Dava açma ücreti denildiğinde akla yalnızca mahkeme harcı gelse de gerçek maliyet bundan ibaret değildir. 2026 yılında bir dava açtığınızda karşınıza çıkacak temel gider kalemleri şunlardır: başvuru harcı, peşin harç (veya maktu harç), dosya gideri, tebligat masrafları ve dava sürecinde ortaya çıkabilecek bilirkişi ile keşif avansları. Bu kalemlerin toplamı, davanızın türüne ve talep ettiğiniz miktara göre birkaç yüz liradan on binlerce liraya kadar çıkabilir.

2026 yılı başında Resmi Gazete’de yayımlanan harç ve gider avansı tarifeleriyle birlikte, bir dava dosyasının açılması için gereken mali yükümlülükler de netleşti.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 120 uyarınca davacı, dava açarken bu giderlerin tamamını peşin olarak yatırmak zorundadır. Aksi hâlde mahkeme, eksik harcın tamamlanması için süre verir; bu süre içinde ödeme yapılmazsa dava açılmamış sayılır. Gider kalemlerini biraz daha somutlaştıralım:

• Başvuru Harcı: Her dava için sabit olarak alınan maktu harçtır.
• Peşin Harç: Dava değeri üzerinden hesaplanan nispi harcın dörtte biridir (para alacağı gibi davalarda).
• Maktu Harç: Boşanma, tahliye gibi değer biçilemeyen davalarda uygulanan sabit tutardır.
• Posta/Tebligat Gideri: Taraflara yapılacak tebligatlar için önceden tahsil edilir.
• Bilirkişi ve Keşif Avansı: Teknik inceleme gerektiren davalarda mahkemece belirlenen tutar yatırılır.
• Vekalet Ücreti ve Harçları: Eğer davayı bir avukat aracılığıyla açıyorsanız, vekalet harcı ve yaklaşık 173,20 TL tutarındaki Baro Pulu gibi kalemler de maliyete eklenir. Dava masraflarına ek olarak, avukatlık ücretleri hakkında bilgi almak için 2026 Yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi başlıklı güncel yazımızı inceleyebilirsiniz.

Bu kalemleri önceden bilmek, dava açma ücreti hesaplaması yapmanız ve bütçenizi planlamanız açısından büyük kolaylık sağlar. Özellikle avukatsız dava açmayı düşünenler için bu masraf kalemlerinin farkında olmak, süreç boyunca sürpriz giderlerle karşılaşmamak adına kritik önem taşır. Şimdi bu genel çerçeveyi somutlaştıralım ve dava türlerine göre 2026 yılı harç ve masraf miktarlarını detaylı bir liste hâlinde inceleyelim.

---

Mahkeme Türü	Başvuru Harcı (TL)
Sulh Hukuk Mahkemesi	335,20 TL
Asliye Hukuk / Aile / İdare Mahkemesi	732 TL
Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf)	2.002 TL
Yargıtay (Temyiz)	3.608,50 TL
İcra Mahkemesi	335,20 TL

---

Her dava türü farklı harç ve masraf kalemine tabidir. 2026 yılı itibarıyla adli yargıda sulh mahkemesi harcı 335,20 TL, asliye ve idare mahkemesi harcı 732 TL, bölge mahkemesinde 2.002 TL ve Yargıtay’da ise 3.608,50 TL olarak belirlenmiştir. Hangi mahkemede dava açacağınıza göre ödeyeceğiniz başvuru harcı ve toplam maliyet önemli ölçüde değişir.

Aşağıda 2026 yılı güncel harç tarifesine göre en sık açılan dava türlerinin masraflarını bulabilirsiniz. Unutmayın; bu tutarlar yalnızca başlangıç maliyetleridir. Yargılama sürecinde bilirkişi, keşif veya ek tebligat gibi ihtiyaçlar doğarsa masraflar artar. 2026 yılı bilirkişi ücretleri mahkeme türüne göre 3.600 TL ile 5.900 TL arasında değişmektedir.

