HMK Madde 230 - Yeminin iade olunamayacağı hâller

Bu madde, ispat aracı olarak yemin müessesesinde, kendisine yemin teklif edilen tarafın bu yemini karşı tarafa iade edebilmesi kuralının istisnasını düzenler. Tek fıkradan oluşan hüküm, yeminin konusunu oluşturan vakıanın her iki tarafın değil, yalnızca kendisine yemin teklif edilen tarafın şahsından kaynaklanması hâlinde yeminin iade edilemeyeceğini öngörür. Burada belirleyici ölçüt, ispatı istenen vakıanın hangi tarafın kişisel alanına ait olduğudur; vakıa yalnızca yemin teklif edilen kişinin bilgi ve eylemine bağlıysa, bu kişi yemini karşı tarafa devredemez.

Usul bakımından bu hüküm, yeminin iadesi yolunu sınırlayan bir engel olarak işlev görür. Vakıa münhasıran kendisine yemin teklif edilen tarafın şahsından kaynaklandığında, bu taraf yemini ifa etmek veya yeminden kaçınmak arasında bir tercihte bulunur; yemini diğer tarafa yöneltme imkânı bulunmaz. Maddenin uygulanması, somut vakıanın iki taraflı mı yoksa yalnızca tek tarafın kişiliğine bağlı bir olgu mu olduğunun belirlenmesine dayanır ve bu değerlendirme yargılamayı yürüten mahkemece yapılır. Hüküm, yeminin iadesine ilişkin genel düzenlemeyi tamamlayan bir istisna niteliği taşır.