işlediği bir suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kişiyi cezalandırmaktadır. Failin bir suç işlemiş ve bu suçun sorumluluğundan kaçmak isteyen kişi olması gerekir; korunan hukuki değer, adliyenin doğru işleyişi ve kimliği kullanılan kişinin haksız yere suçlanmamasıdır. Suçun özel manevi unsuru, failin kendi soruşturma veya kovuşturmasını engelleme amacıyla hareket etmesidir; başka bir amaçla başkasının kimliğinin kullanılması bu madde kapsamında değerlendirilmez.

TCK m.268 uyarınca bu kişi, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır; başka bir deyişle, başkasının kimliğini kullanarak onu kendi işlediği bir suçun faili gibi gösterip hukuka aykırı bir fiille karşı karşıya bırakması, iftira gibi değerlendirilir. Normun mantığı, kişinin gerçekte suçu işlemeyen birini kendi suçunun faili konumuna sokmasının iftira niteliği taşımasıdır. Bu nedenle madde bağımsız bir ceza öngörmeyip yaptırım bakımından TCK m.267 hükümlerine yollama yapmakta, takip ise iftira suçunda olduğu gibi resen yürütülmektedir.

Gerekçe

Madde metninde iftira suçunun özel bir işleniş biçimi hakkında düzenleme yapılmıştır.

TCK m.268 ile İlgili Yargıtay Kararları

21 karar gösteriliyor.

8.CD E.2024/25825 K.2025/3954 Kanun Yararına Bozma

İncelenen Daire kararındaki yaklaşıma göre, TCK m.268/1'deki suç, failin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasının kimlik bilgilerini kullanmasını ve işlemlerin kimliği kullanılan mağdur hakkında yürütülmesine neden olmasını gerektirir. Adli soruşturma veya kovuşturma bulunmadan yalnız kimliğini gizlemek için başkasının bilgilerini kullanan kişi hakkında, bu bilgilere dayanılarak resmî belge düzenlenmişse TCK m.206'daki yalan beyan suçu, düzenlenmemişse 5326 sayılı Kanun m.40/1'deki kimliği bildirmeme kabahati oluşur.

Detaylı özeti gör

Karar, kanun yararına bozma incelemesinde eylemi tek bir bütün olarak nitelendirmektedir. Mevsimlik işçilere yönelik kimlik kontrolünde hükümlü, kendisini ağabeyi olan mağdurun kimlik bilgileriyle tanıtmış; bu adla yakalama tutanağı ve adli muayene raporu gibi belgeler düzenlenmiş, gerçek kimlik parmak izi incelemesiyle belirlenmiştir. Daire değerlendirmesini iki olguya bağlamıştır: hükümlüye isnat edilmiş herhangi bir suç soruşturması veya kovuşturması yoktur ve hükümlü, savunmasına göre, denetimli serbestlik tedbirinden kaçmak için kimliğini gizlemiştir. Bu nedenle eylemin tamamı TCK m.206'da düzenlenen resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçudur. Tek eylemin bölünerek ayrıca TCK m.268 uyarınca mahkûmiyete konu edilmesi kanuna aykırı bulunmuş; kanun yararına bozma istemi kabul edilerek hukuka aykırılık Yargıtayca giderilmiştir.

8.CD E.2020/18996 K.2023/972

İncelenen Daire kararındaki yaklaşıma göre, TCK m.268/1'deki suçun oluşması, failin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını önlemek amacıyla başkasının kimlik veya kimlik bilgilerini kullanmasına ve işlemlerin kimliği kullanılan mağdur hakkında yürütülmesine yol açmasına bağlıdır. Adli soruşturma veya kovuşturma olmadan yalnız kimliğini gizlemek için başkasının bilgilerini kullanan kişi bakımından, verilen bilgilere göre resmî belge düzenlenmişse TCK m.206'daki suç, düzenlenmemişse Kabahatler Kanunu m.40/1'deki kabahat oluşur.

Detaylı özeti gör

İlk derece mahkemesi, TCK m.268'in iftira hükümlerine atfı üzerinden sanığa hapis cezası vermiş ve mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulamıştır. Dosyadaki tutanaklar olay dizisini açıklamaktadır: hakkında üç ayrı yakalama kararı bulunan sanık, yeri ve eşkâli bildirilerek yapılan anons üzerine harekete geçen kolluk görevlileri kimliğini sorduğunda başkası adına düzenlenmiş bir kimlik ibraz etmiş; fotoğrafın kendisine benzemediği görülüp yeniden sorulunca kaçmış, takip sonucu yakalandıktan sonra gerçek adını açıklamıştır. Sanık da savunmasında, yakalama kararları nedeniyle kimliğini bildirmediğini söylemiştir. Daire, bildirilen kimlik bilgileri esas alınarak resmî belge düzenlenmediğinden yalan beyan suçunun oluşmadığını belirlemiştir. Eylem 5326 sayılı Kanun m.40/1 kapsamındaki gerçeğe aykırı kimlik beyanı kabahati sayılmış; kabahat tarihinden temyiz incelemesine kadar üç yıllık soruşturma zamanaşımı dolduğu için hüküm bozulmuştur.

