Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 242 Tanıklığın izne bağlı olduğu hâller
HMK 242, kamu görevlileri görevden ayrılmış olsalar bile görevleri gereği sır saklamak zorunda oldukları hususlarda ilgili resmî makamın yazılı izni olmadan tanıklık yapamaz; tanıklık kamu yararına aykırı değilse bu izin verilmekten kaçınılamaz.
Resmi Metin
Tanıklığın izne bağlı olduğu hâller
Madde 242- (1) Kamu görevlileri, görevlerinden ayrılmış olsalar bile, görevleri gereğince sır olarak saklamak zorunda oldukları hususlar hakkında, sırrın ait olduğu resmî makamın yazılı izni olmadıkça tanık olarak dinlenemezler. Bu izin, milletvekilleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında Cumhurbaşkanı ve diğerleri hakkında bağlı oldukları bakan veya kuruluşun amiri tarafından verilir.
(2) Tanıklık kamu yararına aykırı bulunmadıkça izin verilmesinden kaçınılamaz.
(3) Bu izin, mahkeme kararı üzerine yazı ile istenir ve izin verilince tanık davet edilerek dinlenir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, kamu görevlilerinin görevleri gereği sır olarak saklamak zorunda oldukları hususlarda tanıklığını izin şartına bağlar. Birinci fıkraya göre kamu görevlileri, görevlerinden ayrılmış olsalar bile, bu nitelikteki hususlar hakkında sırrın ait olduğu resmî makamın yazılı izni olmadıkça tanık olarak dinlenemez. İzni verecek makam görevliye göre değişir: milletvekilleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında Cumhurbaşkanı, diğerleri hakkında ise bağlı oldukları bakan veya kuruluşun amiri izni verir. İkinci fıkra ise bu izni, tanıklığın kamu yararına aykırı bulunmadığı hâllerde verilmekten kaçınılamayacağını öngörerek bir güvenceye bağlar.
Usul bakımından üçüncü fıkra izin sürecinin nasıl işleyeceğini gösterir: izin doğrudan görevliden değil, mahkeme kararı üzerine yazı ile ilgili resmî makamdan istenir. İzin verildikten sonra tanık davet edilerek dinlenir; izin alınmadıkça dinleme yapılamaz. Böylece sır saklama yükümlülüğü ile maddi gerçeğin araştırılması arasındaki denge, izin mekanizması üzerinden kurulur. Hükümdeki sır kapsamı yalnızca görevin gereğinden kaynaklanan hususlarla sınırlı olup, görevlinin görevinden ayrılmış olması bu korumayı sona erdirmez.
Gerekçe
Bu madde 1086 sayılı Kanunun 249 uncu maddesi hükmünün günümüz Türkçesine uyarlanmış şeklidir. Bu düzenlemeyle bazı kimselerin görevleri gereği, sırrın ait olduğu resmi makamın izni alınması koşuluyla davada tanık olarak dinlenebileceği esası getirilmiştir. Maddedeki sınırlama, tanık olarak dinlenecek kişilerin görevleri gereği sır olarak saklamak zorunda oldukları hususlar yönündendir. Sır olarak saklanılmasına gerek olmayan konularda böyle bir izne gerek yoktur.
Birinci fıkrada belirtilen kişilerin tanıklığına izin verilmesi kuraldır. Ancak kamu yararına aykırı bulunduğu takdirde izin verilmesinden kaçınılabilir. Bu hüküm idarenin şeffaf yönetiminin usul hukukuna yansımasıdır.
Üçüncü fıkrada, iznin prosedürü ile sonucu düzenlenmiştir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 245 inci maddesi, teselsül nedeniyle 248 inci madde olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.