TMK Madde 675 - Mirasta hediye ve evlenme giderlerinin denkleştirilmesi

Yasal mirasçı davacı, kardeşi olan davalıya mirasbırakan anneleri tarafından sağlararası ve karşılıksız yapılan kazandırmanın (2.3.1994 tarihli, iki parsel taşınmazın hibesi) terekeye geri verilmesi için mirasta denkleştirme (iade) davası açmış; iade mümkün olmazsa mahfuz hisseyi aşan kısmın tenkisini kademeli olarak istemiştir. Yerel mahkeme, taşınmazların minnet duygusuyla kayıtsız şartsız bağışlandığı sonucuna vararak davayı reddetmiş; Yargıtay çoğunluğu delillerin takdirinde yanlışlık bulunmadığı gerekçesiyle iadeye yönelik temyiz itirazlarını yersiz görüp hükmü bu yönden onamış, yalnızca tenkis talebinin eksik incelemeyle reddedilmesi nedeniyle ilgili bent yönünden bozmuştur. Karşı oy yazısı ise denkleştirme koşullarını TMK m.669 üzerinden tek tek (sağlararası, karşılıksız, yasal mirasçıya yapılma) inceleyerek altsoy lehine kazandırmalarda denkleştirmenin asıl olduğunu, aksini iddia eden davalının bunu kanıtlaması gerektiğini savunmuştur. TMK m.675 yönünden karşı oyda, kazandırmanın denkleştirmeye tâbi olabilmesi için denkleştirme dışı bir kazanım oluşturmaması gerektiği bir koşul sayılmış; ancak somut olayda tarafların bu yönde herhangi bir iddia veya savunması bulunmadığı tespit edilerek istisnanın gündeme gelmediği ve kazandırmanın denkleştirmeye tâbi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Uyuşmazlık, ortak mirasbırakanın sağlığında bedelini kendi dekontlarıyla ödeyerek altsoyu olan davalı adına tescil ettirdiği otomobilin, sağlararası karşılıksız kazandırma niteliğinde olduğu gerekçesiyle mirasta denkleştirme kapsamında terekeye iadesi istemine ilişkindir. Daire çoğunluğu, delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmediğinden davanın reddine dair yerel mahkeme hükmünü oyçokluğuyla onamış; bir üye ise bozma yönünde karşı oy kullanmıştır. Karşı oy yazısında, kazandırmanın TMK m.669 anlamında altsoya karşılıksız yapılması nedeniyle kural olarak denkleştirmeye tabi olduğu, mirasbırakanın aksini açıkça belirtmediği ve aracın davalı ile annesi tarafından alındığının kanıtlanamadığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede yerel mahkemenin otomobilin mutat hediye kabilinde sayılabileceği ve araç bedelinin tasarruf nisabı içinde kaldığı yönündeki gerekçelerinin TMK m.669, 672 ve 675 karşısında dikkate alınamayacağı, tasarruf nisabı değerlendirmesinin ancak tenkis davalarına özgü olduğu belirtilerek m.671 de gözetilip denkleştirmeye karar verilmesi gerektiği savunulmuştur. Böylece karşı oy, bir kazandırmanın mutat hediye sayılıp sayılmayacağının ve denkleştirme yükümlülüğünün soyut bir niteleme ile değil, m.669, 672 ve 675'in birlikte değerlendirilmesiyle; somut kazandırmanın türü, mirasçının yaşı ve öğrenci konumu ile gelir durumu gibi olgular ışığında saptanması gerektiğini ortaya koymaktadır.