TK Madde 28 - İlanen tebligat

İlan, sıradaki yol değil son yoldur. İkinci fıkra “adresi meçhul” saymayı iki koşula birden bağlar: önceki maddelerdeki usullerle tebligat yapılamamış olacak, ayrıca kişinin ikametgahı, meskeni veya iş yeri de bulunamamış olacak. Bu koşullar seçimlik değil kümülatiftir; tek bir adrese çıkarılıp iade dönen bir tebligat, ikinci koşulu tek başına karşılamaz.

Üçüncü fıkra da tek bir işlem öngörmez, iki halkası vardır:

• tebliğ memurunun keyfiyeti mahalle veya köy muhtarına şerh verdirmesi;
• “bununla beraber” ibaresiyle eklenen ve tebliği çıkaran mercie ait olan araştırma: adresin resmî veya hususi müessese ve dairelerden gerekli görülenlere sorulması, zabıta vasıtasıyla tahkik ve tespit ettirilmesi.

Uygulamadaki en sık hata, memurun “adresi meçhul” şerhini tek başına yeterli sayıp mercinin kendi araştırmasını hiç yapmadan ilana geçilmesidir. Hangi kurumlara sorulduğu ve zabıta tahkikinin sonucu dosyadan okunamıyorsa ilanın dayanağı da okunamıyor demektir; itiraz tam bu boşluk üzerine kurulur.

Yurt dışında oturanlar için dördüncü fıkra ek yük getirir: ilan tek başına yetmez, tebliğ olunacak evrak ile ilan suretleri kimsenin malüm adresine ayrıca iadeli taahhütlü mektupla gönderilir ve posta makbuzu dosyaya konur. Malüm adres varsa makbuzun dosyada bulunmaması doğrudan görülen bir eksikliktir.

İlandan önce iki komşu kontrol: iş vekil vasıtasıyla takip ediliyorsa tebligat vekile yapılır (TK m.11); ancak aynı fıkra, ceza yargılamasında kararların sanıklara tebliğine ilişkin hükümleri saklı tutar. Bu çekince dışında asıl hakkındaki meçhullük tespiti tek başına ilan yolunu açmaz; müdafii bulunan sanığa gerekçeli kararın tebliği ise çekince kapsamındadır. Kendisine veya adresine usulüne göre tebliğ yapılmış olup adresini değiştiren kimse bakımından ise TK m.35 ayrı bir rejim kurar: yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır, asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Araştırmasız ilanın sonucunu TK m.32 tayin eder: tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatabı tebliğe muttali olmuş ise muteber sayılır, muhatabın beyan ettiği tarih de tebliğ tarihi addolunur. İki sınırı gözden kaçırma: beyan bir vakıa açıklamasıdır, uygulamada dosyadaki belgelerle çelişemez; ve TK m.32 mevcut fakat sakat bir tebliği onarır, hiç yapılmamış bir tebligatı geçerli kılmaz.