Dava Türü	Tahmini Toplam Masraf (2026)	İçerik Özeti
Anlaşmalı Boşanma	~3.964 TL	Harçlar + Gider Avansı
Çekişmeli Boşanma	~4.000 TL	Bilirkişi ve Tanığa göre artar
100.000 TL Alacak	~4.939 TL	Nispi Peşin Harç dahil
Kiracı Tahliye	~2.835 TL	Sulh Hukuk harcı üzerinden
Tapu İptal (1 Mn TL)	~23.000 – 25.000 TL	Yüksek değerli nispi harç

---

Anlaşmalı Boşanma Davası Açma Ücreti 2026

Anlaşmalı boşanma, eşlerin tüm konularda (nafaka, velayet, mal paylaşımı) mutabık kalarak açtığı dava türüdür. 2026-2027 yılında boşanma davası maktu harçları ve gider avansı toplamı yaklaşık 3.964 TL tutarındadır. Bu tutar; 732 TL başvuru harcı, 732 TL peşin harç ve 2.500 TL gider avansını kapsar. Sürecin hukuki detayları ve gereken belgeler için Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? rehberimize göz atın.

Anlaşmalı boşanmada ek nispi harç söz konusu olmadığından maliyet sabittir. 2026 yılında anlaşmalı boşanma davaları ortalama 1 hafta ile 1 ay arasında sonuçlanmaktadır. Kısa sürmesi hem zaman hem de ek masraf açısından avantaj sağlar.

---

2026 Boşanma Davası Açma Ücreti ve Masrafları

Çekişmeli boşanma, tarafların anlaşamadığı ve mahkemenin karar verdiği süreçtir. Boşanma davası açma ücreti yaklaşık 4.000 TL’dir; ancak tarafların talepleri ve mahkemece araştırılacak hususların farklılaşması durumunda bu tutar artacaktır.

Çekişmeli boşanmada dikkat edilmesi gereken kalemler:

• Maktu harç ve gider avansı: 732 TL maktu harç, 732 TL başvuru harcı ve 2.500 TL gider avansı.
• Tazminat/nafaka talebi varsa: Boşanma davalarındaki tazminat ve nafakalardan nispi harç alınmaz.
• Bilirkişi ücreti: Mal paylaşımı veya gelir tespiti için ortalama her bir bilirkişi için 4.000-6.000 TL
• Tanık giderleri: Her tanık için 250 TL tebligat gideri + tanığa ödenen yol masrafı

Çekişmeli boşanmalar ortalama 1-1,5 yıl sürmektedir. Uzun süreç, ek duruşma ve delil masrafları anlamına geldiği için, hak kaybına uğramadan süreci yönetmek adına Adana’da profesyonel boşanma avukatı kadromuzdan destek alarak stratejik bir yol haritası belirleyebilirsiniz.

---

Kiracı Tahliye ve Kira Tespit Davası Masrafları

Kiracı tahliye davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür. 2026 yılı için sulh hukuk mahkemesi başvuru harcı 335,20 TL’dir. Tahliye davalarında maktu harç uygulandığından, kira bedelinden bağımsız olarak sabit tutar ödenir.

Kira tespit davalarında ise durum farklıdır. Talep edilen yeni kira bedeli üzerinden nispi harç hesaplanır. Örneğin aylık 10.000 TL kira tespiti için yıllık kira bedeli (120.000 TL) üzerinden binde 68,31 oranında nispi harç çıkar. Tahliye ve kira tespit davalarında toplam maliyet:

• Başvuru harcı: 335,20 TL
• Gider avansı: 2.500 TL
• Bilirkişi ücreti (kira tespitinde): 5.000 TL
• Keşif harcı (gerekirse): 3.030 TL

---

Alacak Davası Açma Ücreti

Para alacağına dayalı davalar nispi harca tabidir. Dava değeri üzerinden hesaplanacak nispi harç bedelinin binde 68,31’i olup bunun dörtte biri yargılamanın başında peşin olarak ödenir.

Örnek hesaplama (100.000 TL alacak davası):

• Nispi harç: 100.000 × 68,31 / 1000 = 6.831 TL
• Peşin harç (1/4): 1.707,75 TL
• Başvuru harcı: 732 TL
• Gider avansı: 2.500 TL
• Toplam başlangıç maliyeti: Yaklaşık 4.939 TL

Kalan nispi harç karar aşamasında ödenir ve davayı kaybedenden tahsil edilir.

