İçeriğe geç

TCK Madde 98 Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 98, Yaşı, hastalığı veya yaralanması dolayısıyla ya da başka herhangi bir nedenle kendini idare edemeyecek durumda olan kimseye hal ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da durumu derhal ilgili makamlara bildirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 98 - Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi

Resmi Metin

Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi

Madde 98- (1) Yaşı, hastalığı veya yaralanması dolayısıyla ya da başka herhangi bir nedenle kendini idare edemeyecek durumda olan kimseye hal ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da durumu derhal ilgili makamlara bildirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi dolayısıyla kişinin ölmesi durumunda, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.98, yaşı, hastalığı veya yaralanması dolayısıyla ya da başka herhangi bir nedenle kendini idare edemeyecek durumda bulunan bir kimseye, hâl ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da bu kişinin durumunu derhal ilgili makamlara bildirmeyen kişiyi cezalandırır. Suç, beklenen davranışın gerçekleştirilmemesiyle, yani gerekli yardımın sağlanmaması veya bildirimin yapılmaması biçimindeki ihmali bir tutumla işlenir. Fail bakımından özel bir sıfat aranmadığından, bu yükümlülüğe aykırı davranan herkes suçun faili olabilir. Korunan hukuki değer, kendini koruyamayacak durumdaki kişinin yaşamı ile beden ve sağlık bütünlüğüdür.

Yardım veya bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Maddede ayrıca netice sebebiyle ağırlaşmış bir hâle yer verilmiştir. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi dolayısıyla kişinin ölmesi durumunda ceza yükselir ve fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Böylece kanun, ihmalin ölümle sonuçlanması hâlini, ortaya çıkan ağır neticeyi dikkate alarak daha yüksek bir ceza dilimine bağlamıştır.

Gerekçe

Madde metninde, yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun konusu, yaşı, hastalığı veya yaralanması dolayısıyla ya da başka herhangi bir nedenle kendini idare edemeyecek durumda olan kimse olabilir. Suçun faili ise, herkes olabilir. Belirtilen durumlarda bulunan bir kimseye karşı yardım yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâlinde, bu suç oluşacaktır. Ancak, belirtilen durumlarda bulunan kişilere gerekli müdahalenin yapılabilmesine yönelik olarak bir teşkilatlanmanın olduğu yerlerde, kişilerin yardım için girişimde bulunmaması suç oluşturmayacaktır. Ancak, ilgili makamların bu durumdan haberdar olmaması hâlinde, kişilerin durumu derhâl ilgili makamlara bildirme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi de bu madde kapsamında suç olarak tanımlanmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında, netice sebebiyle ağırlaşmış suç hâline ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir.

TCK m.98 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

CGK E.2014/252 K.2017/5 İtirazın Kabulü

Mağduru kasten veya taksirle yardıma muhtaç duruma sokan kişi TCK m.98’in faili değildir; sebep olduğu kasten ya da taksirli suçtan, koşulları gerçekleşmişse ihmali davranışla kasten öldürme veya yaralama suçundan sorumlu olur. M.98’in maddi unsuru ise kendi yaşamını idare edemeyen kişiye hâl ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmemek ya da durumu derhâl yetkili makama bildirmemek biçimindeki iki ihmali davranıştan biridir.

Detaylı özeti gör

Taksirli sorumlulukta sonuç, dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali olmasaydı gerçekleşmeyecekse faile objektif olarak isnat edilebilir. Mağdurun, üçüncü kişinin veya başka bir nedenin davranışı sonucun tek kaynağıysa nedensellik bağı kesilir; failin kusurlu hareketine bir başkasının kusurunun eklenmesi ise tek başına bağı ortadan kaldırmaz. Bu çerçevede TCK m.98 iki ihmali seçenek içerir. Kendisini idare edemeyen kişiye önce hâl ve koşulların elverdiği ölçüde yardım edilmeli; yardım olanaksız veya yetersizse uygun iletişim yolu seçilerek yetkili makama gecikmeden bildirim yapılmalıdır. Buna uyulmaması yardım ya da bildirim yükümlülüğünün ihlalidir. Ancak mağduru kasten veya taksirle yardıma muhtaç duruma bizzat sokan kişi m.98'in faili olmaz. Böyle bir kişi, kendi ilk davranışının oluşturduğu kasıtlı ya da taksirli suçtan; şartları varsa ihmali davranışla öldürme için m.83 veya yaralama için m.88 hükümlerinden sorumlu tutulur.

CGK E.2015/986 K.2018/102 İtirazın Reddi

TCK m.98'de, kendini idare edemeyen kimseye hâl ve şartların elverdiği ölçüde yardımda bulunmamak veya durumu derhal ilgili makamlara bildirmemek biçiminde tanımlanan suç, emredici normun gerektirdiği davranışın yerine getirilmemesiyle, yani ihmali hareketle oluşur.