8.CD E.2024/23747 K.2025/4079 Kanun Yararına Bozma

İftiranın özel bir hâli olan TCK m.268'deki suç, kişinin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasının kimliğini ya da kimlik bilgilerini kullanmasıyla oluşur. Suç soruşturması bulunmaksızın resmî belge düzenlenecek bir durumda yetkili kamu görevlisine başkasının kimliğini bildirmek TCK m.206'daki yalan beyan suçunu; ne soruşturma gerektiren bir suç ne de resmî belge düzenlenmesi varsa gerçeğe aykırı beyan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.40'a aykırılığı oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, kanun yararına bozma incelemesinde kimlik beyanının hangi yaptırım alanına girdiğini olayın işlem sırasına göre ayırmaktadır. Yol kontrolünde durdurulan araçta uyuşturucu madde ele geçirilmiş; hükümlünün sunduğu nüfus cüzdanının kardeşi olan mağdura ait olduğu ve belgeye hükümlünün kendi fotoğrafının yapıştırıldığı daha olay anında anlaşılmıştır. Daire açısından belirleyici olan, bütün tutanakların hükümlünün gerçek kimlik bilgileriyle düzenlenmesi ve gerçek kimliğin kovuşturma işlemleri başlamadan ortaya çıkmasıdır. Böylece hükümlü, kardeşinin kimliğini kullanarak kendisini suçsuz, mağduru da işlemediği bir suçun faili durumunda göstermemiştir. TCK m.268'in unsurları bu nedenle oluşmamış; bildirilen adla resmî belge düzenlenmediğinden TCK m.206 da uygulanmamıştır. Eylem, görevle bağlantılı olarak sorulan kimlik hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunma kabahati olarak nitelendirilmiştir.

4.CD E.2020/20922 K.2021/23513 Bozma

Fail, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yürütülmesini önlemek amacıyla bir başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanırsa TCK m.268'de tanımlanan suç oluşur.

Detaylı özeti gör

Karar, aynı dosyadaki bozma nedenlerini her suç ve sanık bakımından ayrı ayrı temellendirmektedir. Sanıklar arasında önceden kurulmuş bir organizasyon, süreklilik taşıyan hiyerarşik ilişki ve iş bölümü belirlenemediğinden suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun unsurları oluşmamıştır. Bir sanık yönünden de resmî belgede sahtecilik suçunu işlediğini her türlü şüpheden uzak biçimde gösteren yeterli delillerin neler olduğu açıklanmadan mahkûmiyet kurulması CMK m.230/1-b'ye aykırı bulunmuştur. TCK m.268 yönünden ise yakalama tutanağıyla diğer belgeler birlikte değerlendirilmiştir. Sanığın soruşturmanın bütün aşamalarında gerçek kimlik bilgilerini kullandığı, tutanakların ve tüm adli işlemlerin bu bilgilerle yürütüldüğü saptanmıştır. Başkasının kimliği üzerinden kendisini suçsuz, diğer kişiyi işlemediği suçun faili gibi göstermediğinden bu suçun da unsurları oluşmamıştır.

CGK E.2021/259 K.2023/299 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK m.268'deki suç tehlike suçu olduğundan, failin eylemini hakkında başlayacak soruşturmayı başka bir kişi aleyhine yöneltebilecek tehlikeyi doğuracak biçimde gerçekleştirmesi yeterlidir; kimliği veya kimlik bilgileri kullanılan kişi adına evrak düzenlenmesi ya da o kişi hakkında fiilen soruşturmaya başlanması aranmaz. Suç, iftiranın özel bir biçimidir ve iftiranın cezalandırılmasına ilişkin bütün hükümlere yapılan atıf TCK m.269'daki etkin pişmanlık hükümlerini de kapsadığından, bu hükümler başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçunda da uygulanır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.268'in koruduğu değerlerle hareket unsurunu birbirinden ayırarak incelemektedir. Suç, bireylerin adil yargılanma hakkını güvenceleyen yargı düzeninin işleyişini; ayrıca kimliği kullanılan kişinin şerefini, saygınlığını, hürriyetini ve haksız yere yargılanmama hakkını korur. Başkasına ait kimliğin kullanılması, o kişi adına düzenlenmiş belgenin, fail kendisini bu kişi gibi tanıtacak biçimde yetkili kişi veya mercie sunulmasıdır. Kimlik bilgilerinin kullanılması ise belge ibraz edilmese de ad, soyad, doğum yeri ve tarihi ile ana ve baba adı gibi ayırt edici bilgilerin kendisine aitmiş gibi açıklanmasıdır. Bilgilerin gerçek bir kişiye ait olması ve hukuki sonuç doğurmaya elvermesi gerekir; yalnızca başka bir kişinin adını söylemek yeterli değildir. Somut olayda sanık, kimliği sorulduğunda mağdur adına düzenlenmiş sürücü belgesini ibraz etmiş; böylece mağdur hakkında hırsızlık soruşturması yürütülmesi tehlikesini doğuran, suçun icrasına elverişli hareketlere başlamıştır.

