İçeriğe geç

TCK Madde 163 Karşılıksız yararlanma

Özet 3 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 163, Otomatlar aracılığı ile sunulan ve bedeli ödendiği takdirde yararlanılabilen bir hizmetten ödeme yapmadan yararlanan kişi, iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 6352 s.K. m.83
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 163 - Karşılıksız yararlanma

Resmi Metin

Karşılıksız yararlanma

Madde 163- (1) Otomatlar aracılığı ile sunulan ve bedeli ödendiği takdirde yararlanılabilen bir hizmetten ödeme yapmadan yararlanan kişi, iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisinin, suyun veya doğal gazın sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesi halinde kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Ek hüküm: · 6352 s.K. m.83

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Sonradan eklenen hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihler aşağıda verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır.

  1. Ek 6352 s.K. m.83

Ekleme bilgisi

  1. Ekleme 3. fıkra, 5 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 6352 s.K. m.83 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 5/7/2012, S.28344).

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.163’te düzenlenen karşılıksız yararlanma suçu üç ayrı hareket biçimini kapsar. Otomatlar aracılığıyla sunulan ve bedeli ödendiğinde yararlanılabilen bir hizmetten ödeme yapmaksızın faydalanmak; telefon hatlarından ve frekanslarından ya da elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan, sahibinin veya zilyedinin izni olmadan yararlanmak; abonelik esasına göre sunulan elektrik, su veya doğal gazı, sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek biçimde tüketmek bu kapsamdadır. Korunan hukuki değer, hizmeti sunanın malvarlığı ve bedeli tahsildeki menfaatidir. Maddi unsur bedel ödemeden yararlanma fiili, manevi unsur kasttır; fail bedelini ödemeden yararlandığını bilmelidir.

Yaptırım fıkraya göre değişir: otomattan yararlanmada iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası, yayınlardan izinsiz yararlanmada altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, abonelik esaslı elektrik, su veya doğal gazın sayaç dışı tüketiminde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Suça özgü etkin pişmanlık TCK m.168’de genel orandan farklı düzenlenmiştir: fail, azmettiren veya yardım eden pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun ya da özel hukuk tüzel kişisinin zararını soruşturma tamamlanmadan önce tamamen giderirse kamu davası açılmaz; zarar hüküm verilinceye kadar giderilirse ceza üçte birine kadar indirilir; kişi bu hükümden iki defadan fazla yararlanamaz. TCK m.167 uyarınca suçun yakın akrabalar aleyhine işlenmesi şahsi cezasızlık sebebi oluşturabilir.

Gerekçe

Bu maddeye 6352/2012 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

Madde metninde karşılıksız yararlanma suçu tanımlanmıştır. Otomatlar aracılığı ile sunulan ve bedeli ödendiği takdirde yararlanılabilen bir hizmetten ödeme yapmadan yararlanmak, karşılıksız yararlanma suçunu oluşturmaktadır. Otomatlar aracılığı ile satışa sunulan hizmetlerden, otomatın teknik işleyişini devre dışı bırakan müdahalelerle, bedeli ödenmeksizin yararlanılması durumunda, ortada bir taşınabilir mal bulunmadığı için, hırsızlık suçu oluşmayacaktır. Örneğin, toplu taşım sistemlerinde yolcuların geçişlerini kontrol eden otomatlara müdahale edilmek suretiyle ücret ödenmeksizin yolculuk yapılması durumunda, karşılıksız yararlanma suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir. Burada, bir hilenin varlığından söz edilemez. Çünkü bu durumda herhangi bir kişi aldatılmamaktadır. Yapılan müdahale ile bir otomatın teknik işleyişinin devre dışı bırakılması durumunda, bir hilenin varlığından söz edilemez. Çünkü, dolandırıcılık suçu açısından hilenin varlığı için muhatabın mutlaka insan olması gerekir. Keza, başkasına ya da kamuya ait telefon şebekesinden bedeli ödenmeksizin ve hukuk dışı yollarla yararlanılması durumunda, hırsızlık suçu oluşmaz. Çünkü, ortada taşınabilir bir mal yoktur. Başkasına ya da kamuya ait telefon şebekesinden bedeli ödenmeksizin ve hukuk dışı yollarla yararlanılması fiili, karşılıksız yararlanmanın tipik bir örneğini oluşturmaktadır. Kamu veya özel kuruluşlarca kurulmuş bulunan telli ve telsiz telefon hatları ile sistemlerinden veya elektromanyetik dalgalar yolu ile şifreli veya şifresiz yayın yapan televizyon yayınlarından sahiplerinin veya zilyetlerinin rızası olmadan yararlanılması durumunda da bu suç oluşur. Bu durumlarda bir mal söz konusu olmadığı için hırsızlık suçunun oluştuğundan söz edilemez.