---

Tapu İptal ve Tescil Davası Ücreti

Tapu iptali davaları, gayrimenkulün rayiç değeri üzerinden nispi harca tabidir. Asliye hukuk mahkemesinde görülen bu davalarda başvuru harcı 732 TL’dir.

1.000.000 TL değerindeki bir taşınmaz için:

• Nispi harç: 68.310 TL
• Peşin harç (1/4): 17.077,50 TL
• Başvuru harcı: 732 TL
• Gider avansı: 2.500 TL
• Keşif harcı: 3.030 TL
• Toplam başlangıç maliyeti: Yaklaşık 23.000-25.000 TL

Tapu davaları yüksek değerli olduğundan, harç miktarları da buna paralel olarak artar.

---

Miras Davası Açma Ücreti

Miras davaları birçok alt türe ayrılır: veraset ilamı, terekenin tespiti, tenkis davası, miras paylaşımı gibi. Her birinin harç yapısı farklıdır.

• Veraset ilamı: Sulh hukuk mahkemesinde maktu harçla (335,20 TL + gider avansı)
• Tenkis davası: Saklı pay değeri üzerinden nispi harç
• Miras paylaşımı (ortaklığın giderilmesi): Maktu harç + bilirkişi ücreti

Miras davalarında genellikle gayrimenkul değerlemesi gerektiğinden bilirkişi masrafı kaçınılmazdır.

---

Asliye Hukuk Mahkemesi Dava Açma Ücreti

2026 yılında asliye hukuk mahkemesi başvuru harcı 732 TL’dir. Asliye hukuk mahkemesinde görülen davalar genellikle nispi harca tabi olduğundan, dava değerine göre toplam maliyet değişir.

1.000.000 TL değerinde bir davada peşin harç 17.077 TL, başvurma harcı 732 TL olmak üzere toplam yaklaşık 24.109 TL civarında dava harç masrafı çıkar.

---

Sulh Hukuk Mahkemesi Dava Açma Ücreti

2026’da sulh hukuk mahkemesi başvuru harcı 335,20 TL’dir. Sulh hukuk mahkemesi; kira, tahliye, ortaklığın giderilmesi, mirasçılık belgesi gibi davalara bakar.

Bu mahkemede görülen davaların çoğu maktu harca tabi olduğundan, başlangıç maliyeti diğer mahkemelere göre daha düşüktür. Ortalama toplam maliyet: 3.500 – 5.000- TL arasında değişir.

---

Aile Mahkemesi ve Boşanma Davası Açma Ücreti

Aile mahkemesi; boşanma, nafaka, velayet, evlat edinme gibi aile hukukuna ilişkin davalara bakar. Başvuru harcı asliye hukuk mahkemesiyle aynı olup 732 TL’dir.

Boşanma davası maktu harçları (başvurma harcı, peşin harç, gider avansı) toplamı yaklaşık 4.000 TL’dir. Bu tutar boşanma, tazminat, nafaka ve velayet talepleri için geçerlidir.

---

İş Mahkemesinde Dava Açma Ücreti 2026

İş mahkemesinde açılan davalarda önemli bir istisna vardır: İşçi-işveren uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk uygulanır. Arabuluculuk aşaması başarısız olursa dava açılabilir.

İş mahkemesinde işçilik alacakları için nispi harç uygulanır. Ancak işe iade davalarında maktu harç geçerlidir. Kıdem-ihbar tazminatı gibi parasal talepler için:

• Nispi harç: Talep edilen tutar × binde 68,31
• Peşin harç: Nispi harcın 1/4’ü
• Başvuru harcı: 732 TL

---

İdare Mahkemesinde Dava Açma Ücreti 2026

İdari yargıda (iptal ve tam yargı davaları) başvuru harcı 732 TL’dir. İptal davalarında maktu harç, tam yargı davalarında ise talep edilen tazminat üzerinden nispi harç uygulanır.

İdare mahkemelerinde yeni açılan davalarda posta ve harç masraf toplamı 2.400 TL ile 4.700 TL arasında değişmektedir.

---

Ceza Mahkemesinde Dava Masrafları

Ceza davalarında harç alınmaz. Sadece mahkumiyet durumunda yargılama giderleri sanıktan tahsil edilir. Ceza yargılaması kamu adına yürütüldüğünden, şikayetçi veya mağdurdan başvuru harcı talep edilmez.