Diğer kararlar (16)
CGK E.2021/257 K.2023/82 İtirazın Kabulü

TCK m.268'deki “işlediği suç nedeniyle” ibaresini kesinleşmiş mahkûmiyet arayacak biçimde yorumlamak hükmün uygulanmasını aşırı güçleştirir ve kanun koyucunun iradesiyle bağdaşmaz; düzenleme, işlenmiş veya işlendiğinden şüphelenilen bir suçla ilgili soruşturma ve kovuşturma işlemlerini yapan görevlilere kimlik konusunda gerçeğe aykırı bilgi verilmesini önlemeyi amaçlar. Hakkında yürüyen bir soruşturma bulunmayan kişinin şüphe üzerine durdurulduğunda düzenlenecek belgeye esas beyanında başkasının kimliğini kullanması m.268'i değil, m.206'daki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, sonuca hangi yorum yöntemiyle ulaşıldığını açıklamaktadır. Yorumun, hukuka kaynak oluşturan bir metnin anlamını ve kapsamını belirlemeye yönelik düşünsel bir işlem olduğu, burada aranan şeyin uygulandığı dönemin koşullarına göre kanunun nesnel iradesi olduğu belirtilmiştir. Yorum aracı olarak metinde kullanılan kelimelerin anlamları, gramer ve mantık kuralları, kanunun amacı, genel sistemi ve esas fikri ile hukukun genel ilkeleri ve hazırlık çalışmaları sayılmış; sözel yönteme öncelik tanınmakla birlikte yöntemlerin birlikte kullanılabileceği kaydedilmiştir. TCK m.268 bakımından sözel yorumun kesinleşmiş mahkûmiyet beklenmesi gibi aşırı dar bir sonuç vermesi karşısında, normun düzenleme amacına, korunan hukuksal yarara ve madde gerekçesine dayanan sistematik yorum benimsenmiş, bu okumanın kanunilik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı vurgulanmıştır. Kararda ayrıca kullanılan kimlik bilgilerinin gerçek bir kişiye ait ve hukuki sonuç doğurmaya elverişli bulunması gerektiği belirtilmiştir.

CGK E.2021/158 K.2021/245 Direnme Hükmünün Bozulması

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre, TCK m.268'deki suç için fail daha önce bir suç işlemiş olmalı, kendi kimliğini açıklarsa bu suçtan hakkında işlem yapılacak bulunmalı ve soruşturma ile kovuşturmayı engellemek amacıyla gerçek bir kişinin kimlik veya kimlik bilgilerini kullanarak o kişi hakkında işlem yapılmasına neden olmalıdır. Resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının kimliğini söylemek tek başına yetmez; kullanılan bilgilerin hukuki sonuç doğurmaya elverişli olması da gerekir.

Detaylı özeti gör

Karar, uyuşmazlığı TCK m.268'deki başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçu ile m.206/1'deki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçu arasındaki ayrım üzerinden kurmaktadır. İlk hükmün iftiranın özel bir işleniş biçimi olduğu hem madde gerekçesinden hem de maddelerin sıralanışından çıkarılmıştır. İptal isteminin reddine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararına göre iftiraya yapılan gönderme yalnız cezayla sınırlı olmayıp nitelikli hâlleri ve etkin pişmanlığı da kapsar. Gerekçe, ölçütü iki örnekle açıklamaktadır: iş yerinden hırsızlık yaparken yakalanan fail kardeşinin kimlik bilgilerini verirse, kardeşi hakkında soruşturma yürütülmesine neden olacağından suç oluşur. Buna karşılık, yakalanan kişinin başka birinin yalnızca adını söylemesi hukuki sonuç doğurmaz ve bu suç kapsamına girmez. Karşılaştırılan yalan beyan suçu ise madde gerekçesinde fikrî sahtecilik olarak nitelenmiştir.

CGK E.2019/249 K.2019/499 İtirazın Reddi

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre Suçun oluşması, failin gerçekten işlediği bir suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek için gerçekte var olan bir kişinin kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanmasına bağlıdır. TCK m.268'i m.206'dan ayıran temel özellik, verilen gerçek kişi kimliği nedeniyle o kişi hakkında soruşturma ya da kovuşturma yürütülmesine neden olunmasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine Ceza Genel Kurulunca incelenen dosyanın kapsamını ve suçlar arasındaki ayrımı belirlemektedir. İtirazda, gerçek bir kişiye ait kimlik bilgileri kullanıldığında TCK m.268 aracılığıyla iftira hükümlerinin; gerçekte var olmayan kişiye ait bilgi verildiğinde ise m.206/1'deki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan hükmünün uygulanacağına ilişkin Daire kararları esas alınmıştır. Başsavcılık görüşü, kişinin sonradan hırsızlık suçundan beraat etmesinin iftira suçunu etkilemeyeceği, belirleyici noktanın başlangıçta bu suçlamadan kurtulma amacı olduğu yönündedir. Kurul, temyiz edilmeden kesinleşen beraat hükmünü inceleme dışında bırakmış; denetimi yalnız başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılmasından kurulan mahkûmiyetle sınırlamıştır. Dosyada, bildirilen kimlik üzerine o kişi adına tutanak ve rapor düzenlendiği, gerçek kimliğin aileyle temas kurulunca belirlendiği saptanmıştır.