TCK m.163 ile İlgili Yargıtay Kararları

8 karar gösteriliyor.

2.CD E.2023/24108 K.2023/6014 Onama

Sayaç tesisatına uğramayan harici bir hat üzerinden elektrik kullanılması, TCK'nın 163/3. maddesindeki karşılıksız yararlanma suçudur. Suçun ceza üst sınırı esas alındığında aslî dava zamanaşımı, aynı Kanun'un 66/1-e maddesine göre sekiz yıldır.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık kararda, eylemin suç niteliğinden çok dava zamanaşımının tamamlanıp tamamlanmadığı üzerinden çözülmüştür. İlk derece mahkemesi sayaç girişindeki kabloya ekleme yapılarak sayaçtan geçmeyen hat üzerinden elektrik kullanıldığını kabul etmiş ve mahkûmiyet hükmü kurmuştur. Bölge adliye mahkemesi ise hükmü kaldırarak kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar vermiş; katılan kurum vekili sürenin dolmadığı iddiasıyla temyize başvurmuştur. Yargıtay, eylemin TCK m.163/3'teki karşılıksız yararlanma suçunu oluşturduğunu, cezanın üst sınırına göre olağan zamanaşımının sekiz, olağanüstü zamanaşımının on iki yıl olduğunu belirtmiştir. Suç tarihi 13.09.2012 ile iddianamenin düzenlendiği 05.03.2021 arasında sekiz yıllık süre geçtiğinden, temyiz nedeni ve CMK m.289 kapsamındaki incelemede hukuka aykırılık bulunmamış; istem esastan reddedilerek hüküm onanmıştır.

CGK E.2018/273 K.2019/507 İtirazın Kabulü

TCK'nın 163/3. maddesindeki suçun konusu, abonelik esasıyla yararlanılabilen elektrik, su veya doğal gazdır; suç, hizmet sunan kurum ya da kuruluşlara karşı işlenebileceği gibi geçerli abonelik sözleşmesiyle enerjinin sahibi olan ve hattından hukuka aykırı nakil yapılan gerçek veya tüzel kişiye karşı da işlenebilir. Fiilin gerçekleşmesi ayrıca gerçek tüketim miktarının belirlenmesinin engellenmesine bağlıdır ve 6352 sayılı Kanun'dan sonra abonelik esasıyla yararlanılan enerji hırsızlık suçunun konusu olamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, kaçak enerji kullanımının suç niteliğini mevzuatın geçirdiği dönüşüm üzerinden açıklamıştır. Ekonomik değer taşıyan enerjiyi taşınır mal sayan hüküm ile elektrik enerjisine ilişkin nitelikli hırsızlık bendi 6352 sayılı Kanun'la 2012'de kaldırılmış, aynı Kanun'la TCK m.163'e abonelik esasına göre kullanılan elektrik, su ve doğal gazı kapsayan üçüncü fıkra eklenmiştir. Madde gerekçesi, otomata müdahalenin neden dolandırıcılık veya hırsızlık oluşturmadığını da açıklar: hilenin muhatabı insan olmalıdır, burada aldatılan kişi yoktur ve taşınabilir mal bulunmaz. Telefon hizmetinden saplama yoluyla yararlanma 1990 tarihli içtihadı birleştirme kararı uyarınca hırsızlık sayılırken, 5237 sayılı Kanun bu eylemi karşılıksız yararlanma kapsamına almıştır. Suçun mağduru bakımından belirleyici ölçüt enerjinin sahibidir; hizmeti sağlayan şirketin yanında, geçerli abonelik kurarak enerjinin sahibi olan kişi de mağdur olabilir.

