TMK Madde 702 Elbirliği mülkiyetinde ortaklığın hükümleri

Özet 4 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 702, elbirliği mülkiyetinde ortakların hak ve yükümlülüklerini, oybirliği zorunluluğunu, paylaşma yasağını ve hakların muhafazası yetkisini dört fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Hükümleri

Madde 702- (1) Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir.

(2) Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir.

(3) Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz.

(4) Ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, elbirliği mülkiyetinde ortakların hak ve yükümlülüklerini, oybirliği zorunluluğunu, paylaşma yasağını ve hakların muhafazası yetkisini dört fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra ortakların hakları ve yükümlülüklerinin topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleriyle belirleneceğini hükme bağlar; iç ilişkinin çerçevesi kuruluş kaynağına bakılarak çıkarılır. İkinci fıkra kanun veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça yönetim ve tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermelerinin gerektiğini öngörür; çoğunluk kuralı kabul edilmez. Üçüncü fıkra sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece paylaşma yapılamayacağını ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamayacağını düzenler; topluluk yaşadıkça çıkış yolu kapalıdır. Dördüncü fıkra ortaklardan her birinin topluluğa giren hakların muhafazasını sağlayabileceğini ve bu işten bütün ortakların yararlanacağını hükme bağlar. Avukatlık pratiğinde ortak vekili oybirliği şartını sağlamadan tasarruf girişiminden kaçınmalı, hak muhafazası dava ile yapılırken yararın bütün ortaklara döneceğini taraflara açıklamalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 630 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin ilk üç fıkrası yürürlükteki hükmün tekrarından ibarettir. Arılaştırılmak suretiyle kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır.

Maddeye 1984 tarihli Öntasarı da olduğu gibi yeni bir dördüncü fıkra eklenmiştir. Bu yeni fıkra kaynak Kanunda mevcut değildir. Bu yeni fıkra ile ortaklardan her birinin, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabileceği, bu korumadan da bütün ortakların yararlanacağı kabul edilmiştir. Yeni eklenen bu fıkra ile uygulamada duyulan ihtiyaç karşılanmakta, yürürlükteki Kanun karşısında içtihatlar ile çözülmesinde güçlük çekilen bir sorun giderilmekte, elbirliği mülkiyeti kurumuna yöneltilen eleştirilerin en önemlisini giderecek bir hüküm kabul edilmektedir. Elbirliği mülkiyeti ortaklardan her biri ortaklığa giren hakları dava yolu ile veya diğer yollarla koruma yetkisine sahip olacaktır. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır, fakat davacının davasını kaybetmesi diğer ortakların haklarını etkilemez.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2014/7634 K. 2015/3635 Bozma
Mülkiyet Miras Usul m.702/4

TMK m.702/4 uyarınca elbirliği mülkiyetinde ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunması için (elatmanın önlenmesi ve ecrimisil dahil) tek başına dava açabilir ve bu korumadan tüm ortaklar yararlanır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazda ortaklardan her birinin, topluluğa giren hakların korunması amacıyla (elatmanın önlenmesi ve ecrimisil) tek başına/ortaklık adına dava açıp açamayacağı. Değerlendirme: TMK m.702/4 uyarınca ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını tek başına sağlayabilir; bu korumadan tüm ortaklar yararlanır. Yerel mahkemenin tüm mirasçıların birlikte dava açması gerektiği yönündeki gerekçesi yasal değildir. Sonuç: Yerel mahkeme kararı bozulmuştur; esasın incelenmesi gerekirken davanın reddi hatalıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2012/861 K. 2013/391 Kısmi
Miras

Terekeye ait haklar üzerinde tasarruf niteliğindeki, taksimi mümkün olmayan ve miras bırakana teban açılan tapu iptali ve tescil davaları, elbirliğindeki zorunlu dava arkadaşlığı ve TMK m.702/2 oybirliği kuralı gereği ancak tüm mirasçıların birlikte açacağı dava ile görülebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Elbirliği (iştirak) halindeki mülkiyete tabi taşınmazlar bakımından mirasçılardan birinin, diğer mirasçıların katılımı olmadan tapu iptali ve tescil davası açıp açamayacağı (TMK m.701-702). HGK değerlendirmesi: Elbirliği mülkiyetinde ortaklar kural olarak ancak birlikte tasarruf edebilir; muvazaa iddiasına dayalı asıl dava yönünden bozma gerekirken, diğer mirasçıların katılmadığı birleşen dava bakımından davanın reddi yerindedir. Sonuç: Asıl dava yönünden bozma, birleşen dava yönünden onama (kısmi).

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/15547 K. 2014/47 Bozma
Mülkiyet Usul Miras

