Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 331 Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri
HMK 331, dava konusuz kalırsa hâkim, açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir eder; görevsizlik veya yetkisizlikte giderlere devam edilen mahkeme hükmeder, davanın açılmamış sayılmasında ise giderler davacıya yükletilir.
Resmi Metin
Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri
Madde 331- (1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.
(2) Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder.
(3) Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, davanın esası hakkında karar verilmeden sona erdiği hâllerde yargılama giderlerinin kime yükleneceğini düzenler ve üç ayrı durumu birbirinden ayırır. Birinci fıkra, davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine gerek kalmayan hâlleri kapsar; bu durumda hâkim, giderleri tarafların davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre takdir ederek hükmeder. İkinci fıkra görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonraki süreci ele alır. Üçüncü fıkra ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâlleri konu edinir ve giderlerin davacıya yükletileceğini öngörür.
Düzenlemenin işleyişinde belirleyici olan, davanın hangi sebeple sonuçsuz kaldığıdır. Konusuz kalmada ölçüt, mevcut sonuç değil dava açıldığı andaki haklılıktır; böylece sonradan ortadan kalkan uyuşmazlıkta kimin haklı başlatıldığı esas alınır. Görevsizlik veya yetkisizlik hâlinde dava başka bir mahkemede sürdürülürse giderlere o mahkeme hükmeder; sürdürülmezse, talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ederek davacıyı giderleri ödemeye mahkûm eder. Açılmamış sayılan davada ise gider yükü doğrudan davacıya bırakılmıştır.
Gerekçe
Maddenin birinci fıkrası, 1086 sayılı Kanunun 425 inci maddesinin karşılığı olmakla birlikte, yeni getirilen hüküm kısmen farklıdır. Şöyle ki; 425 inci maddede davanın konusuz kalmasına örnek olarak iki durum sayılmış iken, yeni düzenlenen bu maddenin birinci fıkrasında, davanın konusuz kalması hali örnekleme yoluyla belirtilmeyip, genel olarak ifade edilmiştir. Davanın konusuz kalmasına; dava sırasında alacağın ödenmesi, tahliye davası devam ederken kiracının kiralananı tahliye etmesi veya boşanma davasının devamı sırasında eşlerden birinin ölmesi durumları örnek olarak gösterilebilir.
1086 sayılı Kanunun 425 inci maddesinde taraflardan birinin ölümü veya davanın terki gibi sebeplerle davanın konusuz kalması durumunda yargılama giderlerinden sorumluluk hususu düzenlenmiş ise de, görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararı üzerine, giderlerden sorumlulukla ilgili, 1086 sayılı Kanunun 425 inci maddesinde açıklık yoktur. Bu hususun Kanunda düzenlenmemiş olması sebebiyle, gerek yerel mahkemeler gerekse Yargıtay birbirinden farklı kararlar vermektedir. Uygulamada yaşanan bu karmaşıklığın önlenmesi bakımından, bu maddenin ikinci fıkrasında açıkça görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararlarından sonra, dosyanın gönderildiği mahkemede dava görülmeye başlanmış ise yargılama giderlerine davayı gören ikinci mahkemece hükmedileceği belirtilmiştir. Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararı üzerine dosya gitmesi gereken mahkemeye gönderilmemiş ve davanın ilk açıldığı mahkemede kalmış ise talep halinde mahkemenin, dosya üzerinden vereceği kararla davacıyı yargılama giderlerine mahkum etmesi gerekir.
Maddenin üçüncü fıkrasında, davanın açılmamış sayılmasına karar verilen tüm durumlarda, yargılama giderlerinden davacının sorumlu olacağı belirtilerek, usule ilişkin nihai kararlarla ilgili açıkta kalan herhangi bir ihtimalin bulunmaması amaçlanmıştır.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 335, 336, 337, 338, 339 ve 340 ıncı maddeleri teselsül nedeniyle 337, 338, 339, 340, 341 ve 342 nci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.