TMK 112, vakfın örgütünde, yönetiminde ve işleyişinde değişiklik yapılmasını düzenlemektedir.
Yönetimin değiştirilmesi
Madde 112- (1) Haklı sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının istemi üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra vakfın örgütünü, yönetimini ve işleyişini değiştirebilir.
(2) Mahkeme, denetim makamının başvurusu üzerine, (...) duruşma yaparak yöneticileri görevden alabilir ve vakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yenisini seçebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Bu madde yürürlüktedir; ancak aşağıdaki fıkra/ibare(ler) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir:
İptal edilen önceki metin - yürürlükte değildir: tüzükte gösterilen sebeplerle
Karar metinleri için AYM Norm Kararları Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Bu madde, vakfın örgütünde, yönetiminde ve işleyişinde değişiklik yapılmasını düzenlemektedir. Haklı sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının istemi üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra bu değişiklikleri yapabilir. İkinci fıkra, denetim makamının başvurusu üzerine mahkemenin yöneticileri görevden alabileceğini ve vakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yenisini seçebileceğini düzenlemektedir.
4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, vakfın yönetiminde değişiklik için “kesin ihtiyaç” yerine “haklı sebepler” koşulunun arandığı belirtilmiştir. Başvuruda bulunacaklar vakfın yetkili organı veya denetim makamı olarak belirlenmiş olup karşılıklı görüş alınması usulü, tek taraflı müdahaleyi önleyen bir denge mekanizmasıdır.
Konu başlığı, “Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi” haline getirilmiş; fıkra sayısı ikiye indirilmiştir. Yürürlükteki metin esas alınmakla birlikte vakfın yönetiminde değişiklik için, “kesin ihtiyaç” yerine “haklı sebepler” aranmıştır. Ayrıca, başvuruda bulunacaklar, vakfın yetkili organı veya denetim mateminin biri olarak sayılmış ve mahkemenin başvuruda bulunmayan tarafın yazılı görüşünü alması gereği getirilmiştir. Yürürlükteki metin ise, vakfın yönetim organının teklifte bulunacağı ve denetim makamının yazılı görüşünün alınacağı esasını getirmektedir. Getirilen çözüm, vakıflara ilişkin düzenlemede izlenen vakıf veya kurucuları ile denetim makamının aynı kurallara tabi olması ilkesine uygun düşmektedir. Yürürlükteki 79 uncu maddenin ikinci fıkrasının son cümlesi, yukarıda açıklandığı üzere, ilgisi itibarıyla 110 uncu maddenin son fıkrası olarak benimsenmiştir. Yürürlükteki 79 uncu maddenin son fıkrası ise, gerekli görülmediğinden metne alınmamıştır. Çünkü, aynı sonuca birinci fıkrada belirtilen haklı sebeplerle varmak mümkündür.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 112 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “vakfın yetkili organı” ibaresi “vakfın yönetim organı” şeklinde değiştirilmiştir.
Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.
TMK m.112 uyarınca bir vakfın örgütünde, yönetiminde ve işleyişinde değişiklik yapılabilmesi, vakfın amaçlarını gerçekleştirebilmesi ve faaliyetlerini devam ettirebilmesi açısından haklı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Karar konusu: Başvuru, başvurucunun vakıf senedi tescilinin iptali talebiyle açtığı davanın reddedilmesi nedeniyle örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.
Seçilmiş 8.HD içtihatları
Vakıf organlarının senette öngörülen görev süresi dolmadan genel kurul kararıyla yenilenmesi mümkün değildir; vakfın yönetim ve işleyişinde bu yönde bir değişiklik ancak haklı sebep varsa TMK m.112 uyarınca mahkeme kararıyla yapılabilir.
Davalı vakfın 21.02.2013 tarihli olağanüstü genel kurulunda yönetim ve denetim kurulu üyeleri, vakıf senedinin 14. maddesine göre üç yıllığına seçilmişken, görev süresi dolmadan 08.06.2013 tarihinde yapılan genel kurulda aynı üyelikler için yeniden seçim yapılması üzerine bu kararların iptali istenmiştir. İlk derece mahkemesi, TMK m.112'yi anarak süre dolmadan yapılan yeni seçimi bu maddeye uygun bulmamış ve davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, m.112'ye aykırılık gerekçesine dayanan kabulde isabetsizlik görmemiş; yalnızca hüküm fıkrasında iptal edilen genel kurul kararının hangisi olduğunun açıkça gösterilmemesinin infazda tereddüt yaratacağını belirtmiştir. Bu eksiklik yeniden yargılamayı gerektirmediğinden bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış ve ilk derece mahkemesi hükmü, iptalin yönetim ve denetim kurulu seçimlerine ilişkin kararlara yönelik olduğu yazılarak düzeltilmiş şekliyle onanmıştır.
Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.
Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe