Nafaka ödememenin en ciddi cezai yaptırımı tazyik hapsidir. Tazyik hapsi, nafaka borçlusunu borcunu ödemeye zorlamak amacıyla uygulanan bir hapis cezasıdır. Türk Medeni Kanunu ve İcra İflas Kanunu’nda düzenlenen bu yaptırım, aşağıdaki unsurları içerir:

• İcra İflas Kanunu’nun 344. maddesine göre, nafaka ödememe suçu şikayete bağlı bir suçtur.
• İcra takibinden sonuç alınamazsa, borçlunun yerleşim yerindeki İcra Ceza Mahkemesi’ne tazyik hapsi talepli şikayet dilekçesi verilir.
• Şikayet dilekçesinde nafaka kararı, icra takip belgeleri, borçluya yapılan tebligat ve ödenmeyen miktarlar belirtilmelidir.
• İcra Ceza Mahkemesi, şikayet üzerine nafaka borçlusunun yargılanması için duruşma açar.
• Nafaka borçlusunun ödeme yapmaktan kaçındığı tespit edilirse, 3 aya kadar tazyik hapsi cezası verilir.
• Hapis cezası kesinleştiğinde infaz edilir.
• Bu ceza ertelenmez, para cezasına çevrilmez ve adli sicil kaydına işlenir.
• Borçlu cezaevindeyken dahi nafaka borcunu öderse hemen tahliye edilir.
• Tekrar nafaka ödenmemesi halinde yeniden şikayet yapılabilir ve yeni ceza verilir.

2.1. Tazyik Hapsi Cezası İçin Hangi Şartlar Gereklidir?

Nafaka borcunu ödememe (nafaka hükümlerini ihlal) suçunun oluşabilmesi için aşağıdaki şartların bir arada bulunması gerekir:

1. Nafaka ödenmesinin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanması
2. Aylık nafakanın tahsili için icra takibine başlanılmış olması
3. İcra emrinin borçlunun bizzat kendisine (avukatına değil) usulüne uygun tebliğ edilmiş olması
4. Borçlunun ilamda yazılı ödeme koşullarına uymaması
5. İcra emrinin tebliği ile şikayet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunması
6. Borçlu tarafından nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılmamış olması (dava açılmışsa sonuçlanmış olması)
7. Şikayetin, suçun işlendiğinin öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her halde işlenmesinden itibaren 1 yıl içinde yapılmış olması

Nafaka kaç ay ödenmezse dava açılabilir? İcra takibi için nafakanın bir ay ödenmemesi yeterlidir. Hapis şikayeti davası için ise İcra İflas Kanunu’nun 347. maddesine göre yasal süre, vadesi gelmiş (muaccel olan) her nafaka taksiti için ayrı ayrı işleyen 3 aylık süredir. Bu süre, nafaka taksitinin ödenmesi gereken tarihten itibaren başlar. Şikayet (hapis cezası davası) süresi, hak düşürücü nitelikte olduğundan 3 aylık süre içinde yapılmayan şikayetler kabul edilmez. Ayrıca, İcra İflas Kanunu’nda belirtilen genel kural uyarınca, nafaka ödememe fiilinin işlendiği tarihten itibaren her halükârda 1 yıl geçtikten sonra şikayet hakkı tamamen düşer.

3.1. 1 Ay Nafaka Ödenmezse Sonuçları

Bir aylık nafaka ödenmediğinde ortaya çıkan hukuki sonuçlar:

• Nafaka alacaklısı hemen icra takibi başlatabilir.
• İcra emri tebliğinden sonra borçluya 7 günlük ödeme süresi verilir.
• Bu süre içinde ödeme yapılmazsa, borçlunun malvarlığına haciz uygulanır.
• Aynı zamanda alacaklı, İcra Ceza Mahkemesi’ne şikayet dilekçesi verebilir.
• Şikayet üzerine İcra Ceza Mahkemesi’nde hapis istemli dava açılır.

3.2. 3 Ay Nafaka Ödenmezse Sonuçları

Üç ay veya daha uzun süre nafaka ödenmemesi durumunda:

• Birikmiş nafaka borcu nedeniyle icra takibinin kapsamı genişler.
• Birden fazla nafaka taksiti için ayrı ayrı tazyik hapsi tek bir şikayetle talep edilebilir.
• Velayet sahibi ebeveynin talebi üzerine kişisel ilişki kısıtlanabilir.
• Çocuğun psikolojik ve ekonomik yararı düşünülerek gerekli önlemler alınabilir.

Uygulamada dilekçeler şikayet tarihinden önceki 3 aylık dönemleri kapsar halde hazırlanır. Bu sayede her bir ay için tek tek ceza davası açmak yerine üçerli aylar şeklinde daha az çabayla netice alınır. Şikayetlerin en fazla üçer aylık dönemleri kapsamasının sebebi ise kanunda “nafakanın ödenmediği tarihten itibaren” 3 aylık hak düşürücü sürenin bulunmasıdır.

Etkili bir nafaka ödememe şikayet dilekçesi şu unsurları içermelidir:

• Dilekçede şikayetçi ve şikayet edilen kişinin açık kimlik ve adres bilgileri
• Nafakaya ilişkin mahkeme kararının tarih ve sayısı (tedbire dair ara karar da olabilir)
• İcra takip dosya numarası ve takip süreci bilgileri
• Hangi aylara ait nafaka ödemelerinin yapılmadığı (şikayet öncesi 3 aylık dönemi belirtin)
• Toplam birikmiş nafaka borcu miktarı
• Borçlunun ödeme gücü olduğuna dair deliller (zorunlu değil)
• Şikayetçinin talebi (tazyik hapsi cezası verilmesi)
• Şikayetçinin imzası

4.1. Nafaka Ödememe Şikayet Dilekçesi Örneği

ADANA NÖBETÇİ İCRA CEZA MAHKEMESİ SAYIN HAKİMLİĞİNE

ŞİKAYETÇİ (ALACAKLI) : Ayşe YILMAZ – TC: 12345678910
Adres: Çukurova Mahallesi, 1234 Sokak, No: 56, D: 3, Çukurova/ADANA

VEKİLİ : Av. SAİM İNCEKAŞ – Adana Barosu
Adres: Ziya Algan İş Merkezi, Kat: 5, D:41 , Seyhan/ADANA

SANIK (BORÇLU) : Ali YILMAZ – TC: 10987654321
Adres: Yüreğir Mahallesi, 789 Sokak, No: 12, D: 5, Yüreğir/ADANA

SUÇ : Nafakanın ödenmesine ilişkin mahkeme kararına uymayan borçlunun cezalandırılması istemidir.

SUÇ TARİHİ : 15/02/2025, 15/03/2025, 15/04/2025 tarihli nafakalar

AÇIKLAMALAR :

1- Adana 3. Aile Mahkemesi’nin 2024/450 E. Sayılı 15/10/2024 tarihli 2024/342 Karar numaralı kararı uyarınca borçlunun müşterek çocuğumuz için dava tarihinden itibaren her ayın 15’inde 5.000,00 TL iştirak nafakası ödenmesine ilişkin karar verilmiş ve karar 24/11/2024 tarihinde kesinleşmiştir.

2- Müvekkilime nafaka borcunu vadesinde ödemeyen borçlu sanık hakkında Adana 1. İcra Müd. 2025/4211 Sayılı dosyası üzerinden birikmiş nafaka borcu ile birlikte DEVAM EDEN AYLARA İLİŞKİN NAFAKA BORCUNUN tahsiline ilişkin 05/01/2025 tarihinde icra takibi başlatılmıştır. İcra emri usulüne uygun olarak borçluya 15/01/2025 tarihinde tebliğ edilmiş ve takip kesinleşmiştir.

3- Borçlu ilamda yazan ödeme koşullarına uymamış, bu zamana kadar herhangi bir ödemede bulunmamıştır. Borçlu, nafaka borcunu ödemekte kasıtlı olarak kaçınmaktadır. Maddi durumu iyi olmasına rağmen, müvekkilime olan nafaka borcunu ödememektedir.

4- Borçlu sanık tarafından nafakanın kaldırılmasına ya da indirilmesine yönelik açılmış bir dava bulunmamaktadır.

5- Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere ödenmeyen her güncel aylık nafaka için yeni şikayet süresinin başlayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle, şikayet tarihimiz itibariyle 15/02/2025, 15/03/2025 ve 15/04/2025 tarihli üç aylık nafaka ödemelerinin yapılmaması nedeniyle yasal 3 aylık şikayet süresi içerisinde şikayetimizi yapmaktayız.

6- Nafaka ödemesi gereken borçlu, İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca, 3 aya kadar tazyik hapsi cezası ile cezalandırılması gereken bir eylem içindedir.

DELİLLER : Adana 3. Aile Mahkemesi’nin 2024/450 E. Sayılı 15/10/2024 tarihli 2024/342 Karar numaralı kararı, Adana 1. İcra Müd. 2025/4211 Sayılı takip dosyası ve her türlü delil.

HUKUKİ NEDENLER : İİK m. 344,(346 ila 354) ve ilgili tüm mevzuat.

NETİCE VE TALEP : Yukarıda arz edilen nedenlerle nafaka borcunu ödemeyen borçlunun kötü niyetli olması nedeni ile azami hadden hapisle tazyiki ile cezalandırılmasına, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin borçluya yükletilmesini saygıyla bilvekale arz ve talep ederim. 20/04/2025

ŞİKAYET EDEN VEKİLİ
Av. SAİM İNCEKAŞ
İmza/Kaşe

Nafaka ödeme süreleri nafaka türüne göre farklılık gösterir:

• İştirak Nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim masraflarına katkı olarak, çocuk 18 yaşını doldurana kadar devam eder, velayet sahibi ebeveyne ödenir. Eğer çocuk eğitimine devam ediyorsa, eğitim tamamlanana kadar yardım nafakası adı altında sürebilir.
• Yoksulluk Nafakası: Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre, süresiz olarak belirlenir ancak yükümlünün veya alacaklının durumundaki değişikliklerle (evlilik, sigortalı işte çalışma, düzenli gelir sahibi olma gibi) sona erebilir.
• Tedbir Nafakası: Boşanma davası süresince geçici olarak ödenir, davanın sonuçlanmasıyla sona erer.

Nafaka ödememe tek başına çocukla kişisel ilişki kurma hakkını ortadan kaldırmaz.

7.1. Nafakanın Kaldırılması Davası, Önceki Nafaka Borçlarına İlişkin Tazyik Hapsi Kararının İnfazını Durdurmaz

Yargıtay, nafaka yükümlülüğünün kaldırılmasına ilişkin açılan davanın, önceki dönemlere ait nafaka borçlarının icra takibine ve tazyik hapsi kararına etkisi konusunda önemli bir karar vermiştir. Kararda, “taraflar arasındaki nafakanın kaldırılması konulu İstanbul 8. Aile Mahkemesinindeki davanın 26/09/2017 tarihinde açılmış olmasına nazaran mahkemesince verilecek kararın geçmişe yönelik İstanbul 16. İcra Ceza Mahkemesindeki dosyaya sirayet etmeyeceği, infazda tereddüt oluşturacak şekilde karar verildiği” belirtilmiştir. Böylece, nafaka borçlusunun nafakanın kaldırılması davası açması, daha önceki dönemlere ait ödenmeyen nafaka borçları için verilmiş tazyik hapsi kararının infazını durdurmayacağı, zira yeni davanın sonucunun geçmişe etkili olmayacağı işaret edilmiştir. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2018/4315, Karar: 2018/9837, Tarih: 04.10.2018)

7.2. Her Ödenmemiş Aylık Nafaka İçin Ayrı Tazyik Hapsi Kararı Verilebilir

Yargıtay Ceza Dairesi, nafaka borcunun ödenmemesi durumunda, her bir aylık nafakanın bağımsız olarak tazyik hapsi yaptırımına konu olabileceğine dair önemli bir karara imza atmıştır. Kararda, “ödenmeyen her güncel aylık nafaka için yeni şikâyet süresinin başlayacağı” ve “her bir aya ilişkin taksit borcunun o ayın 30. günü başlayarak takip eden ayın aynı gününe kadar 1 ay zarfında ödenmesi gerektiği” açıkça belirtilmiştir. Mahkeme, daha önce başka aylara ilişkin tazyik hapsi kararı verilmiş ve borçlu tarafından ödenmiş olsa bile, “şikayet dilekçesi tarihi itibari ile 2015 yılı Ağustos ve Eylül aylarına ilişkin nafaka borcunun muaccel hale geldiği ve bu aylara ilişkin daha önce verilmiş bir tazyik hapsi cezası bulunmadığı cihetle, cari nafaka borcunu ödemeyen sanığın hapsen tazyikine karar verilmesi gerektiği” sonucuna varmıştır. Bu kararla, aynı icra dosyasında takip edilen farklı dönemlere ait nafaka borçları için ayrı ayrı tazyik hapsi kararları verilebileceği hususu netleştirilmiştir. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2016/15184, Karar: 2017/2239, Tarih: 15.03.2017)

7.3. Nafaka Ödemeyenlere Yönelik Tazyik Hapsi Kararları İçin Önceki Cezanın İnfazı Şartı Aranmaz

Yargıtay Ceza Dairesi tarafından verilen bu emsal kararda, alacaklının nafaka tahsili için yapacağı şikayetlerde önceki tazyik hapsi kararlarının infaz edilmiş olma şartının aranmayacağı açıkça belirtilmiştir. Kararda, “01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5358 sayılı Kanun ile değişiklik öncesi 2004 sayılı Kanun’un 344. maddesinde ‘Nafaka vermeye mahkum olup da ilamda gösterilen ödeme şartlarına riayet etmeyen borçlu, alacaklının şikayeti üzerine icra mahkemesince tarafların hal ve vaziyetlerine göre on günden üç aya kadar hafif hapse mahkum edilir. Cezanın infazından sonra işleyecek nafaka hakkında aynı hüküm cereyan eder’ şeklindeki düzenleme gereğince, nafaka yükümlülüğünün ihlali suçlarında önceden verilen tazyik hapsinin infaz edilmesi şartının arandığı, ancak bahse konu kanun değişikliği ile infaz şartının kaldırılmış olduğu” vurgulanmıştır. Bu kararla, nafaka alacaklılarının haklarını korumada önemli bir engel ortadan kaldırılmış, alacaklıların her aylık ödenmeyen nafaka için ayrı tazyik hapsi talep edebilecekleri, bunun için önceki kararların infaz edilmiş olma şartının aranmayacağı hükme bağlanmıştır. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2016/10803, Karar: 2017/2286, Tarih: 16.03.2017)

7.4. İcra Emrinde Hem Birikmiş Hem Cari Nafaka Talep Edilebilir ve Birlikte Değerlendirilmelidir

Yargıtay Hukuk Dairesi’nin emsal niteliğindeki bu kararında, icra takibinde talep edilen nafaka türlerinin doğru değerlendirilmesinin önemi vurgulanmıştır. Yüksek Mahkeme, yerel mahkemenin “sanığa çıkartılan icra emrinin alt bölümünde birikmiş nafaka alacağı yanında cari nafaka alacağının da istenmiş olduğu gözetilmeden, şikayet dilekçesindeki 10 aydır nafakanın ödenmediği sözünün birikmiş nafaka istendiği biçiminde yanlış yorumlanması sonucu yazılı biçimde hüküm kurulması” gerekçesiyle kararı bozmuştur. Bu karar, nafaka icra takiplerinde hem birikmiş (geçmiş) hem de cari (devam eden) nafaka alacaklarının aynı icra emrinde talep edilebileceğini ve bu emre dayalı sanık hakkında nafakayı ihlal nedeniyle hapis cezası verilebileceği hüküm altına alınmıştır. (🧾 T.C. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, Esas: 2003/307, Karar: 2003/2463, Tarih: 27.03.2003)

7.5. Birikmiş Nafaka Borçlarında Tazyik Hapsi Yaptırımı Uygulanamaz

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, sadece birikmiş nafaka borçları için tazyik hapsi cezası verilemeyeceğine dair önemli bir karara imza atmıştır. Kararda açıkça belirtildiği üzere, “borçlu hakkında Sinanpaşa İcra Müdürlüğü’nün 2013/44 Esas sayılı takip dosyası ile birikmiş nafaka borcunu ödemediğinden dolayı şikâyette bulunulduğu, takip talebinde cari nafaka alacağı talep edilmeyip adi alacak niteliğindeki geçmiş dönem nafaka borçlarının tahsilinin talep edildiği, bu haliyle atılı suçun unsurlarının oluşmadığı” gerekçesiyle yerel mahkemenin kararını bozmuştur. Bu karar, İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesinde düzenlenen tazyik hapsi yaptırımının sadece devam eden (cari) nafaka ödemelerinin yapılmaması durumunda uygulanabileceğini, geçmiş dönem nafaka borçlarının ise “adi alacak” niteliğinde olduğunu ve tazyik hapsi yaptırımı için yeterli olmadığını açıkça ortaya koymuştur. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2017/978, Karar: 2017/1978, Tarih: 08.03.2017)

7.6. Çocuğun Reşit Olması Durumunda Nafaka Borcu İçin Tazyik Hapsi Verilmez

Yargıtay Ceza Dairesi, çocuk nafakası alacaklısının reşit olması halinde tazyik hapsi uygulamasına ilişkin önemli bir karara imza atmıştır. Kararda belirtildiği üzere, “nafaka alacaklısının 15/08/1997 doğumlu olduğu ve 15/08/2015 tarihinde reşit olduğu gözetilmeden” alt mahkeme tarafından tazyik hapsi kararı verilmiştir. Şikayet dilekçesi 11/02/2016 tarihinde verilmiş olup, bu tarihte çocuğun 18 yaşını doldurmuş olması kritik bir faktördür ve icra takibini etkilemesi gerekirdi. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas No: 2017/4299, Karar No: 2017/11323, Tarih: 19.12.2017)

7.7. Tedbir Nafakasını Ödemeyenlere de Tazyik Hapsi Cezası Uygulanabilir

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, tedbir nafakasına ilişkin ara kararların da kesinleşmiş nafaka ilamları gibi tazyik hapsi yoluyla icra edilebileceğine hükmetmiştir. Kararda açıkça belirtildiği üzere, “borçlunun yerine getirmediği nafakaya ilişkin karar, nafaka ilamı olabileceği gibi, nafaka veya tedbir nafakası verilmesine ilişkin ara kararı da olabileceği, her halde borçlu tarafından kararın gereğinin yerine getirilmediği takdirde atılı suçun oluşacağı” vurgulanmıştır. Alt mahkemenin, takibin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanmadığı gerekçesiyle beraat kararı vermesi hatalı bulunmuş, tedbir nafakası ödemeleri de İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi kapsamındaki cezai yaptırımlar açısından nafaka kararlarıyla aynı korumadan yararlanmaktadır. (🧾 T.C. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Esas: 2019/4029, Karar: 2019/5398, Tarih: 03.04.2019)

7.8. Nafaka Taksit Ödeme Süresi Dolmadan Yapılan Şikayet Geçersizdir

Kararda açıkça belirtildiği üzere, “her bir aya ilişkin taksit borcunun o ayın 23’ünden başlayarak takip eden ayın aynı gününe kadar 1 ay zarfında ödenmesi gerektiği, dosya kapsamı ve şikâyet dilekçesine nazaran suça konu nafaka borcunun 2015 yılı Ağustos ayına ilişkin olduğu, müşteki vekilince 2015 yılı Ağustos ayı nafaka borcunun ödenmediğinden bahisle 18/08/2015 tarihinde şikâyet dilekçesi verildiği anlaşıldığından, ağustos ayına ilişkin nafaka borcunun henüz ödeme süresinin dolmadığı bir dönemde yapılan şikayet üzerine sanığın yazılı şekilde cezalandırılmasına dair karar verilmesinde isabet görülmediği” vurgulanmıştır. Bu karar, her nafaka taksiti için ödeme süresinin tam olarak dolması gerektiğini ve vade sonu gelmeden yapılan şikayetlerin geçersiz olduğunu bize anlatmaktadır. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2016/13011, Karar: 2017/2324, Tarih: 16.03.2017)

7.9. Yoksulluk veya İştirak Nafakasına Dönüşen Tedbir Nafakası Borçluya Yeni Ödeme Emriyle Tebliğ Edilmelidir

Yargıtay Ceza Dairesi tarafından verilen bu emsal kararda, tedbir nafakasından iştirak ve yoksulluk nafakasına dönüşüm sürecinde icra takibinin nasıl yapılması gerektiği açıklanmıştır. Kararda, “tedbir nafakasının boşanma ilamının kesinleşmesi ile son bulacağının (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 197-169. maddeleri), bu ilama dayanılarak yapılmış ek bir talep ve gönderilmiş yeni bir icra emri bulunmadığının, iştirak ve yoksulluk nafakasına dönüşen tedbir nafakasının İcra Müdürlüğünce tahsilinin ise ancak kesinleşen kararın ayrıca takibe konulması veya aynı dosya üzerinden yeni talep açılarak buna ilişkin icra emrinin tebliğiyle mümkün olacağının” altı çizilmiştir. Bu nedenle, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra tedbir nafakası için başlatılan icra takibine dayanarak iştirak ve yoksulluk nafakası için doğrudan tazyik hapsi uygulanamayacağına, yeni bir icra takibi yapılması gerektiğine hükmedilmiştir. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2017/3263, Karar: 2017/5197, Tarih: 01.06.2017)

7.10. Tazyik Hapsi İçin İcra Emri Borçluya Şahsen Tebliğ Edilmelidir, Sadece Vekiline Tebliğ Tazyik Hapsi İçin Yeterli Değildir

Yargıtay, nafaka yükümlülüğünden doğan icra takiplerinde, tazyik hapsi cezasının verilebilmesi için icra emrinin borçlunun vekiline değil, bizzat borçlunun kendisine tebliğ edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Kararda açıkça belirtildiği üzere, “İcra ve İflas Kanununun cezaya ilişkin hükümlerinin uygulanabilmesi için, ceza hukuku açısından ve cezaların şahsiliği prensibinin bir gereği olarak öncelikle icra emrinin borçlu sanığa tebliğinin gerekmesi karşısında, yalnızca borçlu sanık vekiline icra emrinin tebliği ile yetinildiği gözetilmeden, sanığın nafaka hükümlerine uymamak suçundan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 344/1. maddesi uyarınca gerek mahkumiyetlerine karar verilmesi, gerekse merciilerince belirtilen gerekçeyle itirazların kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmediği” ifade edilmiştir. Bu karar, cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, borçlunun kendisine tebligat yapılmadan nafaka borcundan dolayı tazyik hapsine hükmedilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2018/1688, Karar: 2018/2782, Tarih: 14.03.2018)

7.11. Mahkumiyet Kararı Sonrası Farklı Dönem Nafaka Ödemesi Cezayı Düşürmez

Yargıtay 11. Ceza Dairesi kararında, “şikayet tarihinin 06/05/2013 olduğu, tahsilat makbuzunda ödenen nafaka borcunun kasım, ekim ve eylül aylarına ait olduğunun belirtildiği, sanığın mahkûmiyetine dair verilen karar kesinleştikten sonra, şikâyet tarihinden sonraki döneme ait 3 aylık nafaka borcunu ifa ettiği” belirtilmiştir. Yüksek Mahkeme, mahkumiyet kararından sonra, şikayete konu dönemden farklı bir döneme ait nafaka borcunun ödenmesinin İcra ve İflas Kanunu’nun 354/1. maddesi kapsamında “borcun itfa edildiği” anlamına gelmeyeceğine, dolayısıyla cezanın düşürülmesini gerektirmeyeceğine hükmetmiştir. Bu karar, tazyik hapsi cezasından kurtulmak isteyen nafaka borçlularının, tam olarak şikayete konu olan döneme ait borçları ödemeleri gerektiğini, farklı dönemlere ait ödemelerin cezayı ortadan kaldırmayacağını açıkça ortaya koymaktadır. (🧾 T.C. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Esas: 2014/11441, Karar: 2014/10008, Tarih: 22.05.2014)