CGK E.2015/256 K.2018/78 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşım uyarınca TCK m.268, işlediği suçtan dolayı kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek isteyen failin gerçekte var olan başka bir kişinin kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanmasını ve bu kişi hakkında iftira sonucu doğuracak biçimde soruşturma ya da kovuşturma yapılmasına yol açmasını arar. Bu nedenle, resmî belge düzenlemeye yetkili memura yalnızca başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini vermek suçun oluşması için yeterli değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, uyuşmazlığı üç düzenlemeyi birlikte okuyarak çözmektedir: adliyeye karşı suçlar arasındaki TCK m.268, kamu güvenine karşı suçlar bölümündeki m.206 ve Kabahatler Kanunu'nun kimliği bildirmeme kabahatine ilişkin 40. maddesi. Kararda hükmün iftiranın özel bir işleniş biçimi olduğu, bunun madde gerekçesinden olduğu kadar düzenlemenin m.267 ile m.269 arasına yerleştirilmesinden de anlaşıldığı belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 22.05.2012 tarihli kararıyla iptal isteminin reddedildiği hatırlatılarak, m.268'in iftiraya yaptığı yollamanın yalnız cezayı değil, nitelikli hâllere ilişkin fıkraları ve etkin pişmanlığı da kapsadığı vurgulanmıştır. Karar ayrıca kullanılan bilginin hukuken sonuç doğurabilecek nitelikte olmasını şart koşmaktadır: yalnızca bir ad söylenmesi hâlinde adı geçen kişi hakkında soruşturma yürütülmesi mümkün olmayacağından suç doğmayacaktır. Ayrıca failin daha önce bir suç işlemiş ya da o suçtan aranıyor olması aranmaktadır.

CGK E.2015/183 K.2017/315 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre, TCK m.268'in uygulanması, failin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını önlemek için kendi kimliğini gizleyip başkasının bilgilerini kullanmasına ve o kişi hakkında iftira edilmişçesine işlem yürütülmesine neden olmasına bağlıdır. Ayrıca fail daha önce bir suç işlemiş veya bir suçtan aranıyor olmalı ve gerçek kimliğini açıklaması durumunda bu suçtan hakkında işlem yapılacak bulunmalıdır.

Detaylı özeti gör

Kararda hükmün kanundaki konumu gerekçenin bir parçası olarak kullanılmıştır: iftira m.267'de düzenlendikten sonra bu suç kaleme alınmış, hemen ardından iftirada etkin pişmanlığı içeren m.269 getirilmiştir. Bu sıralama, madde gerekçesindeki iftiranın özel bir işleniş biçimi olduğu yolundaki açıklamayı desteklemektedir. Kararda ayrıca hükme yöneltilen iptal isteminin Anayasa Mahkemesince 2012 yılında reddedildiği belirtilmiş, m.268'in iftiraya yaptığı yollamanın cezayla sınırlı sayılamayacağı, nitelikli hâlleri düzenleyen fıkralar ile etkin pişmanlık hükümlerinin de bu suç bakımından geçerli olacağı ifade edilmiştir. Suçun işleyişi bir örnekle somutlaştırılmıştır: hırsızlık sırasında yakalanan kişinin kolluğa gerçek bir yakınının bilgilerini bildirmesi hâlinde o yakını hakkında soruşturma başlayacak, kendisi ise soruşturmadan sıyrılacaktır. Uyuşmazlık m.206 ve Kabahatler Kanunu'nun 40. maddesiyle birlikte ele alınmıştır.

CGK E.2015/184 K.2017/316 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşım, resmî belge düzenlemeye yetkili memura başka bir kişinin kimliğini veya kimlik bilgilerini vermeyi TCK m.268 için tek başına yeterli görmez; failin, işlediği suçtan kaynaklanan kendi soruşturma ve kovuşturmasını engellemek amacıyla gerçek bir kişiye ait kimlik bilgilerini kullanması gerekir. Fiilin, kimliği kullanılan kişi hakkında iftira sonucunu doğuracak soruşturma ya da kovuşturmaya neden olması, bu suçu m.206'daki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyandan ayıran başlıca özelliktir.

