TBK Madde 618 - Ölünceye kadar bakma sözleşmesi: Bakım borçlusunun ölümü

Davacı, 07.07.1999 tarihinde davalıların murisi ile ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapmış, taşınmazını bakım karşılığında ona bırakmıştı; 2003 yılında bakım borçlusuyla evlendiğini, borçlunun ağır astım hastası olduğunu ve uzun yıllar kendisinin ona baktığını ileri sürdü. Bakım borçlusunun 11.04.2020 tarihinde ölmesinden sonra mirasçılarının bakım borcunu yerine getirmediğini belirterek sözleşmenin feshini, tapu iptali ve tescili, aksi halde iflas masasından istenebilecek miktarda paranın tahsilini istedi. Davalılar sözleşmenin ahlaka aykırı olduğunu ve fesih bildirimi yapılmadığını savundu. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna göre ölüm tarihi itibarıyla 520.823,28 TL bakım ücreti borcu bulunduğunu, davacının aynı zamanda 1/4 oranında mirasçı olması nedeniyle 390.617,46 TL isteyebileceğini kabul ederek tapu talebini reddedip terditli talebi kısmen kabul etti; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetti, Daire kararı onadı.

Davacı, maliki olduğu üç parsel sayılı taşınmazını ölünceye kadar bakılıp gözetilmesi kaydıyla, davalıların mirasbırakanı olan oğluna devretmişti. Bakım borçlusunun bakıp gözetme edimini hiç yerine getirmediğini, kanser tedavisi masraflarını bile kendisinin karşıladığını, davalıların da kendisiyle ilgilenmediklerini ileri sürerek sözleşmeyi 12.11.2010 tarihli noter ihtarnamesiyle feshettiğini bildirdi ve tapu iptali ile tescil istedi. Davalılar, taşınmazların murisin emeğiyle alındığını ve davacının ciddi bir bakıma ihtiyacı bulunmadığını savunarak davanın reddini istediler. Kabul kararı Dairece, Türk Borçlar Kanunu'nun 618 inci maddesi gözetilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozuldu; bozmaya uyan mahkeme bu kez davacının anılan maddeye dayalı talebi bulunmadığını belirterek davayı reddetti. Daire, uyma ile usuli kazanılmış hak doğduğunu ve davacıya ödenmesi gereken miktar tespit edilerek bu bedele hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararı yeniden bozdu.

Davacı, mesken vasıflı bağımsız bölümünü 19.04.2000 tarihinde ölünceye kadar bakma şartıyla ikinci eşine tapuda devrettiğini, eşinin bu şartı sonuna kadar gerçekleştiremeden 2011 yılında öldüğünü, geriye mirasçı olarak kendisi ile eşin önceki eşinden olan davalı oğlunun kaldığını, davalı mirasçının bakım borcunu yerine getirmediğini ileri sürerek tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir. Davalı, hak düşürücü süre ile zamanaşımının geçtiğini savunmuştur. Yerel mahkeme davayı önce hak düşürücü süreden reddetmiş, karar bozulup bozmaya uyulması üzerine davacının sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğu gerekçesiyle dava kabul edilmiştir. Daire, davalının sözleşmenin tarafı olmadığını, TBK'nın 618 inci maddesi gereğince bakım borçlusunun ölümü hâlinde taşınmazın aynen iadesinin mirasçıdan istenemeyeceğini, bakım borçlusunun ölümünden bakım alacaklısının ölümüne kadarki süre için gereken miktarın bilirkişiye hesaplatılması gerektiğini belirterek kararı oy çokluğuyla bozmuştur.

Davacı, maliki olduğu taşınmazı 15.10.1979 tarihinde ölünceye kadar bakım akdiyle eşine temlik ettiğini, eşinin bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, üstelik taşınmazın çıplak mülkiyetini 23.05.1997 tarihinde mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla kardeşi olan davalıya sattığını ileri sürerek bakım akdinin feshini, tapu iptali ve tescili, olmadığı takdirde tenkis istemiştir. Bakım borçlusu 22.01.2013 tarihinde ölmüş, dava 25.12.2013 tarihinde açılmıştır. Yerel mahkeme fesih koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle bu istemi reddetmiş, muris muvazaası iddiasını ispatlanmış sayarak tapu iptali ve tescile hükmetmiştir. Daire, davacının 6098 sayılı Kanun'un 618. maddesi gereğince fesih hakkını kullandığını, verilen malın aynen geri istenemeyeceğini, bakım borçlusunun davalı dışındaki mirasçılarının davaya katılımı sağlanarak uygun bir tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.

Davacı, çekişmeli taşınmazlardaki 1/3 payını 11.08.2000 tarihli ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşmesiyle oğluna devrettiğini, bakım borçlusu oğlunun 25.04.2007 tarihinde öldürüldüğünü ve sözleşmenin devamının imkansız hale geldiğini ileri sürerek bakım borçlusunun mirasçılarına karşı tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Yerel mahkeme, ölüm tarihinden itibaren bir yıllık süre içinde dava açılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, davacının bir yıl içinde fesih hakkını kullanmayarak sözleşmeyi mirasçılarla sürdürme iradesini gösterdiğini, ancak edimin mirasçılarca yerine getirilmesinin imkansız hale gelmesi durumunda sözleşmeye aykırılığa dayalı dava hakkının süreye bağlı olmadığını, davanın da bu hükme dayandırıldığını belirtmiş; olayda uygulama yeri bulunmayan hükümden hareketle davanın reddedilmesini doğru görmeyerek işin esasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.