CGK E.2017/1082 K.2019/548 İtirazın Kabulü

TCK'nın 163/3. maddesinin konusunu abonelik esasına göre kullanılan elektrik, su veya doğal gaz oluşturur; mağdur, hizmeti sunan kurum veya kuruluş olabileceği gibi geçerli abonelik sözleşmesiyle enerjinin sahibi hâline gelip hattından hukuka aykırı nakil yapılan gerçek ya da tüzel kişi de olabilir. Suçun oluşması gerçek tüketim miktarının belirlenmesinin engellenmesine bağlıdır; failin kendi sayacına müdahale etmesi şart değildir, belirleyici olan kaçak kullanılan elektrik miktarının saptanamaması olup elektriğin başka bir kişinin sayacından geçmesi sonucu değiştirmez.

Detaylı özeti gör

Karar, tüketim miktarının belirlenmesinin engellenmesi şartını uygulamadaki iki görünümüyle açıklamıştır. İlkinde tesisattan hiç abonelik kurulmadan yararlanılır; ikincisinde geçerli abonelik bulunmasına rağmen ölçüm düzenine müdahale edilerek tüketim hiç veya olduğundan az gösterilir. Failin yalnız kendi sayacına müdahale etmesi gerekmez. Başka bir abonenin sayacından geçen hatta ekleme yapılarak elektrik ayrı bir sayaçtan geçirilmeden alınırsa da kullanılan miktarın tespiti engellenmiş olur; enerjinin önce başkasına ait sayaçtan geçmesi sonucu değiştirmez. Somut olayda katılan şirket adına kayıtlı sayacın çıkış sigortasından kablo bağlanıp aynı binadaki bir dairede elektrik kullanılmıştır. Katılan geçerli abonelikle enerjinin sahibi olduğundan eylem TCK m.163/3 kapsamında görülmüş; ilgili hırsızlık hükümleri yürürlükten kaldırıldığı için hırsızlık nitelendirmesi dışlanmış ve itiraz değişik gerekçeyle kabul edilmiştir.

CGK E.2017/1124 K.2019/73 İtirazın Kabulü

TCK'nın 163/3. maddesinde düzenlenen fiilin konusu, abonelik esasına göre yararlanılan elektrik, su veya doğal gazdır; suçun oluşması için bunlardan sahibinin rızası olmadan yararlanılması ve gerçek tüketim miktarının tespitinin engellenmesi gerekir. Karşılıksız yararlanma suçunda failin yalnız kendi sayacına müdahale etmiş olması şart değildir; abone olan başka bir kişiye ait sayaçtan geçtikten sonra ayrı bir hat çekilmesi ve kaçak elektriğin ayrı bir sayaçtan geçirilmeksizin kullanılması da miktarın belirlenmesini engeller; ayrıca 6352 sayılı Kanun'dan sonra abonelik esasına göre yararlanılan enerji hırsızlık suçunun konusunu oluşturamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, eylemin neden hırsızlık değil karşılıksız yararlanma sayıldığını 6352 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik üzerinden ortaya koymuştur. Enerjiyi taşınır mal kabul eden fıkra ile elektrik enerjisine ilişkin nitelikli hırsızlık bendi yürürlükten kaldırılmış; aynı düzenlemeyle TCK m.163'e abonelik esasına göre yararlanılan elektrik, su ve doğal gazı kapsayan üçüncü fıkra eklenmiştir. Değişiklik gerekçesinde amaç, bu suçlarla mücadelede etkinliğin sağlanması olarak gösterilmiştir. Karar daha sonra suçun iki kurucu unsurunu ayrı ayrı aramıştır: sahibin rızasının bulunmaması ve gerçek tüketim miktarının tespitinin engellenmesi. Somut olayda sanık, komşusunun sayacından nötr hat çekerek kendi evinde elektrik kullanmıştır. Katılanın dağıtıcı kurumla geçerli abonelik kurup enerjinin sahibi hâline gelmesi ve sanığın tükettiği miktarın belirlenmesini önlemesi nedeniyle TCK m.163/3 uygulanmıştır.

CGK E.2017/1125 K.2018/131 İtirazın Kabulü

TCK'nın 163/3. maddesindeki fiil, abonelik esasına göre yararlanılan elektrik, su veya doğal gazı konu alır ve sahibin rızası bulunmamasının yanında gerçek tüketim miktarının tespitinin engellenmesini gerektirir. Failin kendi sayacına müdahalesi zorunlu değildir; başka abonenin sayacından geçtikten sonra ayrı hatla ve ayrıca sayaçtan geçirilmeksizin kaçak elektrik alınması da tüketim miktarının belirlenmesini engeller.