Detaylı özeti gör

Karar, ayrımı resmî belgenin ispat gücü üzerinden kurmuştur. TCK m.206 bakımından beyan üzerine düzenlenen belgenin, kamu görevlisinin ayrıca araştırma yapmasına gerek bırakmadan o beyanın doğruluğunu kanıtlayabilmesi gerekir; görevli beyanı denetleyip bir kanaate vardıktan sonra belge düzenleyecekse suç oluşmaz. Bu ölçütün karşılandığı örnekler de kararda sıralanmıştır: idari para cezası tutanağında adresin gerçeğe aykırı bildirilmesi, haciz tutanağında borçlunun kendi malını üçüncü kişiye aitmiş gibi göstermesi ve kendisine benzeyen bir kimsenin fotoğrafını taşıyan sürücü belgesinin trafik görevlisine sunulması. Buna karşılık, hakkında dava süren ve yakalama kararı bulunan kişinin rutin denetimde başkasının bilgilerini kullandığı varsayımsal örnek m.268 kapsamında görülmemiştir; çünkü bu davranış ne kişinin kendi kovuşturmasını engellemiş ne de bilgileri kullanılan kişi hakkında işlem başlatılmasına yol açmıştır.

CGK E.2015/182 K.2017/314 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre, resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının kimlik bilgilerini vermek TCK m.268 için tek başına yeterli değildir; failin, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkındaki soruşturma ve kovuşturmayı engellemek amacıyla gerçek bir kişinin bilgilerini kullanması ve o kişi hakkında iftira edilmişçesine işlem yapılmasına yol açması gerekir. Fail ayrıca daha önce bir suç işlemiş veya bir suçtan aranıyor olmalı ve kendi kimliğini açıkladığında bu suçtan hakkında işlem yapılacak bulunmalıdır.

Detaylı özeti gör

Suçun unsurları kararda üç basamakta gösterilmiştir. Fail daha önce bir suç işlemiş ya da o suçtan aranıyor olmalı, gerçek kimliğini açıklaması hâlinde hakkında işlem yapılabilecek durumda bulunmalı ve kullandığı bilgiler başka, gerçek bir kişiye ait olmalıdır. Bu yapı, m.268'in iftiranın özel bir görünümü kabul edilmesine dayanır; hükmün adliyeye karşı suçlar bölümünde, iftira ile etkin pişmanlık düzenlemelerinin arasında yer alması da kararda bu kabulü destekleyen unsur olarak belirtilmiştir. Karşılaştırılan m.206 ise kamu güvenine karşı suçlar arasındadır ve aktarılan madde gerekçesine göre öğretide fikrî sahtecilik denilen tipi düzenler. Bu hüküm yönünden kişinin açıklaması üzerine hazırlanan belgenin, beyanın doğruluğunu kanıtlayabilecek güçte olması gerekir. Belge bu niteliği taşımıyorsa kişinin kendi beyanıyla sahte bir belge doğurduğu söylenemez.

CGK E.2014/464 K.2017/285 İtirazın Reddi

Resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının kimlik bilgilerini vermek tek başına yeterli değildir; fail daha önce bir suç işlemiş veya bir suçtan aranıyor olmalı, kendi kimliğini açıkladığında hakkında bu suçtan işlem yapılacak bulunmalı ve soruşturma ile kovuşturmayı engellemek için gerçek bir kişinin bilgilerini kullanmalıdır. Maddede iftiraya yapılan atıf yalnız cezayla sınırlı olmayıp m.267'deki nitelikli hâlleri ve m.269'daki etkin pişmanlık hükümlerini de kapsar.

Detaylı özeti gör

Somut olayda sanık, sabıkası nedeniyle kolluk kimliğini sorduğunda bir akrabasının bilgilerini vererek kendi kimliğini gizlediğini, gerçek kimliğinin ise parmak izi alınınca belirlendiğini aşamalardaki savunmalarında açıklamıştır. Kurul bu olguyu m.268 ve m.206 ile Kabahatler Kanunu'ndaki kimliği bildirmeme kabahatini birlikte değerlendirerek ele almıştır. Karara göre m.268, gerek madde gerekçesi gerekse iftira ile etkin pişmanlık hükümleri arasındaki yeri nedeniyle iftiranın özel bir işleniş biçimidir. Bu nedenle failin yalnız kendi kimliğini saklaması yeterli olmaz: kullanılan bilgiler gerçek bir kişiye ait bulunmalı ve o kişi, iftiraya uğramışçasına soruşturma ya da kovuşturmayla karşılaşmalıdır. Kararda bu mekanizma, hırsızlık sırasında yakalanan kişinin bir yakınının bilgilerini vermesi örneği üzerinden somutlaştırılmıştır.

