İçeriğe geç

TCK Madde 110 Etkin pişmanlık

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 110, Yukarıdaki maddede tanımlanan suçu işleyen kişi, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın, onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 110 - Etkin pişmanlık

Resmi Metin

Etkin pişmanlık

Madde 110- Yukarıdaki maddede tanımlanan suçu işleyen kişi, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın, onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.110, bir kimseyi hukuka aykırı biçimde özgürlüğünden yoksun bırakma, yani kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna (TCK m.109) özgü bir etkin pişmanlık hükmüdür. Fail lehine indirim tanınabilmesi için üç koşulun birlikte gerçekleşmesi aranır: işlenen suç nedeniyle henüz soruşturmaya başlanmadan önce harekete geçilmesi, bu ana kadar mağdurun şahsına herhangi bir zarar dokunmamış olması ve failin mağduru kendiliğinden, yani dış bir zorlama olmaksızın güvenli bir yerde serbest bırakmasıdır.

Bu üç şartın tamamı birlikte sağlandığında failin cezasının üçte ikisine kadarı indirilir. Hüküm, mağduru yeniden özgürlüğüne kavuşturan gönüllü geri dönüşü ödüllendirmeyi amaçlar. Oran bir üst sınır niteliğindedir; yani mahkeme, somut olayın özelliklerine göre üçte ikiye varan bir orana kadar indirim uygulayabilir, indirim otomatik değildir. İndirimden yararlanma, sayılan koşulların hiçbiri eksik olmaksızın hepsinin birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

Gerekçe

Madde metninde kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu açısından etkin pişmanlık hâli düzenlenmiştir. Etkin pişmanlık için, suç tamamlandıktan sonra, mağdurun güvenli bir yerde serbest bırakılması gerekir. Bunun, kendiliğinden olması, yani herhangi bir zorlama olmadan gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca, etkin pişmanlığın, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce gerçekleşmesi gerekir. Soruşturma makamlarının işe el koymasından serbest bırakma hâlinde, etkin pişmanlık hükmünden yararlanılamayacaktır. Etkin pişmanlıktan yararlanılabilmesi için, hürriyetinden yoksun kılınan mağdurun şahsına zarar verilmemelidir. Etkin pişmanlık hâlinde, kişinin cezasında belli bir oranda indirim yapılması gerektiği kabul edilmiştir.

TCK m.110 ile İlgili Yargıtay Kararları

15 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/611 K.2022/340

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılan fail, bu suça ilişkin soruşturma başlamadan önce mağduru şahsına zarar vermeden, kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakırsa TCK'nın 110. maddesindeki etkin pişmanlıktan yararlanır. Mağdurun suçun işlenmesi amacıyla, yalnız suç süresi içinde ve eylem sırasında, hürriyetten yoksun kılmanın unsurunu oluşturacak ancak kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerine varmayacak biçimde yaralanması, diğer koşullar da mevcutsa bu hükmün uygulanmasını engellemez.

Detaylı özeti gör

Değerlendirmenin ağırlık noktası, mağdurun şahsına zarar verilmemiş olması şartının kapsamıdır. Bu şartın yalnız kişiye yönelen zararı içerdiği; mağdurun malvarlığına veya başka birine verilen zararın hükmün uygulanmasını engellemediği ve zararın hafif ya da ağır, maddi veya manevi olmasının sonucu değiştirmediği belirtilmiştir. Mağdura karşı cebir kullanılması, onun yaralanması, aç, susuz ya da uykusuz bırakılması gibi hâller şahsa zarar sayılmış ve etkin pişmanlığa engel görülmüştür. Fail mağduru zarar verdikten sonra fakat soruşturma başlamadan önce güvenli bir yerde bırakmışsa da hüküm uygulanmaz; bu durum yalnız temel cezanın tayininde ya da takdiri indirimde gözetilebilir. Somut olayda mağdurun yaralanması basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikte olmakla birlikte, kişiler arasındaki ilişkiyi sorgulamak amacıyla gerçekleştirilen darp eyleminin hürriyetten yoksun kılmanın doğal sonucu olmadığı saptanmış ve TCK m.110'un uygulanma koşullarının bulunmadığı kabul edilmiştir.

