HMK Madde 448 - Zaman bakımından uygulanma

Bu madde, Kanunun zaman bakımından nasıl uygulanacağını tek bir fıkrayla düzenler. Buna göre Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır. Düzenleme iki unsuru bir arada getirir: bir yandan yeni hükümlerin yürürlüğe girdiği andan itibaren hemen geçerli olmasını öngören “derhâl uygulanma” ilkesini benimser; öte yandan bu uygulamaya, daha önce tamamlanmış işlemleri etkilememe şartını ekleyerek bunlar bakımından bir sınır koyar.

Usul bakımından bu kural, görülmekte olan işlere de yeni hükümlerin uygulanmasının yolunu açar; ancak Kanun, tamamlanmış işlemleri bu uygulamanın dışında bırakarak onların etkilenmemesini güvence altına alır. Böylece derhâl uygulanma ile tamamlanmış işlemlerin korunması arasında bir denge kurulmuş olur. Maddede yalnızca bu genel ölçüt yer aldığından, belirli bir işlemin “tamamlanmış” sayılıp sayılmayacağı ve dolayısıyla yeni hükmün mü yoksa önceki düzenlemenin mi uygulanacağı, somut işlemin niteliğine ve hangi aşamada bulunduğuna göre bu kuralın çerçevesinde değerlendirilir. Madde, uygulanacak hükmün hangisi olduğunu bu kayıt üzerinden belirleyen bir geçiş ölçütü işlevi görür.