CGK E.2015/179 K.2017/267 İtirazın Kabulü

İncelenen karardaki önceki yaklaşım, resmî belge düzenlemeye yetkili memura başka bir kişiye ait kimlik bilgilerini bildirmenin TCK m.268'in uygulanması için tek başına yeterli olmadığını kabul eder. Buna göre fail, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında yürütülecek soruşturma veya kovuşturmayı önleme amacıyla gerçek bir kişinin bilgilerini kullanmalı ve o kişi hakkında iftira edilmiş gibi işlem yapılmasına neden olmalıdır; ayrıca önceden suç işlemiş ya da bir suçtan aranıyor olmalı ve gerçek kimliğini açıkladığında bu suç dolayısıyla hakkında işlem yapılacak durumda bulunmalıdır.

Detaylı özeti gör

m.268'in iftirayla bağlantısı kararda iki yönlü sonuç üzerinden açıklanmıştır: fail kendi hakkındaki işlemden kurtulurken, bilgilerini kullandığı kişi işlemediği bir fiil nedeniyle soruşturmayla karşılaşır. Hırsızlık yaparken yakalanan kişinin kolluğa gerçek bir yakınının bilgilerini vermesi örneğinde de failin, adını bildirdiği kişiye iftira atmış gibi olduğu vurgulanmıştır. Uyuşmazlık bu hüküm, m.206 ve Kabahatler Kanunu'ndaki kimliği bildirmeme kabahati birlikte okunarak çözülmüştür. Kamu güvenine karşı suçlar arasında bulunan m.206, resmî belge düzenlemeye yetkili kamu görevlisine yalan beyanda bulunmayı üç aydan iki yıla kadar hapis ya da adlî para cezasıyla karşılar; üçüncü düzenleme ise anılan kabahattir. Karar ayrıca, m.268'e yöneltilen iptal isteminin Anayasa Mahkemesi tarafından 2012 yılında reddedildiğini hatırlatmıştır.

CGK E.2013/618 K.2014/532 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre, resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının kimliğini ya da bilgilerini vermek TCK m.268 için yeterli değildir; failin, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturmayı engellemek amacıyla gerçek bir kişinin bilgilerini kullanması ve o kişi hakkında iftira edilmişçesine işlem yapılmasına yol açması gerekir. Kararda, kimliğin soruşturma ve kovuşturmayı değil yakalama kararının infazını engellemek için kullanıldığı ve bilgileri kullanılan kişi hakkında işlem yürütülmediği olayda bu suçun oluşmadığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karara göre m.206, m.268'e kıyasla daha genel bir hükümdür; iki düzenleme hem konu hem amaç bakımından ayrılır. m.268 yalnız kimliğe ilişkin yalan beyanı ve soruşturmadan kurtulma amacını kapsarken, m.206 kimlik dışındaki konularda, hangi amaçla olursa olsun verilen beyanlara da uygulanabilir. Somut olayda hakkında yakalama kararı bulunan kişinin adresi belirlenmiş; beyanına inanılmamış, sunduğu sahte sürücü belgesine el konulmuş ve tutanak gerçek adına düzenlenmiştir. Beyan ettiği ad temel alınarak hazırlanmış bir belge de dosyaya girmemiştir. Bu olgular nedeniyle her iki suçun unsurlarının bulunmadığı, bir bütün oluşturan eylemin resmî belgede sahtecilik kapsamında kaldığı ve Kabahatler Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ayrıca kabahat yaptırımı uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır. Hüküm, cezanın türü ve miktarı bakımından kazanılmış hak saklı tutularak bozulmuştur.

CGK E.2013/643 K.2014/307 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.268'in uygulanabilmesi için önceden işlenmiş bir suç bulunmalıdır; fail bu suçu işledikten sonra ve o suç nedeniyle kendi kimliğini gizlemeye çalışarak, başkasına ait olduğunu bildiği kimliği veya kimlik bilgilerini yetkili mercilere sunmalıdır. Soruşturma ve yargılama makamlarını yanıltmak üzere önceki suçtan evvel gerçekleştirilen sahtecilik eylemleri veya hileli davranışlar ise niteliklerine göre sahtecilik suçuna vücut verebilir.

Detaylı özeti gör

Suçun zamansal sırası kararda belirleyici kabul edilmiştir. Kimliği gizleme çabası, işlenmiş bir suçun ardından ve o suç nedeniyle ortaya çıkmalı; önceden işlenerek soruşturma ya da kovuşturmaya konu olmuş bir suç yoksa hüküm uygulanmamalıdır. Kurul, öğretide savunulan görüşe de dayanarak bu yorumu desteklemiştir. Somut olayda sanığın çalınmış bir nüfus cüzdanının fotoğrafını değiştirerek elde ettiği belgeyi, yıllar önce işlediği bir hırsızlık nedeniyle yakalandığında kolluğa sunduğu ve adlî kayıtların müştekinin bilgileriyle oluşturulmasını sağladığı kabul edilmiştir. Daha sonraki bir hırsızlıkta katılanın albümden yaptığı teşhiste fotoğraf sanığa, kayıtlı bilgiler ise müştekiye ait olduğundan müşteki hakkında soruşturma başlatılmış ve dava açılmıştır. Gerçek durum yargılama sırasında anlaşılınca müştekinin beraatine, sanık hakkında da suç duyurusunda bulunulmasına karar verilmiştir.

