TBK Madde 638 - Ortaklığın üçüncü kişilerle ilişkisi: Temsilin sonuçları

Kambiyo senedine dayalı kişisel borcu nedeniyle hakkında haciz yolu ile takip yapılan borçlu şirketin ortağı bulunduğu adi ortaklığın (ortak girişimin) üçüncü kişilerdeki hakediş/ihale alacağı üzerine haciz konulmuştur. Borçlu, ortağın kâr ve tasfiye payı belirlenmeden ortaklık hakedişinin haczedilemeyeceğini ileri sürerek haczin kaldırılması için şikâyette bulunmuş; icra mahkemesi şikâyeti yedi günlük süreden reddetmiş, Özel Daire ise bu kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, borçlu ortağın kişisel borcundan dolayı elbirliği mülkiyetindeki ortaklık alacağına haciz konulmasının kamu düzenine ilişkin emredici hükümlere aykırılık oluşturduğunu, bu nedenle haczedilmezlik şikâyetinin süreye tabi olmadığını ve işin esasına girilmesi gerektiğini belirterek direnme kararını bozmuştur.

İki limited şirketin noterde onaylı sözleşmeyle kurduğu adi ortaklık, Selçuklu Belediyesi ile kongre merkezi yapımı sözleşmesi imzalamıştır. Ortaklığın işlerinden doğan borç nedeniyle alacaklı, ortaklığı oluşturan şirketler aleyhine icra takibi başlatıp ortaklığın belediyedeki hak ve alacakları üzerine haciz koydurmuştur. Borçlu vekili, tüzel kişiliği bulunmayan ortaklığın alacaklarına haciz konulamayacağını, alacaklının ancak ortağın tasfiye payına başvurabileceğini ileri sürerek haczin kaldırılmasını istemiştir. İcra Mahkemesi şikâyeti reddetmiş, karar Özel Dairece bozulmuş, mahkemenin direnmesi üzerine uyuşmazlık Hukuk Genel Kuruluna gelmiş; çoğunluk direnme kararının bozulması yönünde karar vermiştir.

Adi ortaklık ortakları, İcra Müdürlüğünden gelen haciz yazısı üzerine davalı kurumun, ortaklığın istihkaklarından 104.905,83 TL keserek ortaklardan biri (...İnş. Ltd. Şti.) aleyhine açılan icra dosyasına ödediğini, oysa kesilen paranın adi ortaklığa ait olduğunu ileri sürerek bu tutarın faiziyle iadesini istemiştir. Davalı kurum, borcun kapandığını ve davanın sebepsiz zenginleşene yöneltilmesi gerektiğini savunmuş; yerel mahkeme davayı kısmen kabul edip davacı ...Şti. yönünden reddetmiştir. Yargıtay, davalının temyiz itirazlarını reddetmiş; henüz ortaklık kazancı ortaklar arasında paylaşılmadan ya da tasfiyede borçlu ortağa düşecek pay belirlenmeden ortaklığın üçüncü kişideki alacağının haczedilemeyeceğini, ayrıca haciz yazısının İİK m.89 koşullarını taşımadığını, bu nedenle davalının ödeme yükümlülüğü bulunmadığını belirterek davanın tümden kabulü gerektiği gerekçesiyle hükmü davacılar yararına bozmuştur.

Taraflar arasında 11/03/2005 tarihli noter sözleşmesiyle 38 dönümlük bağın işlenmesi amacıyla adi ortaklık kurulmuş; davacı, davalının kendisine teslim edilen zirai aletleri bilgisi dışında başkalarına sattığını ileri sürerek aletlerin 13.050 TL değerinin tahsilini istemiştir. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul ederek 10.100 TL'nin tahsiline hükmetmiştir. Yargıtay ise ortaklık sözleşmesinde davacı ve davalı dışında üç kişinin daha yer aldığını, dolayısıyla tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklığa ilişkin bu davada dava dışı ortakların da taraf olarak katılması gerektiğini saptamış; taraf teşkili sağlanmadan eksik incelemeyle hüküm kurulmasını usul ve yasaya aykırı bularak kararı bozmuştur.

Davacılar, davalı müteahhitlerle kat karşılığı inşaat/satış ilişkisi kapsamında 15.10.2005'te 55.600 birim ödediklerini, kendi edimlerini yerine getirmelerine rağmen müteahhitlerin inşaatı plana uygun tamamlamadığını ve belediyece durdurulduğunu ileri sürerek, bağımsız bölümün adlarına tescilini, olmazsa ödedikleri bedelin cezai şart ve faiziyle tahsilini istemişlerdir. Yüklenicilerden bir davalı, davacılarla sözleşmesi ve ödeme ilişkisi bulunmadığını belirterek husumet itirazında bulunmuş; ancak kat karşılığı inşaat sözleşmesini imzaladığı, diğer yüklenicinin satışlarına muvafakatname ile onay verdiği ve taraflar arasında adi ortaklık ilişkisi bulunduğu saptanmıştır. Daire, husumet itirazını yerinde görmeyerek davalı vekilinin karar düzeltme isteklerini reddetmiştir.