CGK E.2019/612 K.2022/341

Fail, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin soruşturma başlamadan mağduru şahsına zarar vermeksizin, kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakırsa TCK m.110'daki etkin pişmanlık uygulanır. Suçun işlenmesi amacıyla ve yalnız işlendiği süreyle sınırlı olarak eylem sırasında meydana gelen, suçun unsurunu oluşturan fakat kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerine ulaşmayan yaralanma da, öteki koşullar varsa bu uygulamaya engel değildir.

Detaylı özeti gör

Etkin pişmanlığın sınırı, TCK m.109'un altıncı fıkrasıyla bağlantı kurularak çizilmiştir. Bu fıkra, hürriyetten yoksun kılma amacıyla veya sırasında kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlleri gerçekleştiğinde ayrıca yaralama hükümlerinin uygulanmasını emreder; dolayısıyla böyle bir netice, mağdurun şahsına zarar verildiğini gösterir ve zarar dokunmaksızın serbest bırakma şartını ortadan kaldırır. Buna karşılık suçun işlenmesi amacıyla, işlendiği süreyle sınırlı bir zaman diliminde ve eylem sırasında meydana gelen, suçun unsurunu oluşturan ve ağırlaşmış neticelere ulaşmayan yaralanma hükmün uygulanmasını engellemez. Somut olayda ise darp eyleminin hürriyetten yoksun kılmanın doğal sonucu olmadığı ve mağdurun şahsına ayrıca zarar verildiği belirlenerek, suça sürüklenen çocuk hakkında m.110'un uygulanma koşullarının bulunmadığı kabul edilmiştir.

CGK E.2017/887 K.2022/318 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK m.110'daki etkin pişmanlığın uygulanması; suçun tamamlanmasına ve mağdurun soruşturma başlamadan önce, şahsına zarar verilmeden, hiçbir baskı ya da zorlama bulunmaksızın ve fail tarafından güvenli bir yerde serbest bırakılmasına ilişkin koşulların birlikte varlığını gerektirir. Serbest bırakma soruşturmadan sonra gerçekleşirse diğer bütün kanuni koşullar bulunsa da etkin pişmanlık uygulanmaz; bu durum yalnızca takdiri indirim nedeni sayılabilir.

Detaylı özeti gör

Etkin pişmanlığın zaman ve irade boyutları ayrı ayrı açıklanmıştır. Kurumun genel şartlarının yanında bazı suç tipleri için özel ön şartlar öngörüldüğü; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda ise pişmanlığın soruşturma başlamadan ve mağdurun şahsına zarar verilmeden gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir. Zaman şartı iki yönlüdür: alt sınırda suç tamamlanmış olmalıdır, çünkü icra hareketleri sürerken mağdurun bırakılması etkin pişmanlık değil gönüllü vazgeçmedir; üst sınırda ise serbest bırakma soruşturma başlamadan önce gerçekleşmelidir, olay yetkili merciler tarafından öğrenildikten sonraki bırakma diğer bütün koşullar gerçekleşse dahi hükmü uygulatmaz ve yalnız takdiri indirim nedeni sayılabilir. İrade boyutunda ise bırakmanın baskı ya da zorlama olmaksızın kendiliğinden gerçekleşmesi ve mağdurun bizzat fail tarafından salıverilmesi aranır.