CGK E.2013/542 K.2014/153 İtirazın Reddi

Başkasının kimlik veya kimlik bilgilerini kullanma suçunun oluşması için fail daha önce suç işlemiş veya bir suçtan aranıyor olmalı ve kendi kimliğini açıkladığında bu suçtan hakkında işlem yapılacak bulunmalıdır. İftiranın özel biçimi olan bu suçta, resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının bilgilerini vermek tek başına yeterli olmayıp bunların, işlenen suç nedeniyle soruşturma ve kovuşturmayı engelleme amacıyla kullanılması gerekir.

Detaylı özeti gör

m.206 ile kimliği bildirmeme kabahati arasındaki sınır, kararda beyanın resmî belge düzenlenmesi sırasında verilip verilmediğine bağlanmıştır. Kamu görevlisi görevi gereği belge hazırlarken yalan beyanda bulunulmuşsa ceza hükmü uygulanır; görevle bağlantılı soru belge düzenlenmeden sorulmuş ve kişi gerçeğe aykırı cevap vermiş ya da bilgi vermekten kaçınmışsa idari para cezası gündeme gelir. Ayrıca m.206'nın uygulanabilmesi için görevlinin beyanın doğruluğunu araştırmak zorunda olmaması ve bu beyan üzerine gerçekten bir belge düzenlenmesi gerekir. Somut olayda mutat bir uygulama sırasında kimliği sorulan kişi ağabeyinin bilgilerini vermiştir. Bu adla bir yakalama kararı bulunduğu anlaşılmış; kararın yerine getirilmesi için sağlık raporu alınmak üzere hastaneye götürüldüğü aşamada da kişi kimliğine ilişkin aynı beyanı sürdürmüştür.

CGK E.2014/205 K.2017/61 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre, TCK m.268'in uygulanması failin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek için kimliğini saklayıp başkasının bilgilerini kullanmasına ve o kişi hakkında iftira edilmişçesine işlem yürütülmesine neden olmasına bağlıdır. Failin ayrıca daha önce bir suç işlemiş veya bir suçtan aranıyor olması ve gerçek kimliğini açıkladığında bu suçtan hakkında işlem yapılacak bulunması gerekir.

Detaylı özeti gör

Karar, m.268'in bağlı olduğu iftira suçunun manevi unsurunu açıklamaktadır. İftira ancak doğrudan kastla işlenebilir; failin isnat ettiği fiilin işlenmediğini bilmesi tek başına yetmez, ayrıca o kişi hakkında soruşturma ya da kovuşturma başlatılmasını veya idari bir yaptırım uygulanmasını sağlama amacıyla, yani özel kastla hareket etmesi gerekir. Somut olayda alkollü biçimde araç kullanırken durdurulan kişinin direksiyonda bulunduğu belirlenmesine karşın aracı yanındaki şikâyetçinin kullandığını söylemesi değerlendirilmiştir. Kurul, kendisini cezadan kurtarmaya yönelen bu savunmada şikâyetçi hakkında işlem başlatma amacı bulunmadığı için iftiranın unsurlarının doğmadığı sonucuna varmış; sanık kendi kimliğini saklamadığı ve şikâyetçinin kimlik bilgilerini kullanmadığı için m.268 yönünden de unsurların oluşmadığını belirterek mahkûmiyet hükmünün bozulması gerektiğini açıklamıştır.

CGK E.2013/221 K.2014/214 İtirazın Kabulü

Bu kararda benimsenen önceki yaklaşıma göre, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkındaki soruşturma ve kovuşturmayı önlemek için kimliğini gizleyip gerçek bir kişinin bilgilerini kullanan ve o kişi hakkında işlem yürütülmesine neden olan fail TCK m.268 uyarınca iftiraya ilişkin hükümlere göre cezalandırılır. Fail hakkında soruşturma başlamamışsa, aranan kişilerden değilse ve verdiği bilgilerle başka biri hakkında işlem yapılmamışsa ya da hayalî bir ad kullanılmışsa TCK m.206 uygulanır.

Detaylı özeti gör

Karar iki ihtimali birbirinden ayırmıştır. Bildirilen bilgiler gerçek bir kişiye ait ve o kişi hakkında işlem başlatılmışsa iftira hükümleri; fail aranmıyorsa, hakkında soruşturma yürütülmüyorsa ya da uydurma bir ad kullanmışsa yalan beyan hükmü uygulanır. Somut olayda yakalanan kişinin önce bir, ardından başka bir ad kullandığı; bildirdiği adla açılan davada mahkûmiyet hükmü kurulduğu ve cezanın da bu kimlikle infaz edildiği kabul edilmiştir. Kurula göre eylemi resmî belgede sahtecilik saymak, yalan beyana ilişkin hükümleri uygulanamaz hâle getireceğinden isabetli değildir. Eski Kanun dönemindeki fiil yalan beyan olarak nitelendirildiğinde kesintili dava zamanaşımının dolduğu belirlenmiş ve kamu davasının düşmesine karar verilmiştir. İki üye ise itirazın reddedilmesi gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır.