Detaylı özeti gör

Karar, eski ve yeni kanunların karşılıksız yararlanma yaklaşımını karşılaştırarak başlamıştır. 765 sayılı Kanun'da suç sayılan karşılıksız konaklama, lokanta ve benzeri yerlerde bedelsiz yiyip içme ile taksi ve benzeri araçlarla taşınma fiilleri yeni Kanun'da düzenlenmemiş; bunun nedeni genel veya madde gerekçesinde açıklanmamıştır. Uygulamada bu fiiller hukuki uyuşmazlık kabul edilirken, otomatlardan karşılıksız yararlanma daha ağır cezayla korunmuştur. Telefon hizmetinden saplama yoluyla yararlanma da 1990 tarihli içtihadı birleştirme kararı uyarınca hırsızlık sayılmış, 5237 sayılı Kanun döneminde karşılıksız yararlanma kapsamına alınmıştır. Bu çerçevede, katılan şirkete ait baz istasyonuna elektrik veren trafodan doğrudan kablo çekilerek evde enerji kullanılan olay değerlendirilmiştir. Katılanın geçerli abonelikle enerjinin sahibi olması ve tüketilen miktarın belirlenmesinin önlenmesi karşısında eylem TCK m.163/3 kapsamında görülmüştür.

Diğer kararlar (3)
CGK E.2019/112 K.2023/275 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 163/3. maddesindeki karşılıksız yararlanma suçu; sahibin rızası olmadan, abonelik gerektiren tesisattan abonelik kurulmaksızın yararlanılması veya geçerli abonelik varken enerjinin tüketim miktarını gösteren tesisata müdahale edilerek tüketimin hiç ya da eksik gösterilmesi ve her iki durumda gerçek tüketim miktarının tespitinin de engellenmesiyle oluşur. Suçun konusu abonelik esasına göre kullanılan elektrik, su veya doğal gazdır; mağdur ise enerjinin sahibi olarak hizmet sağlayan şirket ya da hattından hukuka aykırı enerji nakledilen gerçek veya tüzel kişi olabilir.

Detaylı özeti gör

Karar, suçun oluşması için aranan koşulları birbirini izleyen üç basamakta belirlemiştir: sahibin rızasının bulunmaması; abonelik gerektiren tesisattan abonelik ilişkisi kurulmadan yararlanılması veya mevcut abonelikte ölçüm düzenine müdahaleyle tüketimin hiç ya da eksik gösterilmesi; ayrıca gerçek tüketim miktarının tespitinin engellenmesi. Somut olayda, bir inşaat alanında abonesiz düz boru çekilerek kaçak su kullanıldığı ileri sürülmüştür. Sanık, sorumlusu olduğu şirketin blokları düşük imalat seviyesinde devraldığını, daha sonra imalat yapılmadığını ve sahada çok sayıda işçi çalıştığını savunmuştur. İdarenin kayıt ve yer incelemesinde tutanaktaki adresin gerçekte başka bir yapıyı gösterdiği, diğer tutanağa konu inşaatta suyun mevcut abonelikten sağlandığı ve sayaç takılarak abonelik kurulduğu belirlenmiştir. Kararda, idarenin bu saptamalar üzerine her iki kaçak kullanım tutanağını iptal ettiğine ilişkin bildirim esas alınmıştır.

CGK E.2020/258 K.2022/301 Direnme Hükmünün Onanması

TCK'nın 163/3. maddesi abonelik esasına göre yararlanılan elektrik, su veya doğal gazı konu edinir; suçun oluşması, sahibin rızasının yokluğu yanında gerçek tüketim miktarının tespitinin engellenmesine bağlıdır. Yalnızca failin kendi sayacına müdahalesi aranmaz; belirleyici olan, kaçak kullanılan elektrik veya su miktarının belli olmamasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.163/3'ün 6352 sayılı Kanun'la eklenme gerekçesinden hareket etmiştir. Maddenin ilk biçiminde otomat ve yayınlardan bedelsiz yararlanma cezalandırılmış; taşınabilir mal bulunmadığı için bu hâller hırsızlık sayılmamıştır. Genel Kurul, üçüncü fıkrayla korunan menfaati, bedelini ödeyerek enerjiden yararlananların fazladan ödeme yapmasının önlenmesi olarak belirlemiş; mağdurun hizmet sağlayan kuruluş veya hattından hukuka aykırı enerji nakledilen abone olabileceğini açıklamıştır. Gerçek tüketimin tespitini engelleme şartı da iki biçimde ortaya çıkabilir: abonelik kurulmadan yararlanma ya da mevcut abonelikte tesisatın tüketimi hiç veya eksik göstermesini sağlama. Somut olayda 2014 denetiminde sanık adına kayıtlı sayacın akım trafosundaki canlı ucun sökülmesiyle üçte bir oranında eksik ölçüm sağlandığı belirlenmiştir. Sanık, sayacı tarladaki kuyu pompası için kullandığını ancak pompa arızası nedeniyle elektrik tüketmediğini savunmuş; komşu tarla sahibi tanık da bu anlatımı doğrulamıştır.