Ancak ceza davasına katılma (müdahil olma) halinde vekalet pulu gibi küçük masraflar söz konusu olabilir. Tazminat talepli ceza davalarında ise hukuk davasındaki gibi nispi harç gündeme gelebilir.

---

İcra Mahkemesinde Dava Açma Ücreti

İcra mahkemesinde görülen davalar (itirazın kaldırılması, istihkak, şikayet vb.) için başvuru harcı maktu olarak alınır. 2026 yılında icra mahkemesi başvuru harcı yaklaşık 335,20 TL’dir.

İstihkak davalarında ise malın değeri üzerinden nispi harç hesaplanır. İtirazın kaldırılması davalarında toplam maliyet genellikle 2.500-3.500 TL arasında kalır.

---

Tüm bu harç ve masrafları öğrendikten sonra akla gelen en önemli soru şudur: Bu masrafları kim öder? Davayı açan mı, kaybeden mi, yoksa her iki taraf mı? İşte bir sonraki bölümde bu kritik soruyu yanıtlayacağız.

---

Kural çok nettir: Davayı kaybeden taraf, tüm yargılama giderlerini öder. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 326 uyarınca, mahkeme kararının sonunda aleyhine hüküm kurulan taraf; harçları, posta masraflarını, bilirkişi ücretlerini, tanık giderlerini ve karşı tarafın avukatlık ücretini (karşı vekalet ücreti) ödemekle yükümlüdür. Yani dava açarken masrafları siz yatırsanız bile, kazandığınızda bu tutarlar karşı taraftan tahsil edilir.

Ancak her dava “tam kazanma” veya “tam kaybetme” ile sonuçlanmaz. İşte bu noktada masraf paylaşımı devreye girer:

• Kısmen kabul: Dava kısmen kabul edilirse, mahkeme masrafları tarafların haklılık oranına göre paylaştırır (HMK m. 326/2).
• Feragat veya kabul: Davacı feragat ederse veya davalı davayı kabul ederse, masraflar feragat/kabul eden tarafa yüklenir (HMK m. 312).
• Sulh (uzlaşma): Taraflar sulh olursa, aksi kararlaştırılmadıkça masraflar eşit bölüşülür (HMK m. 313).
• Davanın konusuz kalması: Karar verilmesine yer olmadığına hükmedilirse, masraflar davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre belirlenir.

Bu bilgi neden kritik? Çünkü dava açma ücreti hesaplarken yalnızca başlangıç maliyetini değil, kaybetme ihtimalinde üstleneceğiniz toplam yükü de göz önünde bulundurmalısınız. Örneğin 500.000 TL’lik bir alacak davasını kaybederseniz; kendi masraflarınızın yanı sıra karşı tarafın avukatlık ücreti ve yargılama giderlerini de ödemeniz gerekir. Bu durum, davanın riskini ve potansiyel maliyetini en baştan doğru değerlendirmenizi zorunlu kılar.

---

Mahkeme harçları, dava açma maliyetinin yalnızca bir kısmını oluşturur. Yargılama sürecinin sağlıklı işleyebilmesi için ödenmesi gereken dosya gideri, tebligat masrafları, bilirkişi ücreti, keşif harcı ve tanık giderleri gibi kalemler de toplam maliyete eklenir. HMK m. 323’te sayılan bu giderler, dava açılırken “gider avansı” adı altında peşin olarak tahsil edilir ve yargılama boyunca bu avanstan harcanır.

• Gider Avansı (Ortalama): 2.500 TL
• Bilirkişi Ücreti: 3.600 TL – 5.900 TL (Mahkemesine göre)
• Keşif Harcı: 3.030 TL
• Tebligat Ücreti (Adet): 250 TL
• Tanık Ücreti (Günlük): 250 TL

---

Başvuru Harcı ve Dosya Gideri

Başvuru harcı, davanızın mahkeme kaydına alınması için ödenen zorunlu harçtır ve mahkeme türüne göre değişir (sulh hukuk 335,20 TL, asliye hukuk 732 TL). Dosya gideri ise dava dosyasının fiziksel veya elektronik olarak oluşturulması için alınan küçük ama zorunlu bir kalemdir; 2026 yılında bu tutar yaklaşık 50 TL’dir. Her iki kalem de dava açılış anında mahkeme veznesine yatırılır.