CGK E.2019/175 K.2021/701 İtirazın Kısmen Kabulü

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarında TCK m.110 uyarınca etkin pişmanlık için mağdurun soruşturma başlamadan önce, kendiliğinden, güvenli bir yerde ve şahsına zarar verilmeden serbest bırakılması gerekir. Suçun işlenmesi amacıyla ya da suç sırasında oluşan, hürriyetten yoksun kılmanın unsurunu teşkil eden ancak kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerine varmayan yaralanma, diğer şartların da bulunması hâlinde etkin pişmanlığa engel olmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, etkin pişmanlıkta failin iç dünyasının araştırılmadığını vurgulayarak başlar. Dışa yansıyan davranışın pişmanlığın görünümü sayılabilecek ölçüde iradi olması yeterlidir; sanığın davranışında cezadan kurtulma saiki de etkili olmuş olsa, aranan salt bu saikle hareket edilmemiş olmasıdır. Gerekçe suçun kesintisiz niteliğine de değinir: suç, mağdurun hareket serbestisinin önemli sayılabilecek bir süre kısıtlanmasıyla tamamlanır; cebir, tehdit veya hile fiili işlemek için ya da işlendiği sırada kullanılmışsa nitelikli hâl doğar ve bu hâl birleşik suç niteliğindedir. Bu sonuç yorum yasağına dayanır: unsur niteliğindeki yaralanmanın etkin pişmanlığı engellediği kabul edilirse suçun cebirle işlendiği her durumda hüküm hiç uygulanamaz hâle gelir, bu ise genişletici yorum ve aleyhe kıyas yasağına aykırı düşer. Somut olayda yaralanmaların suçun unsuru niteliğinde kaldığı ve mağdurların ıssız bir yerde değil güvenli bir yerde bırakıldığı gözetilerek koşulların gerçekleştiği kabul edilmiştir.

CGK E.2017/1086 K.2021/146 İtirazın Kabulü

TCK m.110'daki etkin pişmanlık hükmü, suç tamamlandıktan sonra fakat bu suça ilişkin soruşturma başlamadan önce failin mağduru şahsına zarar vermeden, kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakmasını gerektirir. Manevi zarar, anılan maddede belirtilen zarar kavramına dâhil değildir.

Detaylı özeti gör

Hükmün uygulanmasına engel olan zarar kavramı, manevi zarar yönünden netleştirilmiştir. Etkin pişmanlığın genel şartları ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna özgü zaman koşulu sıralandıktan sonra, yalnız mağdurun şahsına yönelen zararın engel oluşturduğu; manevi zararların ise bu kapsamda sayılamayacağı kabul edilmiştir. Somut olayda katılanın hile ve tehditle hürriyetinden yoksun kılındığı, belli bir yönde ifade vermesi için baskı yapıldığı, ardından alındığı eve araçla geri bırakıldığı saptanmıştır. Sanıklar haklarında soruşturma başlamadan önce katılanı kendiliğinden serbest bırakmış, bırakıldığı yer olan evinin önü güvenli kabul edilmiş ve katılanın şahsına bir zarar verilmediği belirlenmiştir. Bu unsurlar birlikte değerlendirilerek TCK m.110'un uygulanma şartlarının gerçekleştiği sonucuna ulaşılmış, Başsavcılık itirazının bu uyuşmazlık yönünden kabulü gerektiği belirtilmiştir.