Detaylı özeti gör

Terk suçunun ihmali suçlar arasındaki konumunu açıklayan gerekçe, hukuk normlarını yasak koyan ve davranış emreden kurallar olarak ikiye ayırır. İlk grupta haksızlık, yasaklanan icrai hareketin yapılmasıyla doğar; TCK m.81'deki öldürme yasağı bunun örneğidir. İkinci grupta kanun kişiden belirli bir eylem bekler ve suç, bu davranışın kasten yerine getirilmemesiyle oluşur. Öğretide bu ihmaller, gerçek ihmali suçlar ile görünüşte ya da garantörsel ihmali suçlar olarak ayrılır. Gerçek ihmali suçun tamamlanması için kanunda emredilen hareketin yapılmaması yeterlidir, ayrıca bir neticenin ortaya çıkması şart değildir. TCK m.98'de kendini idare edemeyen kişiye koşullar elverdiği ölçüde yardım etmeme veya yetkili makama derhâl haber vermeme bu gruptadır. Karar aynı kümeye m.175'teki bakım ve gözetim ihlalini, m.176'daki yapı faaliyeti tedbirlerinin alınmamasını ve m.257/2'deki görev gereklerinde ihmal ya da gecikmeyi de örnek olarak eklemiştir.

CGK E.2022/577 K.2025/160 İtirazın Reddi

Kendini idare edemeyecek durumdaki kişiye hâl ve şartların elverdiği ölçüde yardım etmemek yahut durumu derhal ilgili makamlara bildirmemek, TCK m.98'de düzenlenmiştir. Bu suç, emredici normun istediği hareketin yapılmaması nedeniyle ihmali davranışla gerçekleşir.

Detaylı özeti gör

Zaman bakımından uygulama sorunu önce mütemadi suçun yapısı üzerinden açıklanmıştır. Kanuni hareketteki devamlılık baştan sona ihmal biçiminde olabilir; icrai başlayan fiil daha sonra ihmalle sürdürülebileceği gibi ihmali başlayan süreç de icrai davranışla devam edebilir. Bu suçlarda tamamlanma ile sona erme anı aynı değildir. Temadi hangi anda biterse suç o anda işlenmiş sayılır ve yürürlükteki kanun buna göre seçilir. Bu açıklamanın ardından yasaklayıcı norm ile emredici norm ayrımına geçilmiştir. TCK m.81, yasak hareketin yapılmasıyla ihlal edilen ilk tipe örnektir. Emredici kuralda ise haksızlık, yapılması istenen davranışın yerine getirilmemesinden kaynaklanır. TCK m.98, kendini idare edemeyen kişiye elverdiği ölçüde yardım etmeme ya da durumu yetkili makama derhâl bildirmeme seçenekleriyle bu ikinci yapıyı gösterir. Ayrıca bir zararlı sonucun gerçekleşmesini aramadığı için gerçek ihmali suç niteliğindedir.

CGK E.2021/130 K.2022/780 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK m.98 kapsamında, kendini idare edemeyecek durumda olan kişiye hâl ve şartların elverdiği ölçüde yardımda bulunmamak ya da durumu derhâl ilgili makamlara bildirmemek, emredici normun öngördüğü davranışın yerine getirilmemesidir; suç bu nedenle ihmali hareketle oluşur.

Detaylı özeti gör

İhmali davranışla kasten öldürmeye ilişkin öğretisel eleştiri, cezanın indirilmeyebileceğini belirten ifadenin yaptırım seçimini hâkimin denetlenebilir takdirine değil keyfîliğe bıraktığını savunur. Bu görüşe göre ihmali öldürmeyi daha az ağır sayan örnekler yabancı hukukta bulunsa da yaptırımın nitelik ve miktar bakımından farklılaştırılması kendiliğinden haklı değildir. Gerekçe bu tartışmadan sonra normun yapısına döner: yasaklayıcı kural belirli hareketi engellerken emredici kural olumlu bir davranış ister; beklenen hareket yapılmadığında haksızlık ihmalle ortaya çıkar. Emredici kurala aykırı suçlar öğretide gerçek ihmali ve gerçek olmayan ya da görünüşte ihmali biçiminde ikiye ayrılmıştır. Gerçek ihmali suçta kanunun buyurduğu icrai davranışın kasten yapılmaması tamamlanma için yeterlidir, ayrıca bir sonuç şart koşulmaz. TCK m.98'deki yardım veya derhâl bildirim ödevinin yerine getirilmemesi bu kategorinin başlıca örneği olarak gösterilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.