TMK Madde 943 Taşınır rehninin zilyetliğin kaybıyla sona ermesi

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 943, taşınır rehninin alacaklının zilyet olmaktan çıkması ve onu zilyet olan üçüncü kişiden geri alamaz hale gelmesiyle son bulmasını ve taşınırın alacaklının rızasıyla fiilen yalnız rehnedenin hakimiyeti altında bulunduğu sürece rehnin hükümlerinin askıda kalmasını iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Zilyetliğin kaybı

Madde 943- (1) Taşınır rehni, alacaklının zilyet olmaktan çıkması ve onu zilyet olan üçüncü kişiden geri alamaz hâle gelmesiyle son bulur.

(2) Taşınır, alacaklının rızasıyla fiilen yalnız rehnedenin hâkimiyeti altında bulunduğu sürece rehnin hükümleri askıda kalır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, taşınır rehninin alacaklının zilyet olmaktan çıkması ve onu zilyet olan üçüncü kişiden geri alamaz hale gelmesiyle son bulmasını ve taşınırın alacaklının rızasıyla fiilen yalnız rehnedenin hakimiyeti altında bulunduğu sürece rehnin hükümlerinin askıda kalmasını iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra rehnin sona ermesini iki şartlı bir koşula bağlar: alacaklı zilyetlikten çıkmış ve haksız zilyetten geri alma hakkını yitirmiş olmalıdır. Geri alma hakkının kaybı zilyetliğin iadesi davası açma yetkisinin ortadan kalkmasıyla gerçekleşir. İkinci fıkra rızalı zilyet değişikliğinde rehnin sona ermediğini, yalnız hükümlerinin askıda kaldığını öngörür; bu süre boyunca alacaklı paraya çevirme isteyemez ancak sıra muhafaza edilir. Avukatlık pratiğinde rehinli alacaklı vekili zilyetliğini terk etmemeli, ettiği takdirde de zilyetlik davası açma süresini kaçırmamalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 857 inci maddesini karşılamaktadır.

Birinci fıkrayla taşınır rehninin sona ermesi, rehinli alacaklının rehnedilene zilyet olmaktan çıkması ve buna haksız zilyet olandan rehnedileni geri alma hakkını yitirmesi koşullarına bağlanmıştır. Geri alma hakkının kaybından kasıt, rehinli alacaklının rehin konusuna zilyet olan üçüncü kişilere karşı açabileceği zilyetliğin iadesi davası açma hakkını kaybetmesidir.(m.982- 984)

İkinci fıkrayla da, rehnedenin, rehinli alacaklının rızası ile rehnedilene zilyet olması, taşınır rehnini sona erdiren bir sebep olarak sayılmamış, ancak bu süre içinde taşınır rehnin hükümleri askıya alınmıştır. Buradaki askıdan kasıt, bu süre içinde rehinli alacaklının rehnin paraya çevrilmesini isteyememesi fakat rehnin önceden mevcut sırasını koruması anlamındadır. Rehneden, rehnedilen taşınırı rehin alanın rızası olmaksızın doğrudan zilyetliğine geçirmiş ise, bu taşınır rehnini doğrudan sona erdirmeyecek, bu halde taşınır rehni ancak birinci fıkradaki gibi, rehinli alacaklının ona karşı zilyetlik davası açma hakkını kaybettiği anda sona erecektir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 12.HD içtihatları

Yargıtay 12.HD E. 2024/6729 K. 2025/1185 Bozma

Teslime bağlı taşınır rehni hükümleri TMK m.953/1 uyarınca yapısına aykırı düşmedikçe hapis hakkına da uygulanır; hapis hakkı da alacaklının zilyetliği yitirip eşyayı zilyet üçüncü kişiden geri alamaz duruma gelmesiyle sona erer. Zilyetliği bulunmayan eşyada hapis hakkı doğmaz.

Detaylı özeti gör

Taşıyan alacaklı, 25.04.2018 tarihli navlun sözleşmesinden doğan navlun ve demuraj alacağı için TTK m.1201 uyarınca, donatanı üçüncü kişi olan başka bir gemideki borçluya ait yük üzerinde hapis hakkı kullanılmasını ve defter tutulmasını istemiş, icra müdürlüğünün ret kararına karşı icra mahkemesine başvurmuştur. İlk derece mahkemesi, icra müdürlüğünün hapis hakkının şartlarını değerlendirme yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle şikayeti kabul edip müdürlük kararını iptal etmiş, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. 12. Hukuk Dairesi, TMK m.953/1 yollamasıyla teslime bağlı taşınır rehni hükümlerinin hapis hakkına da uygulanacağını ve m.943 uyarınca zilyetliğin yitirilmesiyle hapis hakkının son bulacağını belirterek, alacaklının söz konusu yük üzerinde dolaylı zilyetliğinin dahi bulunmadığını, icra müdürlüğünün bu hususu resen inceleyebileceğini saptamıştır. 13.02.2025 günü oy birliğiyle bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılmasına ve ilk derece kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!