Diğer kararlar (10)
CGK E.2017/614 K.2020/159 İtirazın Kabulü

TCK m.110'daki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması için suç tamamlanmış olmalı; fail, mağduru hakkında soruşturma başlamadan önce ve şahsına zarar vermeksizin güvenli bir yerde serbest bırakmalı, bu bırakma herhangi bir baskı veya zorlama olmadan kendiliğinden gerçekleşmeli ve mağdur bizzat fail tarafından salıverilmiş olmalıdır. Failin mağduru bırakma nedeni önem taşımaz; mağdur sanığın elinden kaçar ya da olaydan haberdar olan kolluk görevlileri veya başka kişilerce bulunduğu yerden alınırsa hüküm uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Serbest bırakma koşulu, mağdurun durumu ve bırakılan yer olmak üzere iki boyutta ele alınmıştır. Mağdurun halkın içine çıkabilecek durumda olması gerekir; örneğin çıplak bırakılması, kanunun aradığı anlamda serbest bırakma sayılmaz. Ayrıca mağdurun zarar görmeyeceği ve istediği yere rahatça ulaşabileceği güvenli bir yer aranır; gece vakti yerleşimden uzak ıssız bir yerde ya da ormanda bırakılması bu koşulu karşılamaz. Gerekçe suçun tamamlanmasını da ön şart sayar; icra hareketleri sürerken mağdurun bırakılması etkin pişmanlık değil gönüllü vazgeçmedir. Kararın olay anlatımına göre taksi şoförü olan katılanın aracına binen sanıklar bir süre dolaştıktan sonra, katılanın başka müşterilerinin beklediğini söyleyip araçtan inmelerini istemesine karşın araçta kalmış ve katılana beklemesini dayatmıştır.

CGK E.2016/1039 K.2020/147

Etkin pişmanlık düzenlemesi, hürriyetinden yoksun bırakılan mağdurun şahsına zarar verilmeden serbest kalmasını amaçladığından, failin mağduru bırakma nedeni önem taşımaz; amacına ulaştığı için serbest bırakmış olsa da diğer şartlar varsa hüküm uygulanır ve bırakma saiki ayrıca koşul sayılamaz. Maddede geçen zarar yalnız mağdurun şahsına yönelik zarardır; manevi ve ekonomik zararlar bu kavramın dışında kalır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.110'daki etkin pişmanlık koşullarını hükmün amacı ve metni üzerinden yorumlamaktadır. Düzenlemenin amacı, hürriyetinden yoksun bırakılan mağdurun şahsına zarar verilmeden serbest kalmasını sağlamaktır. Bu kapsamda kendiliğinden serbest bırakma şartı, failin herhangi bir dış baskı veya zorlama olmaksızın mağduru kendi iradesiyle salıvermesini gerektirir. Maddedeki koşullar bir arada bulunuyorsa failin pişmanlık göstererek bıraktığı kabul edilmeli, ayrıca bir saik araştırması yapılmamalıdır. Karar bu sonucu kanun metnine de bağlar: ne madde metninde ne gerekçede failin amacına ulaşması hâlinde hükmün uygulanamayacağına ilişkin bir ibare bulunmaktadır. Somut olayda hile ve tehditle hürriyetinden yoksun kılınan katılanın soruşturma başlamadan kendiliğinden ve insanların bulunduğu bir çarşıda bırakıldığı, şahsına zarar verilmediği belirlenmiş; iki Genel Kurul Üyesi ise senet imzalatma amacına ulaşıldıktan sonraki bırakmada hükmün uygulanamayacağı görüşüyle karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2014/632 K.2015/501 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.110'daki etkin pişmanlığın uygulanması için fail, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin soruşturma başlamadan önce mağduru şahsına hiçbir zarar vermeden, kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakmalıdır. Etkin pişmanlığı gösteren aktif davranışı failin bizzat yapması şart değildir; failin iradesine dayanan üçüncü kişinin gerçekleştirdiği hareket, bu hareketin yapılmasına fail sebep olmuşsa yeterli kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Kararın gerekçesi etkin pişmanlığı önce genel bir kurum olarak ele alır: kanundaki farklı görünümlerin ortak yanı, failin gerçekleştirdiği haksızlığın neticelerini mümkün olduğu ölçüde gidermeye dönük aktif bir davranışta bulunmasıdır. Bu yönde hiçbir davranış sergilemeyen fail hükümden yararlanamaz; kurumun adlandırılmasında etkin sözcüğünün seçilmesi de bu vurguyu taşır ve Alman, Fransız, İspanyol ile İngiliz hukukundaki adlandırmalarda benzer bir vurgunun bulunduğu belirtilir. Sübjektif unsur yönünden davranışın iradi olması aranır, ancak failin iç dünyasına inilip gerçekten samimi olup olmadığı araştırılmaz; cezadan kurtulma saiki etkili olsa bile salt bu saikle hareket edilmemiş olması yeterli görülür. TCK m.110 bakımından ise soruşturmanın hangi anda başladığı belirleyicidir; CMK m.2'deki soruşturma tanımı ile Ceza Genel Kurulunun 17.10.2006 tarihli ve 165-213 sayılı kararına dayanılarak, bu evrenin suç şüphesinin Cumhuriyet savcısınca öğrenilmesiyle başlayacağı esas alınmıştır.

4.CD E.2022/9643 K.2022/25397

TCK'nın 110. maddesindeki etkin pişmanlık, failin mağduru soruşturma başlamadan önce, şahsına zarar vermeksizin, kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakması hâlinde uygulanır.

Detaylı özeti gör

Dosyadaki hükümler temyiz yönünden ayrı ayrı değerlendirilmiş ve farklı sonuçlara bağlanmıştır. Hakaret suçundan kurulan hüküm, verildiği tarihte cezanın nitelik ve niceliği bakımından temyize elverişli olmadığından bu konudaki istem reddedilmiştir. Esası incelenen bölümde, iş yerinden çıkan katılanın önünün kesilmesi, silahla tehdit edilmesi ve kolundan çekilip bir süre zorla yürütülmesi biçimindeki eylemin bölünemeyeceği kabul edilmiştir. Eylem bir bütün olarak silahla ve cebir uygulanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturmakta; silahla tehdit bu suçun unsuru olduğundan ayrıca suç sayılmamaktadır. Bu nedenle TCK m.44 gereğince en ağır cezayı gerektiren m.109/2 ile m.109/3-a üzerinden tek hüküm kurulması ve etkin pişmanlık hükmünün de uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Huzur ve sükûnu bozma suçunun tarihi kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenip TCK m.73/1'deki altı aylık şikâyet süresinin değerlendirilmemesi, sanığın savunmasının usulüne uygun alınmayarak savunma hakkının kısıtlanması ve tehdit suçunun sonradan uzlaştırma kapsamına girmesi karşısında hukuki durumun yeniden ele alınmaması da bozma nedenleri arasında sayılmıştır.

CGK E.2022/144 K.2025/289 İtirazın Kabulü

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılmada TCK m.110'un uygulanması; suçun tamamlanmış olmasını, failin mağduru soruşturma başlamadan önce, herhangi bir baskı olmadan kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakmasını ve mağdurun şahsına zarar vermemiş bulunmasını birlikte gerektirir. Suçun icrası için zorunlu olan ölçüyle sınırlı cebir kullanılmışsa da etkin pişmanlık uygulanabilir; cebrin zorunluluğu her somut olayda hâkimce değerlendirilmeli ve bu değerlendirmenin gerekçeleri kararda açıklanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.110'u mülga 765 sayılı Kanun'daki düzenlemeyle karşılaştırmaktadır. Mülga 765 sayılı Kanun'un karşılık gelen maddelerinde bulunan, failin amacına ulaşmamış olması ve mağdura yönelik cinsel nitelikli bir harekette bulunmamış olması yolundaki şartların 5237 sayılı Kanun'un 110. maddesine alınmadığı saptanmakta; suç çoğunlukla bir vasıta suç olarak işlendiği ve mağdur her hâlükârda serbest bırakıldığı için belirleyici ölçütün şahsa zarar verilmemesi olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu kavramın içeriği öğretideki görüşler taranarak doldurulmuş ve mağdurun bedensel veya cinsel bütünlüğüne yönelen, fiziksel ya da patolojik bulguya dayanan psikolojik zarar olarak belirlenmiştir. Kararda ayrıca m.110'un suçun basit ve nitelikli hâlleri arasında ayrım yapmaksızın doğrudan bir önceki maddeye atıf yaptığına, m.109/6'nın ise suçların içtimaına ilişkin özel bir düzenleme olup m.110 ile doğrudan bağlantısının bulunmadığına işaret edilmiş; cebri mutlak engel sayan 05.06.2012 tarihli ve 419-216 sayılı önceki kabulün mülga Kanun döneminin gereklerinden kaynaklandığı belirtilerek bu ölçütün gözden geçirilmesi gerektiği söylenmiştir.