CGK E.2014/409 K.2016/124 Direnme Hükmünün Bozulması

Bir köy tüzel kişiliğine ait suyun sayaçtan geçirilmeden tüketilmesi, 6352 sayılı Kanun sonrasında hırsızlık değil TCK m.163/3 kapsamındaki karşılıksız yararlanma suçudur. Bu Kanun 05.07.2012'de yürürlüğe girmeden önce gerçekleşen eylem bakımından Geçici 2. maddede öngörülen altı aylık süre dosya Yargıtaydayken dolmuş olsa dahi, zarar hesaplanarak sanığa makul süre içinde ödeme yapması hâlinde ceza verilmeyeceği bildirilmelidir. Böyle bir tebligat yapılmadan, yalnız sürenin geçtiği ve zararın karşılanmadığı gerekçesiyle mahkûmiyet kurulması usul ve kanuna aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, 6352 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra dosyada izlenmesi gereken usulü belirlemiştir. Hırsızlıktan verilen mahkûmiyet temyizdeyken yeni düzenleme yürürlüğe girmiş, dosya yeniden değerlendirme için yerel mahkemeye gönderilmiş; buna rağmen sanığa ödeme bildirimi yapılmadan yeniden mahkûmiyet kurulmuş ve bozma sonrasında da aynı biçimde direnilmiştir. Genel Kurul, TCK m.141/2 ile m.142/1-f'nin kaldırılıp eylemin TCK m.163/3 kapsamına taşındığını ve Geçici 2. maddenin iki fıkrasının birlikte uygulanması gerektiğini açıklamıştır. Kurum zararı bilirkişiyle hesaplandıktan sonra sanığa, makul sürede ödeme yaparsa ceza verilmeyeceği bildirilmelidir. Suç sabit değilse beraat; sabitse ihtarat sonrasında ödeme varsa ceza verilmesine yer olmadığına, ödeme yoksa mahkûmiyete karar verilmelidir. Altı aylık sürenin dosya Yargıtaydayken dolması bildirimden vazgeçilmesini haklı kılmaz; aksi yorum sanığın kusuru olmadan lehe hükümden yararlanamamasına yol açar. Direnme hükmü bu nedenle bozulmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesi E. 2018/1264 K. 2019/315 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, sayaç yerine boru takılarak kaçak su kullanılmasını TCK m.163/3 kapsamında zincirleme karşılıksız yararlanma saymış; aynı yer için önceki iddianameden önce tutulan tutanakların daha önce kesinleşen zincirleme suçun parçası olduğunu kabul ederek yeni davayı mükerrer bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesi, kiracısı olduğu yerde sayaç yerine ara boru takarak kaçak su kullandığı iki ayrı tutanakla tespit edilen sanık hakkındaki mahkumiyet hükmünü incelemiştir. Sanığın tutanak tarihlerinde o yeri kullanmadığı yönündeki savunmasını, işyeri sahibinin beyanı, kolluk araştırması ve yazışma sonuçlarıyla çürütülmüş saymıştır. Tutanaklar ve fotoğraflar karşısında sayaç yerine boru takılarak TCK m.163/3'teki karşılıksız yararlanma suçunun zincirleme biçimde işlendiğini sabit görmüştür. Bununla birlikte aynı yere ilişkin olarak daha önce zincirleme suç hükmü uygulanarak kesinleşmiş bir mahkumiyet bulunduğunu belirlemiştir. Eldeki davadaki tutanakların önceki davanın iddianamesinden önce düzenlendiğini, arada hukuki kesinti olmadığını ve suç kastının yenilendiğinin söylenemeyeceğini kabul etmiştir. 11 Mart 2019 tarihli kararda ilk derece hükmünü kaldırmış ve mükerrer dava nedeniyle davanın reddine karar vermiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.