7.12. Alacaklının Nafakaların Ödenmediğini Öğrenme Tarihi Şikayet Tarihi Kabul Edilir

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, nafaka ödememe şikayetlerinde süre hesabına ilişkin kritik bir karara imza atmıştır. Kararda, “icra emrinin tebliğinden sonra nafaka borcunu ödememek suçunun 26/11/2013 tarihinde oluştuğu, İcra ve İflas Kanunu’nun 347. maddesi uyarınca şikayet hakkının fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay olduğu” belirtilmiş, ancak şikayete konu nafaka borçları için “alacaklı tarafından icra dosyasında herhangi bir işlem yapılmadığı, borcun ödenmediğine muttali olduğuna ilişkin dosya kapsamı itibari ile herhangi bir bilgi ve belge de bulunmadığı, buna göre öğrenme tarihinin İcra Mahkemesine şikayetin yapıldığı 19/06/2014 tarihi olarak kabulünün gerektiği” vurgulanmıştır. Böylece Yüksek Mahkeme, nafaka alacaklısının ödememe durumunu öğrendiği tarihin, aksi kanıtlanmadıkça şikayet tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğine hükmetmiştir. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2015/17807, Karar: 2015/9225, Tarih: 24.12.2015)

7.13. Ödemede Harç Kesintisi Yapılması Nafaka Borcunun Ödendiği Gerçeğini Değiştirmez

Ceza Dairesi, nafaka ödemesi yapıldığında tahsil harcının borçlu tarafından ödenmiş sayılacağına dair önemli bir karara imza atmıştır. Yüksek mahkeme, “sanığın mahkeme kararında belirtilen ve sorumlu olduğu miktarın üç aylık toplamı olan 7.500 TL’yi icra müdürlüğüne ödediği, fakat icra müdürlüğünün ayrıca tahsil harcını da sanıktan tahsil ederek maliye hazinesine yatırması gerekirken, ödeme miktarı üzerinden 682.50 TL’yi tahsil harcı olarak kesip Maliye Hazinesine ödeyerek kalan miktar olan 6.817.50 TL’yi şikayetçiye ödemesi” durumunda, “sanığın sorumlu olduğu borç miktarını tam olarak ödeme iradesi gösterdiğinin ve atılı suçu işleme kastıyla hareket etmediğinin anlaşılması” gerekçesiyle İcra ve İflas Kanunu’nun 354. maddesi uyarınca davanın düşmesi gerektiğine hükmetmiştir. Bu karar, nafaka borçlusunun icra dairesine tam ödeme yapması halinde, tahsil harcı kesintisi nedeniyle alacaklıya daha az ödeme yapılmış olsa bile, borcun tamamen ödenmiş sayılacağını ve tazyik hapsi davasının düşeceğini bize anlatmaktadır. (🧾 T.C. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Esas: 2016/182, Karar: 2016/16752, Tarih: 28.04.2016)

Adana’da Nafaka Davalarında Profesyonel Destek

Boşanma sonrası nafaka tahsili, çocuk nafakası artırımı ve nafaka icrası konularında uzmanlaşmış Adana Boşanma Avukatı ekibimiz, haklarınızı korumak için yanınızda. Nafaka alacakları konusunda yaşadığınız sorunları çözmek için ilk adımı atın ve Adana’daki deneyimli aile hukuku avukatlarımızla bugün iletişime geçin. Profesyonel hukuki danışmanlık, nafaka alacaklarınızı tahsil etmenin en güvenli yoludur. Nafaka ödenmemesi durumunda yapılacaklar konusunda detaylı bilgi ve hukuki destek için hemen arayın:

📞 Avukat Saim İncekaş’a ulaşmak ve randevu almak için: 0534 910 97 43 – 0322 245 00 44
📧 E-posta: av.saimincekas@gmail.com
📍 Adres: Ziya Algan İş Merkezi K:5 D:41 Seyhan/Adana

Nafaka davası açarken ödeyeceğiniz toplam harç tutarı şu şekildedir: Yukarıdaki hesaplama aracıyla tespit ettiğiniz peşin harç + sabit tutarlı başvurma harcı olan 732 TL.

AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE

DAVACI:

DAVALI:

KONU: Yardım nafakası istemidir.

85 yaşındayım ve eşimle birlikte yaşamaktayım. Davalı oğlum imam olarak görev yapmaktadır. Ancak oğlum annesine ve bana hiçbir maddi yardımda bulunmamaktadır. Yaşımın ilerlemiş olması sebebiyle herhangi bir şekilde çalışıp kendime ve eşime bakamamaktayım ve yaşamımızı idame ettirmek için gerekli olan ihtiyaçları karşılayamamaktayım. Herhangi bir güvencem bulunmamaktadır ve devletten herhangi bir yardım almamaktayım. Şu anda maddi durumumuz çok kötüdür ve bakıma muhtaç durumdayız. Davalının ise,  maddi durumu iyidir. Bakıma muhtaç olduğumuz  ve kendi geçimimizi sağlayamadığımız için, bu davayı açmak zarureti hâsıl olmuştur.

DELİLLER: Nüfus kayıtları, şahit, bilirkişi vs. tüm deliller.

SEBEPLER:  TMK. md. 364-365 ve İlgili mevzuat.

TALEP SONUCU:  Yukarda arz edilen nedenlerle, haklı davamın kabulü ile, davalı oğlum Osman Pala’dan aylık 400,00 Liranın her ay yardım nafakası olarak tahsiline ve tarafıma verilmesine, yargılama giderlerinin, karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini saygıyla  arz ve talep ederim.  tarih

Davacı

ADANA AİLE MAHKEMESİ SAYIN HAKİMLİĞİNE

DAVACI:

Adres     :

VEKİLİ :

DAVALI :

Adres    :

KONU   :Eğitim sebebiyle yardım nafakası istemidir.

AÇIKLAMALAR :

Öncelikle belirtmek gereklidir ki; müvekkilimin müşterek çocukları öğrenci olması nedeniyle çalışma imkânı bulunmamaktadır.Davacı müvekkilin hiçbir geliri yoktur. Müvekkilimin davalı babası ise polis görevini icra etmektedir. Polis maaşı 7.000 TLolupEK1 de sunacağımız üzere Çiftçi Kayıt Sistemi Belgesinde75 dönüm arazi ektiğine ilişkin beyanları ortada olup toplam aylık maaşı 12.000 ile 13.000TLarasındadır. (EK1 Çiftçi Kayıt Sistemi Belgesi) Bu nedenle, müvekkil adına eğitim giderleri için yardım nafakası talep etmekteyiz.

Müvekkilimizin annesi … ile müvekkilimin babası davalı … 00.00.1996 yılında evlenmiş olupBu evlilikten Selin ve Ayse adında iki tane müşterek kız çocukları doğmuştur.

Davalı .. ile müvekkilin annesi ..hakkında.. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Aile Mahkemesi Sıfatıyla) 2019/000 Esas numaralı dosya ile hali hazırda boşanma süreçleri devam etmektedir.

Müşterekkilimizin eğitim ücretinin tümü boşanma süreci öncesinde müvekkilimin babası olan davalı tarafından karşılanmaktaydı. Müvekkillimizin annesi ve babası çekişmeli boşanma süreci devam etmektedir. Tüm bu durumlar yaşanmaya başladıktan sonra müvekkilimin babası tarafından karşılanan eğitim ve ev giderlerinin ödemeleri durmuştur. Müvekkilimiz üniversite öğrencisi olup farklı bir şehirde yaşamaktadır. Şu an için ev giderlerinin yanında eğitim ücreti, yemek, kırtasiye masrafları da eklenince X için ciddi bir ekonomik külfet yaratmıştır.

TMK uyarınca; Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. (TMK m. 328/…) Diğer taraftan; herkes yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üst soyu ve alt soyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. (TMK m.364) Eğitimine devam eden reşit birey, kendi emek ve geliriyle yaşamını sürdürmekten yoksun ise anne ve babasından öğrenim tamamlanıncaya kadar yardım nafakası isteyebilmesi mümkündür.

