AVK Madde 109 - Birliğin kuruluş ve nitelikleri

AVK m.109, Türkiye Barolar Birliğini üç unsurla tanımlar. Birinci unsur üyeliktir: Birlik, bütün baroların katılmasıyla oluşan bir kuruluştur. Bu ifade, üyeliğin baroların tercihine bırakılmadığını, barolardan oluşan bir çatı yapı kurulduğunu gösterir. Birinci fıkra 2/5/2001 tarihli 4667 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle değiştirilmiş metindir. İkinci unsur hukuki niteliktir: Birlik tüzel kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Tüzel kişilik, Birliğin kendi adına hak sahibi olmasını ve borç altına girmesini mümkün kılar; AVK m.111 uyarınca amacına uygun işlerde kullanılmak üzere taşınır ve taşınmaz mal edinebilmesi bu nitelikle uyumludur.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olma, Birliği özel hukuk tüzel kişilerinden ayıran belirleyici unsurdur ve bu statü, kuruluşun işlemlerinin ve organlarının kanunla düzenlenmesini beraberinde getirir. Nitekim Birliğin organları AVK m.113‘te sayılmış, görevleri AVK m.110‘da gösterilmiş, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacağı AVK m.111‘de hükme bağlanmıştır. Üçüncü unsur merkezdir: Birliğin merkezi Ankara’dır. Merkezin kanunla belirlenmiş olması, bunun organ kararıyla değiştirilebilecek bir husus olmadığını gösterir. Merkez tespiti ayrıca AVK m.115 ile birlikte anlam kazanır; orada Birlik Genel Kurulunun olağan toplantısını Ankara’da yapacağı düzenlenmiştir.