TMK Madde 133 Akıl hastalığında evlenme: Sağlık kurulu raporu şartı

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 133, akıl hastalarının evlenme koşulunu düzenlemektedir.

Resmi Metin

Akıl hastalığı

Madde 133- Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, akıl hastalarının evlenme koşulunu düzenlemektedir. Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler. Bu düzenleme, akıl hastalığını mutlak bir evlenme engeli olarak değil, tıbbî değerlendirmeye bağlı koşullu bir engel olarak ele almaktadır.

4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, akıl hastalığının evlenme engeli oluşturmasına ilişkin hükmün ayırt etme gücünden ayrı bir maddede düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayırt etme gücü yoksunluğu mutlak bir engel iken, akıl hastalığı tıbbî rapor koşuluyla aşılabilir bir engeldir. Bu ayrım, akıl hastalarının tıbbî sakınca bulunmadığı takdirde evlenme haklarının korunmasını sağlamaktadır.

Gerekçe

Akıl hastalığının evlenme engeli oluşturmasına ilişkin hüküm, yürürlükteki Kanunda, evlenme şartlarından temyiz kudretini düzenleyen 89 uncu maddede yer almaktadır. Bu durum, akıl hastalığının, temyiz kudretini kaldırması sebebiyle evlenmeye engel oluşturacağı gibi bir anlam çıkarılmasına müsaittir. Oysa doktrinde isabetle belirtildiği üzere, temyiz kudreti açısından akıl hastalığının ayrıca belirtilmesine ihtiyaç yoktur.

Akıl hastalığı, temyiz kudretini devamlı olarak kaldırmasa ve evlenme merasimi sırasında akıl hastası ayırt etme gücüne sahip bulunsa bile, neslin sağlığı açısından akıl hastalığının bir evlenme engeli oluşturması gerekebilir. Bu sebeple akıl hastalığının evlenme engeli oluşturması, evlenmenin ayırt etme gücü (temyiz kudreti) koşulundan bağımsız olarak ayrı bir maddede düzenlenmiştir. Ancak resmi sağlık kurulu raporu ile evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı tespit edildiği takdirde akıl hastalarının evlenmesine izin verilecektir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay HGK E. 2017/2672 K. 2018/1717

Akıl hastalığına dayalı kesin evlenme engeli yalnız ayırt etme gücünü sürekli ortadan kaldırmayan hastalıkları kapsar; ayırt etme gücü sürekli yoksa kişinin zaten evlenme ehliyeti bulunmaz. Evlenme anındaki durum Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu raporuyla saptanır.

Detaylı özeti gör

1979 yılında evlenen ve evlilik sürerken her ikisine de akıl zayıflığı tanısı konularak TMK m.405 uyarınca kısıtlanıp vasi atanan eşlerden davacı kadın, evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptalini, bu mümkün olmazsa boşanmayı istemiştir. Yerel mahkeme, otuz yıl sonra açılan davanın iyi niyet kurallarıyla bağdaşmadığı ve BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme uyarınca evlenmenin engellilerin insan hakkı olduğu gerekçesiyle butlan istemini, davalıdan kaynaklanan bir kusur kanıtlanmadığı gerekçesiyle de boşanma istemini reddetmiştir. Hukuk Genel Kurulu, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin TMK m.125 uyarınca evlenme ehliyetine sahip olmadığını, bu nedenle m.133'teki akıl hastalığı engelinin ayırt etme gücünü sürekli kaldırmayan hastalıkları kapsadığını; Sözleşmenin ise evlenme hakkını eşlerin serbest irade ve rızasına bağladığından butlan hükümlerini bertaraf etmediğini belirtmiştir. Buna göre davalının evlenme tarihinde sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunup bulunmadığının veya evlenmeye engel derecede akıl hastası olup olmadığının askerlik belgeleri, doktor raporları ve hasta gözlem kâğıtları eksiksiz getirtilerek Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulu raporuyla saptanması, mutlak butlan davası süreye tabi olmadığından geçen sürenin tek başına sonuca etkili olmaması gerektiği belirtilerek direnme kararı oy çokluğuyla bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!