---

Tebligat ve Posta Masrafları

Mahkemenin taraflara, tanıklara veya ilgili kurumlara yapacağı tüm bildirimler tebligat yoluyla gerçekleşir ve her tebligat için ücret ödenir. 2026 yılında tek bir tebligat ücreti 250 TL olup, gider avansı olarak taraf başına bu tutarın beş katı (1.250 TL) peşin alınır. Davalı sayısı arttıkça tebligat masrafı da doğru orantılı şekilde yükselir. E-tebligat zorunluluğu bulunan kurum ve şirketlere yapılan bildirimlerde ise maliyet daha düşük kalır.

---

Bilirkişi Ücreti ve Keşif Masrafları

Teknik veya uzmanlık gerektiren konularda mahkeme bilirkişiye başvurur ve bu hizmetin bedeli taraflardan tahsil edilir. 2026 yılı Bilirkişilik Ücret Tarifesi’ne göre bilirkişi ücreti mahkeme türüne göre 3.600 TL ile 5.900 TL arasında değişmektedir. Keşif yapılması gereken davalarda (gayrimenkul tespiti, hasar incelemesi vb.) ise keşif harcı olarak 3.030 TL ödenir. Bilirkişi sayısının birden fazla olduğu veya ek rapor talep edilen dosyalarda bu maliyet katlanır.

---

Tanık ve Delil Masrafları

Davanızda tanık dinletmek istiyorsanız, tanıkların mahkemeye gelişi için belirli bir ücret ödemeniz gerekir. 2026 Tanıklık Ücret Tarifesi’ne göre tanıklara talep etmesi halinde günlük 200 TL ücret ödenir; ayrıca tanığın başka şehirden gelmesi halinde yol, konaklama ve yemek masrafları da karşılanır. Delil toplama kapsamında resmi kurumlardan alınacak belgeler (tapu kaydı, nüfus kaydı, banka hesap dökümü vb.) için ödenen harç ve ücretler de yargılama giderleri arasında sayılır.

---

Tüm bu kalemleri topladığınızda, dava açma maliyetinin sandığınızdan yüksek çıkabileceğini görürsünüz. Peki, avukat tutmadan bu süreci yönetmek mümkün mü? Avukatsız dava açma ücreti ve sürecin nasıl işlediğini bir sonraki bölümde ele alacağız.

---

Türkiye’de avukat tutma zorunluluğu bulunmayan dava türlerinde, davayı bizzat kendiniz açabilir ve yürütebilirsiniz. Bu durumda ödeyeceğiniz avukatsız dava açma ücreti, yalnızca mahkeme harçları ve yargılama giderlerinden ibaret olur. Avukatlık ücreti devre dışı kaldığından, toplam maliyet önemli ölçüde düşer. Örneğin, avukatlı bir boşanma davasında 50.000 TL ve üzeri ödeme yaparken, avukatsız açtığınızda bu rakam yaklaşık 4.000-5.000 TL seviyesinde kalır.

Avukatsız dava açmayı düşünüyorsanız, UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-Devlet ile başvuru yapabilir veya adliyedeki tevzi bürosuna dilekçenizle bizzat başvurabilirsiniz. Basit ve maktu harca tabi davalar (anlaşmalı boşanma, veraset ilamı, isim değişikliği gibi) için bu yol makul bir tercih olabilir. Ancak nispi harçlı ve yüksek değerli davalarda profesyonel destek almak, uzun vadede daha az maliyetli olabilir. Özellikle Adana Adliyesi’ndeki yoğunluk ve usul kurallarının titizliği göz önüne alındığında, deneyimli avukat ile çalışmak teknik hataların önüne geçecektir. Peki, maddi durumunuz avukat tutmaya veya harç ödemeye elverişli değilse ne yapabilirsiniz? Bir sonraki bölümde harçtan muafiyet ve adli yardım imkânlarını inceleyeceğiz.

---

Maddi durumu yeterli olmayan vatandaşların adalete erişimi engellenemez. İşte tam da bu nedenle hukuk sistemimiz adli yardım ve harçtan muafiyet mekanizmalarını sunmaktadır. HMK m. 334-340 arasında düzenlenen adli yardım sayesinde, yargılama giderlerini karşılayamayacak kişiler harç, masraf ve hatta avukatlık ücretinden muaf tutulabilir. Benzer şekilde, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda belirtilen bazı dava türleri ve kişiler doğrudan harçtan muaf tutulmuştur.

