TMK Madde 373 Aile malları ortaklığı kurulması: Koşulları

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 373, aile malları ortaklığının nasıl kurulabileceğini düzenler.

Resmi Metin

Koşulları

Madde 373- Hısımlar, kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümüyle ya da ortaya başka mallar koymak suretiyle aralarında bir aile malları ortaklığı kurabilirler.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, aile malları ortaklığının nasıl kurulabileceğini düzenler. Hükme göre hısımlar, kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümüyle ya da ortaya başka mallar koymak suretiyle aralarında bir aile malları ortaklığı kurabilirler. Üç farklı kuruluş yolu tanınmıştır: mirasın tamamını ortaklığa özgüleme, mirasın bir kısmını özgüleme veya yeni mallar konulması. Bu kurum, eski hukuktaki "aile şirketi emvali" yerine kabul edilmiş; bir tüzel kişilik oluşturulmaksızın ailenin ihtiyaçlarına özgülenmiş elbirliği mülkiyeti niteliğinde bir mal birliği yaratır. Avukatlık pratiğinde ortaklığın kurulması, taşınmaz tapuya şerh ve resmî sözleşme ile gerçekleşir; sözleşme şartları ortakların gelecekteki çıkış, kâr-zarar paylaşımı ve yönetim haklarını ayrıntılı düzenlemediği takdirde uyuşmazlık çıktığında genel hükümlere yönelik karmaşık tartışmalar doğar.

Gerekçe

Eski Kanunun 323 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde, 1984 tarihli Öntasarının 304 üncü maddesinden alınmıştır. Yürürlükteki metne göre hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 323 ila 325 inci maddelerinin konusu “aile şirketi emvali” adındaki mal topluluğudur. Bu hükümlerle düzenlenmek istenen kurum, bir kısım malların bir tüzel kişilik oluşturulmaksızın ailenin ihtiyaçlarına özgülenmesidir. Kaynak İsviçre Medeni Kanununun 336 ila 348 inci maddelerinde düzenlenen bu kurumun Almanca adı “Gemeiderschaft” ve Fransızca adı “İndivision” terimine karşılık olmak üzere yürürlükteki metinde kullanılan “aile şirketi emvali” ifadesi, kurumun niteliğine uygun düşmemektedir. Bu nedenle, yeni düzenlemede “aile malları ortaklığı” ifadesi tercih edilmiştir.

Hısımların kendilerine geçen mirasın tümü veya bir bölümüyle ya da ortaya başka mallar koymak suretiyle oluşturabilecekleri bu maddede öngörülen ortaklıkta bir elbirliği mülkiyeti söz konusudur.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2024/388 K. 2024/8909 Onama

TMK m.373, hısımların kendilerine geçen mirasla veya yeni mal koyarak aile malları ortaklığı kurabilmesini düzenler; kararda madde uyuşmazlığa esas alınmayıp yalnızca ilgili hukuk listesinde anılmıştır.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, sağ kalan eş davacının ölüme bağlı mal rejiminin tasfiyesi kapsamında talep ettiği katılma alacağı miktarının doğru belirlenip belirlenmediği, kişisel mal denkleştirmesi ve ispatı, vekalet ücreti, TMK m.240'a göre aile konutu üzerinde mülkiyet hakkı tanınması ve usuli kazanılmış hak noktalarında toplanmaktadır. Dairenin önceki bozma ilamı, davacının belirlenecek katılma alacağından, iptaline karar verilen davalı hisselerinin değerinin mahsup edilmesi gerektiğini ortaya koymuş; Bölge Adliye Mahkemesi bozmaya uyarak 168.033,00 TL katılma alacağından 134 ada 4 parsel sayılı taşınmazda davalıların iptal edilen hisselerinin değeri olan 45.000,00 TL'yi düşerek 86.228,00 TL bakiye alacağa hükmetmiş, taşınmazın tapusunun iptaliyle davacı adına tesciline karar vermiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bozmaya uyularak verilen kararın bozmaya uygun olduğunu, hukuk kurallarının uygulanması ve delil takdirinde isabetsizlik bulunmadığını, bozma kapsamı dışında kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak oluşturan yönlerin yeniden incelenemeyeceğini belirtmiştir. TMK m.373, kararda bozma sebebiyle doğrudan tartışılmamış olup yalnızca "İlgili Hukuk" başlığı altında 4721 sayılı Kanun'a atıfla anılan madde listesi içinde zikredilmiştir; somut uyuşmazlık aile malları ortaklığına değil, katılma alacağı hesabı ve aile konutuna ilişkindir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2023/8144 K. 2024/7489 Onama

TMK m.373, hısımların aile malları ortaklığı kurabilmelerini ve bunun koşullarını düzenler; ancak karar mal rejimi tasfiyesi ile ıslah/usul ekseninde olup bu madde uygulanmamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, boşanmayla sonuçlanan evlilikte mal rejiminin tasfiyesi kapsamında davacı kadının ıslah dilekçesiyle ileri sürdüğü TMK m.226/2'ye dayalı tapu iptali ve tescil talebine ilişkindir; uyuşmazlık hükmün kuruluş şekli, ıslah, talep ve usuli kazanılmış hak noktalarında toplanmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bir davada hem usulden hem de esastan ret sebeplerine birlikte dayanılarak davanın reddedilemeyeceğini; ıslahla dava konusu olmayan yeni bir istemin dava kapsamına alınması mümkün olmadığından bu talebin yalnızca usulden reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararını ilgili talep yönünden bozmuş, sonraki süreçte bozmaya uyularak tapu iptali ve tescil talebinin usulden reddine hükmedilmiştir. Bozma esas itibarıyla usul hukuku (HMK ıslah/talep/hüküm kuruluşu) ile mal rejimi kuralları çerçevesinde gerçekleşmiş; somut uyuşmazlığın çözümünde ve gerekçesinde TMK m.373 ile düzenlenen aile malları ortaklığına dair herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!