Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 323 Yargılama giderlerinin kapsamı
HMK 323, yargılama giderleri; başvurma, karar ve ilam harçları, tebliğ ve posta giderleri, dosya giderleri, geçici hukuki koruma giderleri, keşif giderleri, tanık ve bilirkişi ücretleri, vekâlet ücreti ile yargılama sırasında yapılan diğer giderlerdir.
Resmi Metin
Yargılama giderlerinin kapsamı
Madde 323- (1) Yargılama giderleri şunlardır:
- a) Başvurma, karar ve ilam harçları.
- b) Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri.
- c) Dosya ve sair evrak giderleri.
- ç) Geçici hukuki koruma tedbirleri ve protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler.
- d) Keşif giderleri.
- e) Tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler.
- f) Resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler.
- g) Vekil ile takip edilmeyen davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, seyahat ve konaklama giderlerine karşılık hâkimin takdir edeceği miktar; vekili bulunduğu hâlde mahkemece bizzat dinlenmek, isticvap olunmak veya yemin etmek üzere çağrılan taraf için takdir edilecek gündelik, yol ve konaklama giderleri.
- ğ) Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti.
- h) Yargılama sırasında yapılan diğer giderler.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, bir davada hangi kalemlerin yargılama giderlerini oluşturduğunu tek fıkrada ve sayma yoluyla belirler. Düzenleme, davanın resmi külfetlerinden başlayarak yürütülmesi için katlanılan masrafları kapsar: başvurma, karar ve ilam harçları; dava nedeniyle yapılan tebliğ, posta, dosya ve sair evrak giderleri; geçici hukuki koruma tedbirleri ile protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler. Buna keşif giderleri, tanık ve bilirkişiye ödenen ücret ve giderler ile resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi ve ücretler de dâhildir. Madde ayrıca tarafların duruşmada hazır bulunması yahut bizzat dinlenmek, isticvap olunmak veya yemin etmek üzere çağrılması nedeniyle takdir edilecek gündelik, yol ve konaklama giderlerini, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretini ve yargılama sırasında yapılan diğer giderleri sayar.
Hükmün usul mekaniği bakımından önemi, gider kavramının sınırlarını çizmesi ve böylece yargılama giderlerinin tarafa yüklenmesi ile bunların hesaplanmasına temel oluşturmasıdır. Sayılan kalemlerden bir kısmı harç ve resmî külfet niteliğinde iken, bir kısmı tanık, bilirkişi ve keşif gibi delil işlemlerinden, bir kısmı da gündelik, yol ve konaklama gibi tarafların yargılamaya katılımından doğar. Vekille takip edilen davalarda vekâlet ücreti kanun gereğince takdir olunur; vekille takip edilmeyen davalarda ise tarafların hazır bulundukları günlere karşılık hâkimin takdir edeceği miktar gider kapsamına girer. Son bentteki “yargılama sırasında yapılan diğer giderler” ifadesi, listeyi tüketici olmaktan çıkararak benzer nitelikteki masrafların da kapsama alınmasına imkân tanır.
Gerekçe
Maddeyle, davadaki hangi masrafların yargılama gideri olarak kabul edildiği ayrı ayrı sayılmak suretiyle belirlenmiştir.
Maddenin (f) bendindeki tanık ücret ve giderleri ile (ğ) bendinde yer alan, vekille takip edilmeyen davalarda tarafın hazır bulunması veya dava vekille takip edildiği halde mahkemenin tarafı bizzat dinlemek üzere mahkemeye çağırması durumlarında, ilgililere ödenecek ücret ve giderlerin tutarı, bu kişilerin mahkemeye ulaşmak için harcadıkları yol, konaklama ve yiyecek gibi masrafların toplamıdır. Ayrıca bu kişilerin bir kamu hizmetini yerine getirdikleri de nazara alınarak normal bir kişinin bu iş sebebiyle mahrum kaldığı makul bir kazancın da gider olarak dikkate alınması gerekir. (f) bendinde diğer bir grup olarak yer alan bilirkişinin ücret ve gideri de “Bilirkişi gider ve ücreti” kenar başlıklı 287 nci madde uyarınca Adalet Bakanlığınca çıkarılıp her yıl güncellenecek olan tarife gereğince hesaplanmalıdır.
Maddenin (f) ve (ğ) bendi dışında kalan bentlerinin kapsamı, idari düzenlemeler ve belgelerle sabit olacaktır.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 327 nci maddesinin müzakeresi sırasında aşağıdaki gerekçelerle önerge verilmiştir.
“Avukatın tekel hakkı dikkate alındığında, kanunda açıkça belirtilen durumlar dışında, kişi kendisi davasını takip etmiyorsa veya onun adına gerekli durumlarda kanuni temsilcisi takip etmiyorsa, avukat dışında birine işini takip ettiremez. Yargılamayla ilgili vekalet alarak veya almayarak her türlü hukuki işi ve işlemi yapmak avukatların yetkisindedir. Bu sebeple, vekille takip edilen işlerde zaten vekalet ücretine karar verilmektedir; vekille takip edilmeyen işlerde ise, tarafın kendisi yargılamada yer almaktadır. Avukat dışında başkasına dilekçe yazdırılması hukuken kabul gören bir durum olmadığından, ayrıca dilekçe için ücrete hükmedilmesi yargılama giderleri arasından çıkartılması uygun olacaktır. Aksinin kabulü, kendi içinde çelişkili bir durum meydana getirecektir.”
Gerekçe doğrultusunda (ç) bendi, madde metninden çıkarılmış ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiş, (g) bendinde geçen “isticvap edilmek” ibaresi ise, Medeni Yargılama Hukukundaki kullanımıyla uyum sağlamak amacıyla, “isticvap olunmak” olarak değiştirilmiş ve madde teselsül nedeniyle 329 uncu madde olarak kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.