CGK E.2020/296 K.2022/563 İtirazın Reddi

Etkin pişmanlıktan yararlanabilmesi için fail, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin soruşturma başlamadan önce mağduru kendiliğinden, güvenli bir yerde ve şahsına zarar vermeden serbest bırakmalıdır. Somut olayda mağdura yönelen darp, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olsa da suçun doğal sonucu sayılamayacağından şahsa zarar koşulu gerçekleşmiş ve TCK m.110'un uygulanma imkânı kalmamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, serbest bırakma şartını somut alt ölçütlerle açıklamaktadır. Bırakma fail tarafından gerçekleştirilmelidir; mağdurun kaçması ya da olayı öğrenen kolluk veya üçüncü kişilerce bulunduğu yerden alınması yeterli değildir. Mağdur halk arasına çıkabilecek durumda ve güvenli bir yerde bırakılmalı, gece vakti yerleşim yerlerinden uzak ıssız bir yer güvenli sayılmamalıdır. Şahsa verilen zararın hafif veya ağır, maddi ya da manevi olması bakımından ayrım yapılmamıştır. Buna karşılık m.109/6 ile kurulan bağlantıda, suçun işlenmesi amacıyla ve sürdüğü zamanla sınırlı olarak meydana gelen, kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerine ulaşmayan yaralanmanın hükmün uygulanmasına engel olmayacağı kabul edilmiştir. Somut olayda kolluk eylemi bir ihbarla öğrenmiş; mağdur yaklaşık on beş ile yirmi dakika araç içinde alıkonulduktan sonra evinin yakınında bırakılmış ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir biçimde yaralanmıştır. Darp suçun doğal sonucu sayılmadığından Başsavcılık itirazı reddedilmiş, karşı oy kullanan üye ise yaralanmanın basitliğine dayanarak hükmün uygulanması gerektiğini savunmuştur.

CGK E.2019/388 K.2020/332 İtirazın Reddi

TCK m.110'daki etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra ve ihbar ya da şikâyetin savcılığa veya adlî kolluğa ulaşmasıyla soruşturma başlamadan önce gerçekleşmelidir. Fail, dış zorlama olmaksızın gerçek pişmanlıkla mağduru kendiliğinden; halk arasına çıkabilecek durumda, güvenli bir yerde ve şahsına zarar vermeden serbest bırakmalıdır. Bırakmanın nedeni ayrıca koşul değildir. Mağdurun kaçması veya kolluk ya da üçüncü kişilerce bulunduğu yerden alınması hükmün uygulanmasını sağlamaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlığın odağını, mağdurun soruşturma başlamadan önce serbest bırakılması şartı oluşturmaktadır. Gerekçe, şüpheli ve sanığın etkin pişmanlık gibi imkânlardan yararlanabilmesi açısından soruşturma evresinin başlangıç anının önemine dayanmaktadır. CMK m.2'deki tanımın ardından taslak gerekçesi de ele alınmış; suça ilk müdahaleden iddianamenin mahkemeye verilmesine kadar yürütülen bütün işlemlerin soruşturma evresinde bulunduğu aktarılmıştır. Komisyon değişiklik gerekçesinde ise bu evrenin suçun işlendiği anda değil, suç şüphesinin öğrenilmesiyle başladığı belirtilmiştir. Aksi kabulün şüpheli ve sanık kavramlarıyla suçlu sayılmama karinesini anlamsız bırakacağı yönündeki gerekçe zinciri de karara yansıtılmıştır. İhbar ve şikâyetin yapılabileceği mercileri düzenleyen CMK m.158 bu çerçevede değerlendirilmiştir. Serbest bırakma şartları açıklanırken mağdurun halk arasına çıkabilecek durumda olması ayrıca aranmış; çıplak bırakılmanın kanunun öngördüğü anlamda serbest bırakma sayılamayacağı örneği verilmiştir.

CGK E.2016/55 K.2020/104

TCK m.110'un uygulanması dört koşulun birlikte bulunmasına bağlıdır: kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu tamamlanmalı; henüz bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmamış olmalı; fail mağduru kendiliğinden ve güvenli bir yerde serbest bırakmalı; mağdurun şahsına zarar verilmemiş olmalıdır. Somut kararda, suçun doğal sonucu olmayan ayrı darp mağdurun şahsına zarar verdiğinden, yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilse dahi etkin pişmanlık koşullarının oluşmadığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Ulaşılan sonucun önceki içtihatlarla çelişip çelişmediği ayrıca incelenmiştir. Ceza Genel Kurulunun 24.11.2015 tarihli 799-419 sayılı kararı ile 08.12.2015 tarihli 416-499 ve 466-500 sayılı kararlarına gönderme yapılmıştır. Bu dosyada mağdurlara verilen zararın hürriyetten yoksun kılma amacına yönelmediği, suçun doğal sonucu olmadığı ve çalındığı ileri sürülen eşyanın yerini öğrenme amacıyla ayrı bir eylem olarak gerçekleştirildiği belirtilerek önceki kararlardan ayrılan nokta gösterilmiştir. Yaralanmaların basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olması bu nedenle sonucu değiştirmemiştir. Hükmün uygulanma koşullarının bulunmadığı kabul edilerek Başsavcılık itirazı reddedilmiş, bir üye karşı oy kullanmıştır. Kararın devamında ikinci uyuşmazlık olarak zincirleme suç incelenmiş; 5237 sayılı Kanun'da asıl olanın gerçek içtima olduğu, dolayısıyla fiil sayısı kadar suç ve cezanın bulunduğu, bu ilkenin istisnalarının ise suçların içtimaı bölümünde düzenlendiği hatırlatılmıştır.

CGK E.2014/799 K.2015/419 İtirazın Reddi

TCK m.110'daki "mağdurun şahsına zarar verilmemiş olması" koşulu yalnız mağdurun şahsına yöneliktir; mağdurun malvarlığına veya başka bir kişiye verilen zarar etkin pişmanlık hükmünün uygulanmasını engellemez. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun işlenmesi amacıyla ve eylem sırasında oluşan, suçun unsurunu teşkil eden fakat kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerine varmayan yaralanmada da, diğer koşullar mevcutsa etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Detaylı özeti gör

Karar, etkin pişmanlık şartlarını somut olayın özelliklerine uygulamaktadır. Cebir kullanarak hürriyetinden yoksun kıldıkları mağdureyi, olay henüz soruşturma makamlarına intikal etmeden kendiliklerinden evinin yakınına bırakan sanıklar bakımından, meydana gelen ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir nitelikteki yaralanmanın suçun işlenmesi sırasında ve onun doğal sonucu olarak oluştuğu, sanıkların ayrı bir eylemle mağdurenin şahsına zarar vermedikleri saptanmıştır. Bu saptama üzerine etkin pişmanlık şartlarının gerçekleştiği kabul edilmiş, Özel Dairenin bozma kararı isabetli görülerek Başsavcılık itirazı reddedilmiştir. Kararın tartışmalı niteliği karşı oyda görünür: Genel Kurul Başkanı ile on üç üye, kişinin özgürlüğünü sınırlamak için ya da sınırladıktan sonra ona karşı bedenen hissedilen fiziki güç kullanılmasının eylemi m.109/2 kapsamında nitelikli hâle dönüştürdüğü, bu durumda mağdurun şahsına zarar verilmiş sayılacağı ve zararsız bırakma koşulunun gerçekleşmeyeceği görüşüyle çoğunluğa katılmamıştır.