MÜVEKKİLİN BABASI EKONOMİK OLARAK RAHAT BİR HAYAT SÜRDÜRMESİNE RAĞMEN MÜVEKKİLMİN YARDIM TALEBİNE OLUMLU BİR CEVAP VERMEMİŞ, HER GEÇEN GÜN ÇOCUĞUNUN DAHA DA MAĞDUR OLMASINA SEBEP OLMUŞTUR. Bu nedenle davalı Ali Bayrak’ ın maddi durumunun tespiti bakımından sosyal-ekonomik durum araştırması yapılması ve ekonomik gücünün, tespit edilmesi gerekmektedir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2004/ 2886 E, 2004/2859 K, 29.03.2004 tarih karar ile; 721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 328/1. maddesine göre; babanın çocuğuna bakma mükellefiyeti onun reşit olmasıyla sona erer. Küçük reşit olduktan sonra da eğitimine devam ediyorsa ( TMK.nun 328/2. maddesi ) bu takdirde; kendisi yeni bir dava açarak yardım nafakası talebinde bulunabilir. Dolayısıyla küçüğün reşit olduğu tarihte hükmedilen iştirak nafakası kanun gereği kendiliğinden sona ereceğinden, hükümde ayrıca belirtilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.

Zira 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 364. Maddesinin “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” Amir hükmü de göz önüne alınarak, müvekkilin tüm ihtiyaçları nedeni ile müvekkile destek olmaktan kaçınan davalı baba aleyhine aylık 1000,00 TL’den az olmamak koşulu ile yardım nafakasına hükmedilmesi gerekecektir.

Yargıtay 3. HD, 2014/14868E, 2015/1840K, sayılı ilamında; “Yardım nafakası, aile bireylerini yoksulluk ve düşkünlükten kurtarmaya ilişkin bir nevi sosyal yardımlaşma olup, ahlak kuralları ile geleneklerin zorunlu kaldığı bir ödevdir. Yardım nafakası isteyenin kusuru ile yardıma muhtaç duruma düşmüş olması, yükümlüyü borcundan kurtarmamaktadır. Aile bağlarının herhangi bir nedenle zayıflamış olması da yükümlülüğü ortadan kaldıran bir neden olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenlerle, kanun koyucu, yardım nafakasını kişinin ve toplumun vicdanına bırakmamış, kanuni bir ödev olarak düzenlemiştir.” denmektedir. İlgili Yargıtay kararından hareketle yardım nafakası aile bireylerinin yoksulluğa düşmüş kişiye karşı olan kanuni bir ödevidir.

Müvekkilim, bir vakıf üniversitesinde hukuk fakültesi öğrencisidir. (EK2-Öğrenci belgesi) Müvekkilim başarılı bir öğrencidir. Üniversite okumak, ülkesine ve ailesine yararlı bir insan olmak istemektedir. Okuluna devam edebilmek için babasının yardımına ihtiyacı bulunmaktadır. Ayrıca müvekkilimin aylık … TL değerinde …..bursu dışında, hiçbir geliri de bulunmamaktadır. Her öğrencinin kitap, kırtasiye, yiyecek, giyecek, iletişim, sağlık, dinlenme, eğlence, kültürel gereksinimler, boş zamanları faydalı olarak değerlendirme ve cep harçlığı gibi ihtiyaçları bulunmaktadır. Alınan burs temel ihtiyaçları karşılamaya yeterli düzeyde değildir.Bugünün ekonomik koşullarında okumakta olan çocuğunun öğrenim ve okul masrafları da arttığındanmasraflarının karşılanması gerekmektedir. Baba refah içindeyken, çocuğun eğitim ve sair harcamaları yönünden iştirakini sağlamak amacıyla işbu davayı açma zarureti hasıl olmuştur.

HUKUKİ NEDENLER :TMK ve ilgili mevzuat

HUKUKİ DELİLLER :… Asliye Hukuk 2019/000 EsasNo.lu dosyası, Davalı babanın sigorta kayıtları ve gelir durumu araştırması, davalını takbis ve araç kayıtları, Öğrenci belgesi ve eğitim giderlerine yönelik dekontlar, tanık, bilirkişi incelemesi vs.

SONUÇ VE İSTEM :Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile;

1-Davalı babanın ekonomik durumu göz önüne alınarak müvekkilimiz vakıf üniversitesinde okuması sebebi ile okul masraflarının karşılanmasına için yardım nafakasına hükmedilmesine,

2-Müvekkillimin şehir dışında olması sebebi ile ihtiyaçlarının karşılanması için 1. 000 TL Tedbir Nafakasına hükmedilmesine,

3-Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin, davalı yana yükletilmesine karar verilmesini bilvekale arz ve talep ederim.

DAVACI VEKİLİ

EKLER

• ÇKS
• Öğrenci Belgesi

T.C.

ADANA … AİLE MAHKEMESİ

SAYIN HAKİMLİĞİNE

DAVACI : 

VEKİLİ : 

DAVALI :

DAVA KONUSU : Ergin olan müşterek çocuğun iştirak nafakasının yardım nafakasına çevrilmesi istemidir.

AÇIKLAMALAR :

1) Davalı taraf ile müvekkilimiz … Aile Mahkemesi’nin 08.03.2006 tarih, …/…  Esas ve …/…  Karar sayılı ilamı ile anlaşmalı olarak boşanmışlardır. Kesinleşen davada … doğumlu müşterek çocukları … velayeti müvekkilimize verilmiştir. Aynı zamanda müşterek çocukları için davalı baba tarafından aylık 200,00 TL iştirak nafakası ödenmesine ve söz konusu nafaka bedelinin enflasyon oranında her yıl artırılmasına hükmedilmiştir. (EK:1)

2) Karara çıkan bu dosyadan verilen nafaka miktarı, müşterek çocuğun eğitim hayatına başlaması ile birlikte ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmesinden mütevellit … Nöbetçi Aile Mahkemesi’ne nafaka artırımı istemi ile başvuruda bulunulmuş; … Aile Mahkemesi’nin … tarihli … Esas … Karar Sayılı ilamı ile istem haklı ve yerinde görülmüş; iştirak nafakası her yıl enflasyon oranında artırılması sureti ile 1500 TL’ye yükseltilmesine karar verilmiştir. (EK:2)

3) Müvekkilimizin kızı … ili … ilçesi nüfusuna kayıtlı olup … tarihi itibariyle ergin hale gelmiştir. … yılında üniversite sınavını kazanarak … Üniversitesinin İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nde eğitimine devam etmeye hak kazananmış, halen aynı fakültede eğitimini sürdürmektedir. (EK:3)

4) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 328. maddesi hükmüne göre “Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.” Bu hüküm gereğince … ilinde ikamet eden ve aylık düzenli gelir sahibi davalı baba …’ın müvekkilin eğitimi devam ettiği müddetçe bakımı ve eğitim giderlerine destek olması için işbu davayı açma zarureti hasıl olmuştur.

5) …’ın öğrenimine devam ettiği üniversite vakıf üniversitesi olup yıllık eğitim ücreti … TL’dir .Yine 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 364. Maddesinin “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” Amir hükmü de göz önüne alınarak, müşterek çocuğun eğitim ihtiyaçları başta olmak üzere, tüm ihtiyaçları nedeni ile müvekkilime destek  olması  saikiyle 1500 TL olan iştirak nafakasının yardım nafakasına çevrilmesini istemekteyiz.(EK:4)

6) Yargıtay 3. HD, 2014/14868E, 2015/1840K, sayılı ilamında; “Yardım nafakası, aile bireylerini yoksulluk ve düşkünlükten kurtarmaya ilişkin bir nevi sosyal yardımlaşma olup, ahlak kuralları ile geleneklerin zorunlu kaldığı bir ödevdir. Yardım nafakası isteyenin kusuru ile yardıma muhtaç duruma düşmüş olması, yükümlüyü borcundan kurtarmamaktadır. Aile bağlarının herhangi bir nedenle zayıflamış olması da yükümlülüğü ortadan kaldıran bir neden olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenlerle, kanun koyucu, yardım nafakasını kişinin ve toplumun vicdanına bırakmamış, kanuni bir ödev olarak düzenlemiştir.” denmektedir. İlgili Yargıtay kararından hareketle yardım nafakası aile bireylerinin yoksulluğa düşmüş kişiye karşı olan kanuni bir ödevidir.

