ÇKK Madde 3 - Tanımlar

Çocuk, daha erken yaşta ergin olsa bile onsekiz yaşını doldurmamış kişidir. Korunma ihtiyacı olan çocuk; bedensel, zihinsel, ahlaki, sosyal ve duygusal gelişimi ile kişisel güvenliği tehlikede olan, ihmal veya istismar edilen ya da suç mağduru çocuktur. Adli süreçteki çocuk ise kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuktur. Bu tanım, kesin suçluluk anlamına gelmez. 7593 sayılı Kanunla bu maddede “suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” terimi getirildi; değişiklik 18/8/2026’da yürürlüğe girdi. Bu maddedeki tanımların içeriği terim dışında korundu. TBMM Sıra Sayısı 286, s.14’teki teklifin 16. madde gerekçesi, eski terimin önyargı oluşturabilecek ve doğrudan suç isnadı içeren niteliği nedeniyle çocuğun yüksek yararına uygun, daha tarafsız, adil ve süreci yansıtan bir adlandırma hedeflendiğini açıklar.

Mahkeme, çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerini kapsar. Çocuk hâkimi, hakkında kovuşturma başlatılmış olanlar hariç, adli süreçteki çocuklarla korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında tedbir kararı veren çocuk mahkemesi hâkimidir. Kurum, Kanun kapsamındaki çocuğun bakılıp gözetildiği, hakkında verilen tedbir kararlarının yerine getirildiği resmî veya özel kurumları ifade eder. Sosyal çalışma görevlisi, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji, sosyoloji, çocuk gelişimi, öğretmenlik, aile ve tüketici bilimleri ve sosyal hizmet alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun meslek mensuplarıdır. Bu yedi alanı içeren tanım, 6327 sayılı Kanunun 38. maddesiyle düzenlenmiştir.