---

Adli Yardımdan Kimler Yararlanır?

Adli yardım, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden yargılama giderlerini ödeyemeyecek olan herkese tanınan bir haktır. Bu haktan yararlanmak için davanızın açıkça dayanaktan yoksun olmaması yeterlidir. Başvuru şartları ve süreci şöyle işler:

• Kimler başvurabilir: Gerçek kişiler, kamuya yararlı dernek ve vakıflar.
• Gerekli belgeler: Fakirlik belgesi (muhtarlıktan), mal varlığı olmadığına dair tapu/banka yazısı, gelir durumunu gösteren belgeler.
• Başvuru yeri: Davanın görüleceği mahkemeye dilekçeyle başvuru.
• Kapsam: Harçlar, gider avansı, bilirkişi/keşif masrafları ve gerekirse baro tarafından atanan ücretsiz avukat.

Adli yardım kararı verildiğinde, dava süresince tüm bu masraflardan muaf olursunuz. Ancak davayı kazanırsanız, masraflar karşı taraftan tahsil edilerek Hazine’ye aktarılır.

---

Harçtan Muaf Davalar ve Kişiler

Bazı dava türleri ve taraflar, adli yardıma başvurmaya gerek kalmadan doğrudan harçtan muaftır. 492 sayılı Harçlar Kanunu ve özel kanunlardaki düzenlemelere göre muafiyet kapsamındaki başlıca durumlar:

• Tüketici mahkemesi davaları: TKHK m. 73/2 uyarınca harçtan tamamen muaf.
• İş mahkemesinde işçi davaları: İşçiler lehine açılan davalarda harç sonradan alınır (işçi kazanırsa işverenden tahsil edilir).
• Nafaka davaları: Nafaka alacaklısı harçtan muaf.
• Şehit ve gazi yakınları: Harp malulleri ve şehit aileleri belirli davalarda muaf.
• Kamu kurumları: Genel bütçeye dahil kurumlar harç ödemez.

Bu muafiyetler, dava açma ücreti hesaplarken toplam maliyeti doğrudan etkiler. Örneğin, tüketici mahkemesinde açacağınız bir davada harç ve gider avansı sıfır olurken, aynı uyuşmazlığı asliye hukuk mahkemesinde takip etseniz binlerce lira ödemeniz gerekir. Muafiyet kapsamında olup olmadığınızı kontrol etmek, bütçenizi planlamanın ilk adımıdır. Peki, davayı kazandığınızda ödediğiniz masrafları nasıl geri alırsınız? Bir sonraki bölümde dava masraflarının iadesi sürecini açıklayacağız.

---

Davayı Kazanan Masrafları Geri Alır mı? Davayı kazandığınızda, yargılama boyunca ödediğiniz masrafları karşı taraftan tahsil etme hakkınız doğar. HMK m. 326 uyarınca mahkeme, kararın sonunda yargılama giderlerinin tamamını haksız çıkan tarafa yükler. Ayrıca dava açarken yatırdığınız gider avansının kullanılmayan kısmı, kararın kesinleşmesinin ardından size iade edilir. Yani hem karşı taraftan alacaklı olursunuz hem de fazla yatırdığınız avansı geri alırsınız.

Dava masraflarının iadesi birkaç farklı şekilde gerçekleşir:

• Davayı tam kazanma: Tüm yargılama giderleri (harç, tebligat, bilirkişi, tanık, keşif vb.) karşı tarafa yükletilir ve icra yoluyla tahsil edilir.
• Kısmen kazanma: Masraflar, tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır; sizin payınıza düşen kısım karşı taraftan alınır.
• Gider avansı iadesi: Yatırdığınız avansın harcanmayan bölümü, karar kesinleştikten sonra mahkeme veznesinden veya banka hesabınıza otomatik olarak iade edilir.
• Davadan feragat: Feragat eden taraf masrafları üstlenir; ancak yatırdığınız fazla avans yine size iade edilir.
• Harç iadesi: Yanlış veya fazla yatırılan harçlar, dilekçeyle başvuru üzerine vergi dairesinden iade alınabilir.