7) Ergin olan müşterek çocuk … henüz iş hayatına atılmamış, herhangi bir kişisel  geliri bulunmamaktadır. Üniversite sınavını kazanması ile eğitim giderleri başta olmak üzere tüm ihtiyaçları devam etmektedir. Davalı babanın ekonomik durumu da göz önüne alınarak Müşterek çocuğa aylık 1500 TL ödenen iştirak nafakasının yardım nafakasına çevrilmesi için işbu davanın açılma zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER : 4721 Sayılı Kanun madde 328, madde364

HUKUKİ DELİLLER :

Karşı tarafın sunacağı her türlü delillere karşı delil sunma hakkımız saklı kalması ile;

1) Boşanma ilamı

2) Nafaka artırım İlamı

3) Öğrenim Belgesi         

4) Üniversite Kayıt Tahsilat Makbuzu

5) Yargıtay 3. Hukuk Dairesi  …/…  Esas  …/…  Karar Sayılı İlamı

6) Tanık

7) Bilirkişi             

8) Diğer Yasal Kanuni Deliller                                                                                            

İSTEM : Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, annenin ve davalı babanın ekonomik durumları da göz önüne alınarak, eğitim ve bakım gideri olarak aylık 1500 TL iştirak nafakasının yardım nafakasına çevrilip davalıdan alınarak müşterek çocuğa verilmesine; belirlenen bu nafakanın her yıl yıllık enflasyon oranında artırılmasına, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim.

EKLER:

 1) … Aile Mahkemesi’nin …./…./… Tarihli …/…  Esas …/… Karar Sayılı Boşanma İlamı

2) … Aile Mahkemesi …./…./… Tarihli …/… Esas …/… Karar Sayılı Nafaka Artırımı ilamı

3) Öğrenim Belgesi

4) Üniversite Kayıt Tahsilat Makbuzu

5) Bir adet onaylı vekaletname örneği

                                                                                                                                              DAVACI VEKİLİ

Bu yazımızda yardım nafakası için hazırlanacak dilekçeyi ele aldık. Yardım nafakası konusunda aklınıza takılan sorular için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Adana İncekaş Hukuk Bürosu avukatları(https://av-saimincekas.com) nafaka hukuku konusunda engin bilgi ve deneyime sahiptir.

Avukat Saim İNCEKAŞ – Adana Avukatlık ve Hukuk Ofisi

NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

SAYIN HAKİMLİĞİ’ NE

(AİLE MAHKEMESİ SIFATI İLE)

DAVACI            :

VEKİLİ             :

DAVALI            :

KONUSU           : Şahsım adıma 1.000-TL nafaka istemimimdir.

AÇIKLAMALAR  

1-Annem ile davalı babam  …….. tarihinde evlenmiş ve bu evlilikten…..doğumlu ben ……. Bulunmaktayım. Annem  ile davalı babam … Aile Mahkemesinin 2012/612 E. 2012/663 K. sayılı ilamı ile 20/09/2012 tarihinde boşanmış, karar kesinleşmiştir. Tarafıma herhangi bir nafakaya hükmedilmemiştir.

2. Ben …….. Üniversitesi Psikoloji Bölümü 2.sınıf öğrencisiyim. Davalı babamın bana herhangi bir maddi ve manevi desteği bulunmamaktadır. Zor şartları sadece annemin desteği ile eğitimime ve yaşamıma devam etmekte olamama rağmen çok zorlanmaktayım. Üniversite eğitimimi sürdürürken evde yaşamaktayım. Ev kira ….-TL dir.

Yaşımın büyümesi sebebiyle, ihtiyaçlarımın, eğitim ve sosyal yaşantımın artması, eğitim masraflarının günümüz şartlarında sürekli bir artış göstermesi, giyecek,okul, ev kirası ve birtakım sosyal masraflarının artması, buna karşılık günümüzde paranın alış gücünün sürekli azalması dikkate alındığında çok zorlandığım ortadadır. Davalı olan babam yıllardır tarafıma hiçbir ödeme yapmamakta ve destekte bulunmamaktadır.

Davalı babamın ekonomik durumu iyi olup, kendisi hem Almanyadan hem de Türkiyeden emeklidir. Mahkemece davalının sosyal ekonomik durumunun araştırılmasını talep ediyorum.

Yukarıda açıklanan nedenlerle işbu davayı açma zorunluluğum doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER     : HMK.TMK ve ilgili yasal mevzuat

HUKUKİ DELİLLER       :

1) Aile Mahkemesi’nin 2012/612 E. Sayılı dava dosyası ve celbi

2)Tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması

3)Öğrenci belgesi, Kira Kontratı

4)Nüfus kayıtları, tanık ve her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklana ve resen tespit edilecek nedenlerle,tarafım adıma 1000-TL nafaka alacağına hükmedilmesine,

Yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.

Nafakanın kaldırılması davası, boşanma sonucu bir tarafa yükümlülük olarak verilen nafakanın, belirli şartların değişmesi veya ortadan kalkması nedeniyle sonlandırılması talebiyle açılan hukuki bir süreçtir. Genellikle, nafaka yükümlülüğü altında olan (nafaka borçlusu) kişi tarafından başlatılır. Bu dava türü, yoksulluk nafakası (eş için) veya iştirak nafakası (müşterek çocuk için) gibi farklı nafaka türlerini kapsayabilir. Nafakanın kaldırılması için başvurulan dava, mevcut koşulların değiştiğini ve nafakanın devam etmesi için hukuki bir zeminin kalmadığını ispatlama gerekliliği üzerine kuruludur.

Hangi şartlar ve durumlarda nafakanın kaldırılmasını talep edebilirsiniz? Nafaka ne zaman kaldırılabilir? Hangi hallerde nafaka sona erer? Tüm bu soruların cevabını kapsayacak şekilde, şöyle izah edeceğim:

1. Nafaka Alan Tarafın Mali Durumunun İyileşmesi (Yoksulluğunun Ortadan Kalkması): Nafaka alan kişinin ekonomik durumunda önemli bir iyileşme olması, kendi geçimini sağlayabilecek duruma gelmesi, nafakanın kaldırılması için geçerli bir sebep olabilir. Örneğin yoksulluk nafakası alan eşin, yeni bir evlilik yapması, iyi bir işe girmesi veya yüksek miras kalması sonucu yoksulluğunun sona ermesi.
2. Nafaka Yükümlüsünün Ekonomik Durumunun Kötüleşmesi: Nafaka ödemekle yükümlü kişinin mali durumunun kötüleşmesi, ödemeleri yapacak durumda olmaması da nafakanın kaldırılması için bir gerekçe teşkil eder. En kötü ihtimalle mevcut nafakanın azaltılması yönünde bir netice alabilir.
3. Nafaka Alan Tarafın Yeniden Evlenmesi Veya Evlilik Dışı Fiili Birliktelik Yaşaması: Yoksulluk nafakası alan kişinin yeniden evlenmesi veya aynı evde başkasıyla sevgililik hayatı yaşaması, nafaka yükümlülüğünün sona ermesi için yeterli bir nedendir. Resmi evlilik yapması durumunda nafaka kendiliğinden sona ermiş kabul edilir. Fiili birliktelik durumu dava açarak ispatlanmalıdır.
4. Nafaka Alan Tarafın Haysiyetsiz Yaşam Sürmesi: Nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi halinde, yoksulluk nafakası  mahkeme kararı ile kaldırılır. Haysiyetsiz hayat sürme haline, kadın ticareti yapma, ırza  yönelik suçlar işlemesi, kumar oynama gibi durumlar örnek gösterilebilir.
5. Nafaka Alan veya Ödeyen Tarafın Vefatı: Her iki tarafın birinden birinin vefatı da, tahmin edeceğiniz üzere, nafaka yükümlülüğünün sona ermesine neden olur.
6. Müşterek Çocuğun Reşit Olması: Çocuğa ödenen iştirak nafakası 18 yaşına girmesiyle kendiliğinden sona erer. Bu noktadan sonra çocuk isterse, üniversite eğitimine devam ettiği müddetçe, kendi adına ayrı bir yardım nafakası davası açabilir.
7. Toplu Ödeme Varsa, Sona Ermesi: Nafakanın toptan ödenmesine karar verilmesi halinde, nafaka tek seferde ödeneceğinden, ödenme ile son bulmaktadır. Toptan ödenme halinde, yapılan ödemelerin geri ödenmesine karar verilemez.