CGK E.2011/419 K.2012/216 İtirazın Reddi

Mağdurun vücut bütünlüğüne veya cinsel dokunulmazlığına yönelen zarar, TCK m.110'daki "mağdurun şahsına zarar" kavramına girer; manevi ve ekonomik zarar ise bu kavramın dışındadır. Ceza Genel Kurulunun 05.06.2012 tarihli kabulünde, suçun cebir kullanılarak işlenmesi şahsa zarar verildiğini ortaya koyduğundan zararsız bırakma şartı oluşmaz ve etkin pişmanlık hükmü uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Mağdura verilen her zarar yerine şahsa yönelen zarardan söz edilmesi, kanun koyucunun bilinçli tercihi olarak değerlendirilmiştir. Her türlü zararın etkin pişmanlığa engel olması amaçlansaydı hükümde başka bir ifadenin kullanılacağı belirtilerek dar yorumun dayanağı açıklanmıştır. Bu yaklaşım öğretideki baskın görüşlere, Ceza Genel Kurulunun 26.04.2011 tarihli 208-64 sayılı kararına ve Özel Daire uygulamalarına bağlanmıştır. Ardından cebir, kasten yaralamayı düzenleyen m.86 ile zorlama amacıyla cebri düzenleyen m.108 birlikte okunarak ele alınmıştır. Cebrin acı veren ve kasten yaralamayı oluşturan hareketlerden ibaret olduğu, bu yüzden cebirle işlenen hürriyetten yoksun kılmada şahsa zarar bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Somut olayda mağdurun hileyle iş yerine getirildiği, itilerek odaya sokulduğu ve senedin imzalanmasından önce arbede yaşandığı kabul edilmiştir; adli rapor alınmamış olması bu sonucu değiştirmemiştir. Sanıkların amaçlarına ulaştıktan sonra mağduru bırakmaları ve pişmanlık duyduklarını gösteren bir kanıtın bulunmaması da ayrıca değerlendirilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi E. 2017/88 K. 2017/539 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, eşini evde kilitli bırakıp ayrılan sanığın kolluk gelmeden kısa süre sonra kapının kilidini kendisi açmasını, mağdurun şahsına zarar vermeden kendiliğinden serbest bırakma sayarak TCK m.110 uyarınca cezada üçte iki oranında indirim yapmıştır.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi, bir para isteği reddedilince evin bütün anahtarlarını alıp kapıyı dışarıdan kilitleyerek ayrılan sanığın eşine yönelik eylemini duruşma açarak incelemiştir. Mağdur kolluğu aramış; sanık birkaç dakika sonra, kolluk gelmeden kilidi dışarıdan açmış, mağdur ise kapıyı içeriden sürgüleyerek onu içeri almamıştır. Daire, alıkoymanın cebir veya tehdit kullanılarak gerçekleşmediğini belirleyerek eylemi TCK m.109/1 kapsamında değerlendirmiş, eşe karşı işlendiği için m.109/3-e uyarınca cezayı artırmıştır. Sanığın kolluk gelmeden kilitli kapıyı açmasını etkin pişmanlık kabul ederek m.110 uyarınca üçte iki oranında indirim yapmıştır. Takdiri indirim uygulamış, önceki HAGB kararına rağmen suç işlemeye devam ettiği gerekçesiyle erteleme ve HAGB'yi uygulamamış, kısa süreli hapis cezasını adli para cezasına çevirmiştir. 21 Mart 2017 tarihli kararda ayrıca tehdit suçundan açılan davayı düşürmüştür.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.