İade süreci kararın kesinleşmesinden itibaren birkaç hafta içinde tamamlanır. Gider avansı iadesi için mahkeme kalem işlerine başvurabilirsiniz. Ancak karşı taraftan tahsil edilecek masraflar için kararın ilamlı icraya konulması gerekir. Bu noktada, masraf iadesinin ne kadar sürdüğü, hangi durumlarda tam iade alınacağı gibi detaylar akıllarda soru işareti bırakabilir. İşte bir sonraki bölümde sıkça sorulan sorular başlığı altında bu ve benzeri merak edilen konuları yanıtlayacağız.

Adana Adliyesi ve Yerel Uygulamada 2026 Dava Maliyetleri

Adana, sadece bereketli Çukurova topraklarıyla değil, aynı zamanda hızla büyüyen inşaat sektörü ve dinamik ticaret hayatıyla Türkiye’nin hukuk trafiği en yoğun şehirlerinden biridir. 2026 yılı itibarıyla Adana Adliyesi’nde açılacak bir davada maliyetleri sadece “harçlar” üzerinden değil, bölgenin sosyo-ekonomik gerçekleri üzerinden okumak gerekir.

Özellikle Seyhan ve Çukurova gibi değerli taşınmazların bulunduğu bölgelerde, tapu iptal ve tescil davaları gibi yüksek değerli uyuşmazlıklarda nispi harç kalemleri, 1.000.000 TL değerindeki bir taşınmaz için yaklaşık 23.000 TL – 25.000 TL başlangıç maliyetine ulaşabilmektedir. Bu noktada, davanın mali yükünü en baştan doğru analiz etmek için avukat desteği almak, sadece bir tercih değil, ekonomik bir zorunluluk haline gelmektedir.

---

---

Dava açma süreci, hem hukuki hem de mali açıdan dikkatli planlama gerektirir. Makalemiz boyunca 2026 yılı güncel harç tutarlarını, dava türlerine göre masrafları ve hesaplama yöntemlerini detaylıca ele aldık. Şimdi tüm bu bilgileri pratiğe dökmeniz için birkaç kritik öneri:

📌 Dava Açmadan Önce Kontrol Listeniz:

• Güncel tarifeyi kontrol edin: Harçlar her yıl Ocak’ta değişir; eski bilgilerle işlem yapmayın.
• Dava türünüzü netleştirin: Maktu mu nispi mi? Hangi mahkemede görülecek? Bu sorular toplam maliyeti belirler.
• Muafiyet durumunuzu araştırın: Tüketici, iş veya nafaka davası açıyorsanız harçtan muaf olabilirsiniz.
• Adli yardım hakkınızı bilin: Maddi durumunuz elverişli değilse harç, masraf ve avukatlık ücretinden muaf tutulabilirsiniz.
• Kaybetme riskini hesaba katın: Davayı kaybederseniz karşı tarafın masraflarını da ödeyeceğinizi unutmayın.
• Online araçları kullanın: UYAP Vatandaş Portalı ve harç hesaplama araçları işinizi kolaylaştırır. Sayfamızdaki dava açma ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
• Avukat desteğini değerlendirin: Basit davalarda avukatsız ilerleyebilirsiniz; ancak karmaşık uyuşmazlıklarda profesyonel destek uzun vadede daha ekonomik olur.

Kısa kararın icra edilebilirliği meselesi, uygulamada en çok karşılaşılan sorunlardan biridir. Alacaklılar, mahkemeden aldıkları kısa karar ile derhal icra takibi başlatmak isterler ancak icra müdürlükleri bu talepleri reddeder. Bu ret işleminin hukuki dayanakları nelerdir?