Nafakasının kaldırılması için bir mahkeme kararına ihtiyaç duyulduğu durumların gerçekleşmiş olması ve nafaka borçlusunun nafakanın kaldırılmasını istememesi durumunda nafaka ödenmeye devam edilir. Nafakanın sona ermesi nedenlerinden birinin gerçekleşip, nafaka borçlusu tarafından nafakanın kaldırılmasına yönelik bir şey yapılmazsa artık ödenen nafakalar geri istenemez. Yukarıda nafakanın sona erdiği hangi durumlarda mahkeme kararı gerektiği, hangi durumlarda mahkeme kararı olmaksızın kendiliğinden sona erdiğini açıkladım. Bu hususlara son derece dikkat etmeniz gerekir.

Nafakanın kaldırılması davası, detaylı bir hukuki süreç gerektirir ve mahkeme, davanın şartlarını titizlikle değerlendirir. Bu süreçte, nafaka yükümlülüğünün kaldırılması için yeterli kanıtların sunulması ve mevcut durumun hukuki şartlara uygunluğunun ispatlanması gerekmektedir.

Yoksulluk nafakası, boşanma sonucu ekonomik durumu olumsuz etkilenen eşin, yaşam standardını bir ölçüde koruyabilmesi için diğer eşten talep edebileceği mali destektir. İştirak nafakası ise, velayet kendisine verilmeyen boşanmış ebeveynin, ortak çocuklarına karşı mali sorumluluklarını yerine getirmesi için ödediği miktardır.

Nafakanın kaldırılması süreci, yoksulluk ve iştirak nafakası arasındaki bu temel farkları göz önünde bulundurarak ele alınmalıdır. Yoksulluk nafakasının kaldırılması, genellikle maddi durumda meydana gelen önemli değişiklikler veya nafaka alan eşin yeniden evlenmesi gibi durumlarla ilişkilendirilir. Öte yandan, iştirak nafakası, çocuğun menfaatleri gözetilerek değerlendirilir ve genellikle çocuğun erginliğe ulaşması veya ekonomik olarak bağımsız hale gelmesiyle sona erer.

Gördüğünüz üzere, “Nafaka Nasıl Kaldırılır?” sorusuna yanıt ararken, hangi tür nafakanın söz konusu olduğunu belirlemek ve bu doğrultuda uygun hukuki adımları atmak gerekir. Her iki nafaka türü de farklı koşullar altında kaldırılır.

Taraflardan birinin ölümü, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ve müşterek çocuğun 18 yaşına girmesi halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden kalkar. Ayrıca bir mahkeme kararına gerek yoktur. Nafaka borçlusu olarak evlilik haberini öğrendiğiniz anda ayrı bir dava açmadan, nafaka ödemeye son verebilirsiniz. Aynı örnek ölüm ve çocuğun reşit olması olayları için de geçerlidir. Çünkü bu durumlarda nafakanın kendiliğinden kalkacağına yönelik kanun düzenlemesi emredici niteliktedir.

Aile Mahkemesi talep üzerine, nüfus kayıtlarını dikkate alarak, yoksulluk nafakasının ortadan kalktığını tespit etmelidir.

Türk Medeni Kanunu uyarınca evlilik dışı ilişki yaşama, haysiyetsiz hayat sürme, alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması ya da borçlunun mali gücünün azalması hallerinde nafaka mahkeme kararı ile sona erer. Hakim bu hallerde nafakaya son vermek zorundadır. Takdir yetkisi bulunmamaktadır.

Bu süreç, nafakanın kaldırılması isteğinin mahkemeye sunulmasından, kararın çıkmasına kadar olan aşamaları kapsar. Aşağıda, nafaka davası sürecinin temel adımlarını ve bu süreçte dikkat edilmesi gereken önemli noktaları detaylı bir şekilde ele alacağım.

1) Dava sürecinin başlatılması

Nafakanın kaldırılması davası süreci, dava dilekçesinin hazırlanması ve ilgili mahkemeye sunulmasıyla başlar. İspat yükü nafaka borçlusundadır. Bu aşamada, nafakanın kaldırılmasını talep eden taraf, nafakanın kaldırılması gerektiğine dair geçerli sebepleri ve taleplerini açıkça belirtmelidir. Dava, yukarıda detaylıca izah ettiğim şartlar çerçevesinde, genellikle nafaka alan veya ödeyen kişinin maddi durumunda önemli bir değişiklik olması, nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi gibi durumlar nedeniyle açılır.

• Hukuki Dayanak: Nafakanın kaldırılması talebinizin hukuki dayanaklarını belirleyin. Bu, yasal mevzuat, önceki yargı kararları ve benzer dava örnekleri üzerine kurulabilir. Nafakanın kaldırılması talebiniz aynı zamanda nafakanın azaltılması talebini de kapsar. Yani hakim nafakayı kaldırmayıp sadece azaltılması yönünde bir karar verebilir.
• Uzmanlık Alanı: Nafaka davalarında deneyimli bir avukat seçin. Avukatınızın geçmişte benzer davalarla ilgilenmiş olması önemlidir.
• Mantıklı Argümanlar: Mahkemede, nafakanın kaldırılması veya azaltılması gerektiğini mantıklı ve ikna edici bir şekilde sunun. Bu, maddi durumunuzdaki değişiklikler veya nafaka alanın durumundaki iyileşmeler olabilir.
• Esneklik ve Müzakere: Mümkünse, karşı taraf ile anlaşmaya varabilecek esnek bir yaklaşım benimseyin. Bu, davanın daha hızlı ve daha az maliyetli bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olabilir.

2) Gerekli belgeler ve kanıtlar

Nafaka davasında başarıya ulaşmak için, iddialarınızı destekleyecek belge ve kanıtların toplanması büyük önem taşır. Nafakanın kaldırılması için gerekli şartların oluştuğunu ispat etmenizi sağlayacak bu belgeler arasında;

• Mevcut maddi durumu gösteren belgeler (gelir durumu, mal varlığı, banka hesap özetleri),
• Maddi durumda meydana gelen değişiklikleri kanıtlayan belgeler (işten çıkarma, yeni iş, maaş değişikliği vb.),
• Nafaka alan kişinin maddi durumunun iyileştiğine dair kanıtlar (yeni evlilik, işe giriş, miras vb.),
• Çocukların durumunu gösteren belgeler (eğitim masrafları, sağlık giderleri vb.),
• Durumunuzu destekleyebilecek tanıkların beyanları (hem maddi durumunuzla ilgili hem de nafaka alanın yaşam koşullarıyla ilgili) yer alabilir.

3) Davanın işleyişi ve mahkeme aşamaları

1. Dilekçenin Sunulması: Süreç, nafaka kaldırma talebi içeren dilekçenin ilgili aile mahkemesine sunulmasıyla resmen başlar.
2. Duruşma Tarihinin Belirlenmesi: Mahkeme, dava dosyasını inceledikten sonra bir duruşma tarihi belirler.
3. Delillerin Sunulması: Davanın duruşmasında, her iki taraf da iddialarını destekleyecek delil ve belgeleri sunar.
4. Tanık Beyanları: Gerekli görüldüğü takdirde, tanıkların ifadelerine başvurulabilir.
5. Karar Aşaması: Mahkeme, sunulan delil ve belgeleri değerlendirerek nafakanın kaldırılması talebi hakkında bir karar verir. Mahkeme davayı kabul ederse, nafaka dava tarihinden itibaren kaldırılır. Hakim ayrıca, nafakayı kaldırmak yerine azaltmasına da karar verebilir.

Nafaka davası süreci, genellikle karmaşık hukuki prosedürler içerir ve her davanın kendine özgü koşulları vardır. Bu nedenle, sürecin başından itibaren bir avukatla çalışmak, davanın başarılı bir şekilde yönetilmesine ve haklarınızın korunmasına yardımcı olabilir. Avukatınız, gerekli belge ve kanıtların toplanmasından, mahkeme sürecindeki savunmanıza kadar her aşamada size rehberlik edecektir.

Yargıtay kararları ve örnek olay incelemeleri, nafakanın kaldırılması davalarında önemli bir referans noktasıdır. Bu kararlar, benzer davalarda yol gösterici olur, hukuk pratiğindeki eğilimleri yansıtır ve yeni dava açacak vatandaşların dayanabilecekleri emsal olaylar yaratır. Aşağıda, nafakanın kaldırılması ile ilgili Yargıtay’ın önemli kararlarına ve gerçek dava örneklerine yer vereceğim.

