TMK Madde 950 - Hapis hakkı: Koşulları

TMK Madde 950 Hapis hakkı: Koşulları

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 950, alacaklının borçluya ait olup onun rızasıyla zilyedi bulunduğu taşınırı veya kıymetli evrakı borcun muaccel olması ve niteliği itibarıyla bu eşyanın alacak ile bağlantısı bulunması halinde borç ödeninceye kadar hapsedebilmesini, zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa tacirler arasında bu bağlantının var sayılmasını ve alacaklının borçluya ait olmayan taşınırlar üzerinde de zilyetliğin iyiniyetle kazanılmasının tanındığı ölçüde hapis hakkına sahip olmasını üç fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Koşulları

Madde 950- (1) Alacaklı, borçluya ait olup onun rızasıyla zilyedi bulunduğu taşınırı veya kıymetli evrakı, borcun muaccel olması ve niteliği itibarıyla bu eşyanın alacak ile bağlantısı bulunması hâlinde, borç ödeninceye kadar hapsedebilir.

(2) Zilyetlik ve alacak ticarî ilişkiden doğmuşsa, tacirler arasında bu bağlantı var sayılır.

(3) Alacaklı, borçluya ait olmayan taşınırlar üzerinde de zilyetliğin iyiniyetle kazanılmasının korunduğu ölçüde hapis hakkına sahip olur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, alacaklının borçluya ait olup onun rızasıyla zilyedi bulunduğu taşınırı veya kıymetli evrakı borcun muaccel olması ve niteliği itibarıyla bu eşyanın alacak ile bağlantısı bulunması halinde borç ödeninceye kadar hapsedebilmesini, zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa tacirler arasında bu bağlantının var sayılmasını ve alacaklının borçluya ait olmayan taşınırlar üzerinde de zilyetliğin iyiniyetle kazanılmasının tanındığı ölçüde hapis hakkına sahip olmasını üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra hapis hakkının üç koşulunu sayar: rıza ile zilyetlik, borcun muacceliyeti, alacak-eşya bağlantısı. İkinci fıkra ticari ilişkide tacirler arasında bağlantı karinesini öngörür. Üçüncü fıkra iyiniyetli zilyetlik kazanımı ölçüsünde borçluya ait olmayan taşınırlar üzerinde de hapis hakkı tanır. Avukatlık pratiğinde alacaklı vekili hapis hakkını kullanırken üç koşulun varlığını saptamalı ve hapsedilen taşınırın paraya çevrilmesi için icra yoluna başvurmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 864 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddeyle alacaklıya, zilyetliğinde bulunan ve borçluya ait taşınır eşya ve kıymetli evrak üzerinde kanuni bir rehin hakkı tanımaktadır. Bunun için alacaklının bu nesnelere borçlunun rızası ile zilyet olması, borcun muaccel olması, borç ile bu nesneler arasında bir irtibatın olması şartları aranmıştır. Ticari ilişkilerden tacirler arasında doğan alacaklarda bu irtibat karine olarak varsayılmıştır. Son fıkra ile iyiniyetin korunabildiği hallerde (m.988 ve 990) alacaklıya borçluya ait olmayan taşınır nesneler üzerinde de hapis hakkı (Rettentionsrecht) tanınmıştır. Maddeyle hapis hakkı ile alacaklıya tanınan hak “hapsetme” şeklinde ifade olunmuşsa da, alacaklıya tanınan yetki aşağıdaki madde hükmünde de açıklandığı gibi sadece eşyayı vermekten kaçınma değil, teslime bağlı rehin hükümlerine göre rehin konusunu paraya çevrilmesini isteme hakkı da vardır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2008/496 K. 2008/502 16.07.2008 Direnme Bozuldu

Mülkiyet Usul

Geçersiz taşınmaz satış vaadinde satış bedelinin tamamını ödemeyip kısmi ödemeyle yetinerek temerrüde düşen vaad alacaklısı iyiniyetli sayılamayacağından, taşınmaz üzerinde TMK m.950 anlamında hapis hakkı kullanamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Geçersiz taşınmaz satış vaadinde satış bedelinin yalnızca bir kısmını ödeyip temerrüde düşen vaad alacaklısı yararına TMK m.950 anlamında hapis hakkı tanınıp tanınamayacağıdır. Değerlendirme: Hapis hakkı, alacaklının baştan sona iyiniyetli olmasını gerektirir; geçersiz satış sebebiyle bedelin tamamını değil yalnızca bir kısmını ödeyip kendi ihtarına rağmen kalan taksitleri ödemeyerek temerrüde düşen alacaklı iyiniyetli sayılamayacağından bu hakkı kullanamaz. Ayrıca yargılama sırasında işletme dava dışı üçüncü kişiye devredildiğinden davacının tasarruf hakkı kalmamış, hapis hakkı talebi konusunda karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç: Direnme kararının HUMK m.429 gereğince BOZULMASINA oybirliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.