Elbirliği (iştirak halinde) mülkiyetinde, TMK m.702/son fıkra uyarınca ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabileceğinden, mirasçılardan herhangi biri tek başına tapuda murisin kimlik bilgilerinin düzeltilmesini isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapu kaydındaki kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davasında, elbirliği mülkiyetine konu taşınmazda ortaklardan birinin tek başına dava açıp açamayacağı. Değerlendirme: TMK m.702/son fıkra gereği ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabileceğinden, elbirliği mülkiyetinde mirasçılardan herhangi biri tek başına murisin kimlik bilgilerinin düzeltilmesini isteyebilir; ancak somut olayda aynı kimlikli başka kişi araştırması ve dayanak belgeler getirtilmemiştir. Sonuç: Eksik inceleme nedeniyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/611 K. 2020/1309 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.702 son fıkrasına göre elbirliği mülkiyetinde ortaklardan herhangi birinin tek başına murisin kimlik bilgilerinin düzeltilmesini isteyebileceğini, kayıt düzeltme davalarının kural olarak tapu maliki ile mirasçıları tarafından açılabileceğini belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, tapu kaydındaki kimlik bilgilerinin düzeltilmesi (kayıt düzeltim) istemine ilişkindir; davacı, aynı adı taşıyan amcası adına görünen hisselerin gerçekte babasına ait olduğunu ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, talebin malik değişikliği ve mülkiyet aktarımı içerdiğini, dolayısıyla HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir. Davalı kurum, davanın esastan reddi gerekirken usulden reddedilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararı istinafa taşımıştır.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/492 K. 2020/1215 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.702/2 ve 1946 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca kiraya vermenin önemli işlerden olduğunu; elbirliği mülkiyetinde tek paydaşça yapılan kira sözleşmesinin geçersiz olduğunu benimsemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, elbirliği mülkiyetine tabi taşınmaza yapı ve duvar inşa edilmek suretiyle vaki müdahalenin önlenmesi ve yıkım istemine ilişkindir. Davalı, taşınmazı kira sözleşmesine dayanarak kullandığını savunmuş; ancak sözleşme yalnızca tek bir paydaşça yapılmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Adana BAM da elbirliği mülkiyetinde tek paydaşın yaptığı kira sözleşmesinin geçersizliğini benimsemiştir.

Adana BAM · İstinaf · 7. Hukuk Dairesi E. 2019/1124 K. 2020/1668 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.702 kapsamında adi ortaklık tarafından açılacak davalarda elbirliği mülkiyeti gereği tüm ortakların zorunlu (mecburi) dava arkadaşı olarak birlikte yer alması gerektiği ilkesine dayandı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşeron firmalar nezdinde şoför olarak çalışan işçinin belediye ve işçi şirketinden kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacakları talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, belediye vekili taraf teşkili, adi ortaklığın taraf ehliyeti ve hesaplama yönünden istinafa başvurmuştur. Adana BAM, adi ortaklığı oluşturan kişilerin ayrı ayrı davalı gösterilmesi ve hizmet süresinin yeniden saptanması gibi sebepleri değerlendirmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/209 K. 2020/741 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.683 ve 702 çerçevesinde paydaşlar arasındaki elatmanın önlenmesi davasında, taşınmazda zaten bir kısım yeri kullanan paydaşın az yer kullandığı iddiasıyla bu davayı açamayacağını, çözümün taksim ya da ortaklığın giderilmesi davasında olduğunu benimsemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, hisseli taşınmazda paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi (müdahalenin meni) istemine ilişkindir; davacılar, davalının hissesinden fazla yer kullanarak haklarına tecavüz ettiğini ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, keşif ve tanık beyanlarıyla hem davacıların hem davalının taşınmazda yer kullandığını saptayarak, payından az yer kullanan paydaşın sorununu elatmanın önlenmesi davasıyla değil taksim ya da ortaklığın giderilmesi davasıyla çözmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 7. Hukuk Dairesi E. 2018/1530 K. 2019/1453 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.702 ve TBK m.638 uyarınca tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklığın elbirliği mülkiyeti kurallarına tabi olduğunu, bu nedenle davanın ortak girişimi oluşturan bütün ortaklarca mecburi dava arkadaşı olarak birlikte açılması gerektiğini belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, işçilik alacaklarının (kıdem, ihbar, fazla mesai, izin ve tatil ücretleri) iki şirketten oluşan ortak girişimden tahsiline ilişkindir. İlk derece mahkemesi alacakların bir kısmını kısmen kabul ederek davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar vermiştir. Davalılar, taraf teşkili ve eksik inceleme gerekçeleriyle kararı istinafa taşımış; Adana BAM, tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklıkta ortakların birlikte hareketi gereğini gözeterek incelemeyi yürütmüştür.

Diğer kararlar (2)
Adana BAM · İstinaf · 7. Hukuk Dairesi E. 2018/4089 K. 2019/35 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.702 ve TBK m.638 uyarınca tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık (ortak girişim) tarafından açılacak davaların elbirliği mülkiyeti kuralları gereği bütün ortaklarca mecburi dava arkadaşı olarak birlikte yürütülmesi gerektiğini benimsemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, termik santral şantiyesinde meydana gelen trafik-iş kazası nedeniyle yaralanan davacının asıl işveren şirket, taşeron ortak girişim ve sigortacıdan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davalılar husumet, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığı ve maluliyetin tespiti gerektiği yönünde savunmada bulunmuştur. Adana BAM, tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık niteliğindeki taşeron ortak girişimde taraf teşkili ve ortakların birlikte hareketi gereğini gözeterek istinaf incelemesi yapmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2018/80 K. 2018/82 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Karşı oyda TMK 692 ve 702, tapuda pay devri içeren kat karşılığı inşaat sözleşmesinin yapılması ya da feshinin olağanüstü yönetim işi olup tüm paydaşların oybirliğini gerektirdiği gerekçesiyle anılmış; çoğunluk ise istinafın reddini zamanaşımının dolmasına dayandırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı şirket, kendisine temlik edilen alacağa dayanarak davalıların kat karşılığı inşaat sözleşmesini tek taraflı feshetmesinden doğan kâr kaybı ve masrafların tahsilini istemiş; ilk derece mahkemesi tahammül sınırı dolduktan sonra sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre zamanaşımının dava tarihinde dolduğunu kabul etmiştir. Adana BAM çoğunluğu, 16/02/2011 tarihi itibarıyla başlayan zamanaşımı süresinin 30/05/2012 dava tarihinde geçtiğini benimseyerek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Karşı oyda ise sözleşmelerin geçerliliği, sübjektif/objektif ifa imkansızlığı ve eksik harç gerekçeleriyle kararın kaldırılması gerektiği belirtilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 702, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından hükümleri hükümlerindendir.

taşınmaz mülkiyeti uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!