11.CD E.2025/2841 K.2025/13737 Kanun Yararına Bozma

Failin, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturmayı engellemek amacıyla başkasının kimlik bilgilerini kullanması bir bütün olarak TCK m.268'deki suçu oluşturur; ayrıca resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyandan mahkûmiyet kurulamaz. Resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının bilgilerini vermek tek başına yetmez, belirtilen amacın da bulunması gerekir.

Detaylı özeti gör

İnceleme, kesinleşmiş bir mahkûmiyete karşı kanun yararına bozma yolunda yapılmıştır. Uyuşturucu madde bulundurma şüphesiyle yakalanan sanık kolluğa kendisini, ağabeyi olan şikâyetçinin adıyla tanıtmış; soruşturma işlemleri de bu adla yürütülmüştür. Yerel mahkeme bu nedenle sanığı hem başkasına ait kimlik bilgilerini kullanmaktan hem de resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyandan cezalandırmıştır. Daire ise eylemin bölünmeden tek suç sayılması gerektiğini belirterek istemi kabul etmiş ve hükmü bozmuştur. Bozma nedeni cezanın kaldırılmasını gerektirdiğinden yalan beyan suçundan doğrudan beraate, cezanın çektirilmemesine karar verilmiştir. Karara göre yetkili memura başkasının kimlik bilgilerini vermek tek başına yeterli değildir; failin, işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engelleme amacı da bulunmalıdır. Yalan beyan yönünden de açıklamayla yetinilemez; kamu görevlisinin bu beyan üzerine bir belge düzenlemesi gerekir.

11.CD E.2025/2840 K.2025/11406 Kanun Yararına Bozma

TCK m.268'deki suç, failin işlediği suçtan dolayı kendisine yöneltilecek soruşturma ve kovuşturmayı engellemek amacıyla başka bir kişiye ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanmasını gerektirir. İftira suçunun özel bir görünümü olan bu suç, yalnız resmî belge düzenlemeye yetkili memura başkasının kimliğinin veya kimlik bilgilerinin verilmesiyle oluşmaz.

Detaylı özeti gör

Ceza Genel Kurulunun 2014 tarihli ilamına geniş biçimde atıf yapan karar, suç ile kabahat arasındaki sınırı beyanın verildiği aşamaya göre çizmiştir. Beyan resmî belge hazırlanırken verilmişse ceza hükmü; görevle bağlantılı bir soru üzerine, herhangi bir belge düzenlenmeden verilmişse idari para cezası uygulanır. Somut olayda nitelikli hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçları nedeniyle yakalanan kişi, kolluğa kardeşinin bilgilerini vererek kendisini bu adla tanıtmıştır. Ne var ki gerçek kimlik kısa sürede belirlenmiş, soruşturma işlemleri gerçek kimlik üzerinden yürütülmüş ve bildirilen ad adına hiçbir belge düzenlenmemiştir. Daire bu olgular karşısında anılan suçların unsurlarının oluşmadığını saptamış, eylemi kabahate ilişkin düzenleme çerçevesinde değerlendirmeye yönelmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi E. 2017/2213 K. 2018/1013 Kısmen Kabul

Bu olayda BAM, TCK m.268 suçu için failin işlediği suç nedeniyle soruşturmayı engellemek amacıyla adli makamlara başkasının kimliğini vermesi gerektiğini belirtmiş; polise sahte kimlik ibraz eden sanığın kimliği kısa sürede anlaşılıp tüm adli işlemler kendi adına yapıldığından suçun oluşmadığını kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi, hakkında başka bir dosyadan yakalama kararı bulunan sanığın uyuşturucu satışına yönelik bir operasyonda durdurulduğu olayı incelemiştir. Sanık, başkasının bilgilerini taşıyan ve kendi fotoğrafıyla sahte düzenlenmiş nüfus cüzdanını polise ibraz etmiş, bina yöneticisinin beyanı üzerine kısa sürede kim olduğunu kabul etmiştir. Daire, TCK m.268 suçunun oluşması için failin işlediği suç nedeniyle hakkında soruşturma yapılmasını engellemek amacıyla adli makamlara başkasının kimliğini vermesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda tüm adli işlemlerin sanığın gerçek adıyla yapıldığını, sanığın kimliğini kullandığı kişiyi işlemediği bir suçun faili olarak göstermediğini kabul etmiş; resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçunu da oluşmuş görmemiştir. 17 Ekim 2018 tarihli kararda m.268 mahkumiyetini kaldırıp beraat hükmü kurmuş, sahte nüfus cüzdanı nedeniyle verilen resmi belgede sahtecilik mahkumiyetine yönelik istinafı esastan reddetmiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.