TMK Madde 672 - Miras payını aşan kazandırmalar

Uyuşmazlık, davacılar A.E. ve arkadaşlarının açtığı tapuda hisse iptali ve tescil davası ile davalılar H.E. ve arkadaşlarının açtığı mirastan feragat sözleşmesinin iptali davasının birleştirilmesinden doğmuş; yerel mahkeme hisse iptali ve tescil davasını reddedip feragat sözleşmesinin iptali davasını kabul etmiş, Daire de hükmü onamıştır. Karar düzeltme istemi üzerine Daire, miras bırakan M.E.'nin 11.03.1981 tarihli düzenleme şeklindeki feragatnamesinin 743 sayılı TKM m.475 ve TMK m.525 anlamında mirastan feragat sözleşmesi ya da vasiyetname olmadığını, ancak 743 sayılı TKM m.612 (TMK m.672) anlamında açılmış terekedeki miras payının devrini gösteren, yazılı yapılması yeterli ve tüm payı içermesi gerekmeyen bir belge olduğunu belirlemiştir. Bu yazılı belgenin davacı A.E. ve arkadaşlarına verilmiş ve onların elinde bulunması TKM m.612 (TMK m.672) hükmünü teyit eden bir yön sayıldığından, müteveffa İ.E. ve diğer bazı mirasçıların senette imzalarının bulunmaması; payı karşılıksız devreden M.E.'nin imzasının geçerlilik için yeterli olması (BK m.13 / yeni BK m.14) ve alacaklıların sözleşmeye katılmasının gerekmemesi nedeniyle sonuca etkili görülmemiştir. Bu yön ilk incelemede ve yerel mahkemece gözden kaçırıldığından, karar düzeltme isteminin kabulüyle onama ilamı kaldırılarak belgenin TKM m.612 (TMK m.672) uyarınca miras payının devrine ilişkin irade açıklaması olarak değerlendirilmesi için hüküm her iki dava yönünden de bozulmuştur.

Uyuşmazlık, ortak mirasbırakanın sağlığında bedelini kendi dekontlarıyla ödeyerek altsoyu olan davalı adına tescil ettirdiği otomobilin, sağlararası karşılıksız kazandırma niteliğinde olduğu gerekçesiyle mirasta denkleştirme kapsamında terekeye iadesi istemine ilişkindir. Daire çoğunluğu, delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmediğinden davanın reddine dair yerel mahkeme hükmünü oyçokluğuyla onamış; bir üye ise bozma yönünde karşı oy kullanmıştır. Karşı oy yazısında, kazandırmanın TMK m.669 anlamında altsoya karşılıksız yapılması nedeniyle kural olarak denkleştirmeye tabi olduğu, mirasbırakanın aksini açıkça belirtmediği ve aracın davalı ile annesi tarafından alındığının kanıtlanamadığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede yerel mahkemenin otomobilin mutat hediye kabilinde sayılabileceği ve araç bedelinin tasarruf nisabı içinde kaldığı yönündeki gerekçelerinin TMK m.669, 672 ve 675 karşısında dikkate alınamayacağı, tasarruf nisabı değerlendirmesinin ancak tenkis davalarına özgü olduğu belirtilerek m.671 de gözetilip denkleştirmeye karar verilmesi gerektiği savunulmuştur. Böylece karşı oy, bir kazandırmanın mutat hediye sayılıp sayılmayacağının ve denkleştirme yükümlülüğünün soyut bir niteleme ile değil, m.669, 672 ve 675'in birlikte değerlendirilmesiyle; somut kazandırmanın türü, mirasçının yaşı ve öğrenci konumu ile gelir durumu gibi olgular ışığında saptanması gerektiğini ortaya koymaktadır.