HMK Madde 119 - Dava dilekçesinin içeriği

Karara göre HMK m.119/1-e ve 119/1-f, davacının dava dilekçesinde iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları sıra numarası altında açık özetleriyle göstermesini ve her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğini açıkça belirtmesini zorunlu kılar; bu yükümlülük, somutlaştırma yükünün bir gereği olarak değerlendirilmiştir. Genel ifadelerle delillere işaret edilmesi yeterli sayılmaz; hangi delile dayanıldığı dilekçeden anlaşılmalıdır. Kararda, m.119 ve 121'de delillerin "gösterilmesinden", m.137 ve 140'ta ise delillerin sunulması ve toplanmasından söz edildiği vurgulanarak, delil bildirmenin dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasına özgülendiği belirtilmiştir. Buna bağlı olarak, dilekçeler aşamasında hiç delil bildirmeyen tarafa, m.145'teki istisnai haller ileri sürülmedikçe ön inceleme duruşmasında delil bildirmek için yeni süre verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Kararda HMK m.119/1-(e) bendine göre davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları sıra numarası altında açık özetleriyle dava dilekçesinde göstermek; yani talep sonucunu haklı çıkaran ve davanın temelini oluşturan maddi vakıaları bizzat yazmak zorunda olduğu vurgulanmıştır. Bu somutlaştırma yükü, taraflarca getirilme ve taleple bağlılık ilkeleriyle bağlantılı olup, tarafın neyi talep edip etmediği ve hâkimin ne hakkında karar verebileceği dava dilekçesine bakılarak tespit edilir; hâkimin karar verme sınırı dava dilekçesi ile belirlenir. Somut olayda dava dilekçesinin talep sonucu yalnızca vasiyetnamenin iptaline ve taşınmazın varisler adına tesciline ilişkin olup, açıklamalar kısmında tasarruf nisabının aşılmasına yalnızca iptal gerekçesi olarak değinildiği, ön inceleme duruşmasında ayrı bir istem yöneltilmediği, böylece dilekçede ileri sürülmeyip somutlaştırılmayan bir istemin davanın kapsamında sayılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Karara konu uyuşmazlıkta usul yönünden çözülen nokta, HMK m.119 (ve mülga HUMK m.179/1) uyarınca davacının dava dilekçesinde sıra numarası altında bildirmek zorunda olduğu vakıaların yargılamanın kapsamını nasıl belirlediğidir. Daire, dava ve cevap dilekçelerinde ileri sürülmemiş vakıaların kendiliğinden incelenemeyeceğini, hâkimin tarafları bunları hatırlatacak konumda dahi bulunamayacağını vurgulayarak, bildirilen vakıaların yargılamanın sınırını çizdiğini ve mahkemece ancak bu vakıalar üzerinden inceleme yapılabileceğini esas almıştır. Bu çerçevede, hükmün uyuşmazlığın başlangıcından dava açılan güne kadar gerçekleşmiş olayları kapsadığı; somut olayda temyiz aşamasında dayanılan işten ayrılma olgusunun dava tarihinden sonra ortaya çıkması nedeniyle bozma gerekçesi yapılamayacağı, bu yeni olgunun ancak açılacak yeni davada değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.