• Başka Bir Erkekle Fiilen Evliymiş Gibi Yaşama: Yargıtay, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra davalının bir başka erkekle fiilen evliymiş gibi birlikte yaşadığı ve bu durumun yoksulluk nafakasının kaldırılması için geçerli bir sebep olduğunu belirtmiştir. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2013/20565 E. – 2014/4474 K. sayılı kararı)
• Emekli Olmak Nafakanın Kaldırılması Sebebi Değildir: Davacının emekliliği, ekonomik durumunun kötüleşmesine yol açmış olup, bu durum nafakanın kaldırılmasına değil, miktarının artırılması veya azaltılmasına etki eder. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2013/19127 E.,2014/3680 K. sayılı kararı)
• İştirak Nafakası Çocuğun Ergin Olmasıyla Kendiliğinden Ortadan Kalkar: Çocuk ergin olduğunda ve eğitimine devam etse bile, eğer çocuk tarafından ayrıca bir yardım nafakası davası açılmamışsa, iştirak nafakası otomatik olarak sona erer. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2016/447 E. – 2016/2843 K. sayılı kararı)
• Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Kendi Kusuruyla Semeresiz Kalmak Nafakanın Kaldırılmasını Gerektirmez: Anlaşmalı boşanma sonrasında bir tarafın kendi kusuru nedeniyle maddi ya da manevi olarak bir zarara uğraması (semere alamaması) durumunda, bu durumun nafakanın kaldırılması için bir gerekçe oluşturmaz. Yani, boşanma sonrası eşlerden biri kendi hatasıyla maddi ya da başka bir türde bir yarar sağlayamaz hale gelmiş olsa bile, bu durum var olan nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2012/23522 E. – 2013/1734 K. sayılı kararı)
• Nafakanın Kaldırılması Davasında Ekonomik Durum Detaylı Soruşturulmalıdır: Nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi taleplerinde, hem nafaka ödemekle yükümlü olan kişinin hem de nafaka almakta olan kişinin mali durumlarının dikkatlice değerlendirilmesi gerekir. Bu tür davaların değerlendirilmesinde, sadece talepte bulunan kişinin ekonomik durumunun iyileşmiş olması değil, aynı zamanda nafaka alıcısının mali durumu ve ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2016/5154 E. – 2016/14337 K. sayılı kararı)
• Nikahsız Başka Birisiyle Yaşamak Nedeniyle Nafakanın Kaldırılması Talebi Nafaka Borçlusu Tarafından İspat Edilmelidir: Nafaka borçlusunun, nafaka alıcısının nikahsız bir şekilde başka birisiyle yaşadığını iddia ederek nafakanın kaldırılmasını talep etmesi durumunda, bu durumun borçlu tarafından ispat edilmesi gerekir. Yargıtay, nafaka alıcısının başka biriyle nikahsız yaşamasının nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi için bir gerekçe oluşturabileceğini, ancak bu durumun nafaka borçlusu tarafından açık ve net bir şekilde kanıtlanması gerektiğini söyler. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2013/19128 E. – 2014/3555 K. sayılı kararı)
• Sürekli ve güvenceli bir gelire sahip olunması bile nafaka açısından yoksulluğu ortadan kaldırmayabilir: Yargıtay kararında, nafaka yükümlülüğünün değerlendirilmesinde, yalnızca gelirin varlığı ve sürekliliğinin değil, aynı zamanda yaşam maliyeti, kişinin ihtiyaçları ve genel ekonomik durum gibi faktörlerin de dikkate alınması gerektiğini söylemiştir. Bir kişinin geliri olmasına rağmen, bu gelirin yeterli yaşam standartlarını sağlamak için yetersiz kalabileceği durumlar vardır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2011/20814 E. – 2012/3063 K. sayılı kararı)
• Davacının (kadının) çalışması ve gelirinin bulunması, davalının (kocanın) ortak giderlere (elektrik, su, telefon, kira, yakıt parası vs) katılma yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz: Yargıtay, bir kadının çalışıyor olması ve kendi gelirine sahip olmasının, kocanın evin ortak giderlerine (elektrik, su, telefon, kira, yakıt gibi) katılma yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmadığını vurgulamaktadır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2014/13710 E. – 2015/754 K. sayılı kararı)
• Çoğun içinde az da vardır kuralı gereğince, nafakanın kaldırılması istemi aynı zamanda nafakanın azaltılması istemini de kapsar: “Çoğun içinde az da vardır” kuralına dayanarak, bir tarafın nafakanın tamamen kaldırılmasını istemesi durumunda, mahkemenin bu talebi değerlendirirken nafakanın azaltılmasını da dikkate almalıdır. Bu, mahkemenin, nafakanın tamamen kaldırılması için yeterli sebep bulunmaması halinde, nafakanın miktarını azaltma yetkisine sahip olduğu anlamını taşır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2016/14038 E. – 2017/2856 K. sayılı kararı)
• Yoksulluğun ortadan kalkması halinde mahkeme kararıyla nafaka kaldırılır: Nafaka alacaklısının yoksulluğu sona ermişse, bu vakıa mahkeme önünde ispatlanmalıdır, nafaka ancak bu şekilde kaldırılabilir.
• Maddi Durum Değişikliği: Yargıtay, nafaka ödeyen kişinin maddi durumundaki önemli değişikliklerin nafakanın kaldırılması veya miktarının yeniden düzenlenmesi için yeterli sebep olduğunu belirtmiştir. Bu değişiklikler iş kaybı, ciddi sağlık sorunları veya gelirde önemli azalma gibi durumları içerebilir.
• Nafaka Alanın Yeniden Evlenmesi: Yargıtay, nafaka alan kişinin yeniden evlenmesinin yoksulluk nafakasının sona erdirilmesi için geçerli bir neden olduğuna karar vermiştir. Yeniden evlilik, nafaka yükümlülüğünün sonlandırılması için otomatik bir sebep olarak kabul edilir.
• Çocukların Durumu: İştirak nafakası ile ilgili olarak, Yargıtay çocuğun erginliğe ulaşması, kendi kendine yeter hale gelmesi veya eğitiminin sona ermesi gibi durumların iştirak nafakasının sonlandırılması için yeterli olduğunu vurgulamıştır.

• Dava Örneği 1: Bir davamda, nafaka ödeyen kişinin işini kaybetmesi ve yeni bir iş bulamaması nedeniyle maddi durumunun kötüleştiğini iddia ederek deliller sunduk. Mahkeme, delillerimizi yeterli gördü, davamızı kabul ederek müvekkilimin eski eşine ödediği yoksulluk nafakasının kaldırılmasına karar verdi.
• Dava Örneği 2: Nafaka alan müvekkilimin eski eşinin yeniden evlendiği bir dava örneğinde, mahkeme, yeniden evliliğin yoksulluk nafakasının sona ermesi için yeterli bir sebep olduğuna hükmetti ve nafakanın sona erdiğine dair tespit hükmü verdi.
• Dava Örneği 3: Haysiyetsiz hayat sürdüğü, uyuşturucu kullandığı iddiasıyla müvekkilimin nafaka ödemekle yükümlü olduğu eşine karşı nafakanın kaldırılması davası açtık. İddiamızı ispatlayarak yoksulluk nafakasının kaldırılmasını sağladık.

Bu örnekler ve Yargıtay kararları, nafakanın kaldırılması davalarında mahkemelerin nasıl bir yaklaşım izlediğini anlamanıza yardımcı olacaktır.

Nafakanın kaldırılması, sadece maddi bir yükten kurtulmak değil, aynı zamanda yaşanan değişikliklere uyum sağlayarak adil bir mali düzenlemeye ulaşmak anlamına gelir. Bu süreçte, her iki tarafın da maddi durumları objektif bir şekilde değerlendirilir ve mahkeme, mevcut koşullar ışığında en uygun kararı verir. Eşlerin sosyal ve ekonomik durumlarının yeniden gözden geçirilmesi, dengeli bir mali düzenlemenin sağlanması, nafaka ödemesi kendisinden beklenemeyecek tarafın bu yükümlüğünün ortadan kaldırılması için önemli bir araçtır.