TMK Madde 10 Fiil ehliyetinin koşulları: Genel olarak

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 10, fiil ehliyetinin genel koşullarını düzenlemektedir.

Resmi Metin

Genel olarak

Madde 10- Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, fiil ehliyetinin genel koşullarını düzenlemektedir. Fiil ehliyetine sahip olmak için üç koşulun bir arada bulunması gerekmektedir: ayırt etme gücüne sahip olmak, ergin olmak ve kısıtlı olmamak. Bu üç koşul kümülatif niteliktedir; herhangi birinin eksikliği fiil ehliyetinin bulunmaması veya sınırlı olması sonucunu doğurur. Madde, tam fiil ehliyetinin hangi kişilere ait olduğunu belirleyen genel çerçeveyi ortaya koymaktadır.

4721 sayılı Kanun’un gerekçesine göre maddenin kenar başlığı, fiil ehliyetinin genel koşullarını düzenleyen bir madde olması nedeniyle “Genel olarak” şeklinde değiştirilmiştir. Ayırt etme gücü sübjektif bir koşul olup her somut olayda ayrıca değerlendirilirken, erginlik ve kısıtlılık objektif ölçütlerdir. Bu üçlü koşul sistemi, kişilerin hukuki işlem güvenliği ile korunma ihtiyacı arasında denge kurmaktadır.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 10 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığında yer alan “2.Şartları” sözcüğü günümüz diline daha uyumlu ve yerleşik bir sözcük olan “2. Koşulları” şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin kenar başlığı fiil ehliyetinin genel olarak koşullarını düzenleyen bir madde olması nedeniyle, “a. Genel olarak” şeklinde değiştirilmiştir. 1971 ve 1984 tarihli Öntasarılar da aynı yöndedir.

Madde fiil ehliyetinin üç genel koşulunu düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle mevcut maddede olduğu gibi sadece rüşt ve temyiz kudretinden söz edilmesi yeterli görülmemiş, buraya fiil ehliyetinin üçüncü koşulu olan “kısıtlı olmama” durumu da dahil edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 1.HD içtihatları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2014/6535 K. 2015/7737 Bozma

TMK m.10 uyarınca fiil ehliyetinin başlıca koşulu ayırt etme gücüne sahip, kısıtlı olmayan ve ergin olmaktır. Ehliyetsizlik iddiası kamu düzenindendir; öncelikle ele alınmalı ve akit tarihindeki ayırt etme gücü ATK raporuyla araştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Ehliyetsizlik ve hile nedenlerine dayalı tapu iptal ve tescil davasında, davacı vasisi taşınmazın davacının akli melekeleri yerinde değilken hileli yöntemlerle oğluna, oradan da davalıya devredildiğini ileri sürmüş; yerel mahkeme davalının iyiniyetli olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay, TMK m.10'a göre fiil ehliyetinin başlıca koşulunun ayırt etme gücü ile erginlik olduğunu, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin geçerli iradesi olmadığından (TMK m.15) yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağını ve karşı tarafın iyiniyetinin işlemi geçerli kılmayacağını vurgulamıştır. Kamu düzeniyle ilgili olan ehliyetsizlik iddiasının öncelikle ele alınması gerektiği, davacının akit tarihindeki ehliyeti yönünden Adli Tıp Kurumundan rapor alınması zorunluluğu belirlenerek; bu araştırma yapılmadan eksik inceleme ile kurulan hükmün isabetsiz olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!