2.1. Kısa Kararla İlamlı Takip Yapılamaz

Mahkemece duruşmada taraflara tefhim edilen kısa karar, henüz gerekçesi yazılmamış nihai kararın özetidir ve hukuki kesinlik taşımadığından, ilam niteliğinde kabul edilmez. İlamlı takip yapılabilmesi için belgenin ilam veya ilam niteliğinde bir belge olması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 38. maddesi ilam mahiyetindeki belgeleri sınırlı sayıda (numerus clausus) saymıştır; mahkeme huzurunda yapılan sulh, kabul ve para borcu ikrarını içeren resmî noter senetleri gibi belgeler ilam niteliği taşır. Ancak kısa karar, nihai kararın gerekçesini taşımayan, geçici bir duruşma tutanağı olduğundan İİK kapsamında ilam sayılmamaktadır. Bu nedenle, kısa karara dayanılarak ilamlı icra takibi yapılması mümkün değildir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin kararlarında da bu durum açıkça vurgulanmıştır. Yargıtay, mahkemece tefhim edilen kısa kararın ilam niteliğinde olmadığını, gerekçeli karar ibraz edilmeden kısa karar ile ilamlı takip yapılmasının mümkün olmadığını ve bu tür taleplerin reddedilmesi gerektiğini ifade etmektedir.

2.2. Kısa Kararla İlamsız Takip De Yapılamaz

İlamsız takip için elimizde mutlaka İİK m. 68’de sayılan belgelerden birinin bulunması gerekir. İİK’nın 68. maddesine göre, genel haciz yolu olan ilamsız takibe dayanak olabilecek belgeler açıkça sayılmıştır ve kısa karar bu kapsamda bulunmamaktadır. Zira kısa karar, nihai kararın gerekçesini içermediğinden, hükümde belirlenen alacak miktarının gerekçeleriyle birlikte tam ve net olarak ortaya konulması mümkün değildir. Bu nedenle kısa karar, ilamsız takibe de konu edilemez.

Yargıtay, son derece net olarak kısa kararların genel haciz yolu ile takibe konulamayacağını, kısa kararlarla ilamsız takibin yapılamayacağını çeşitli içtihatlarında belirtmiştir. Kısa karar ancak gerekçeli kararla bütünlük arz eder ve gerekçeli kararın tamamlanması durumunda takip yapılabilir hâle gelir.

2.3. Kısa Karar İle İhtiyati Haciz Başvurusu

Kısa karar, icra hukukunda ilam veya ilam niteliğinde belge olarak kabul edilmese de, bazı durumlarda ihtiyati haciz talebinde yaklaşık ispat belgesi olarak kullanılabilmektedir. İhtiyati haciz, alacağın zamanında tahsil edilmesini güvence altına almak amacıyla, mahkeme kararıyla borçlunun mallarına geçici olarak el konulması işlemidir.

Yine de kısa karar sonrası ihtiyati haczin uygulanabilmesi için belirlenen sürelere dikkat edilmelidir. İİK madde 264’e göre, dava sırasında alınan ihtiyati haciz kararlarında, kısa kararın verilmesinden sonra belirli süre içerisinde (kısa karar tarihinden itibaren 7 gün) takip talebinde bulunulması gerekmektedir. Bu süre içinde takip talebinde bulunulmaması hâlinde, ihtiyati haciz hükümsüz kalacaktır. Dolayısıyla, kısa karara dayanılarak alınan ihtiyati haciz kararlarında bu sürelere titizlikle uyulması hukuki güvence için kritik önem taşır.

Sonuç olarak, kısa karar tek başına icra işlemlerine konu edilemeyen ancak ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma tedbirleri açısından yaklaşık ispat sağlayan önemli bir mahkeme kararı türüdür. İcra hukukundaki uygulama alanı sınırlı olup, ancak gerekçeli karar tamamlandıktan sonra icra takibi için kullanılabilir hâle gelir.

Kısa karar, yazımızın başında açıkladığımız üzere, mahkemenin yargılama sonunda verdiği nihai kararın sadece hüküm sonucunu içeren, gerekçesiz halidir. “Gerekçesi yazılacak kararda açıklanacağı üzere” ibaresiyle başlar ve duruşma tutanağına geçirilerek taraflara tefhim edilir. Esasında bir duruşma tutanağı niteliğindedir.

Gerekçeli karar ise, mahkemenin ulaştığı hükmün hangi hukuki nedenlere dayandığını açıklayan, tarafların iddia ve savunmalarını değerlendiren, delillerin tartışıldığı, hukuki gerekçelerin ortaya konulduğu detaylı karardır. Anayasa’nın 141/3. maddesi gereği, bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılmak zorundadır.

KARŞILAŞTIRMA KRİTERİ	KISA KARAR	GEREKÇELİ KARAR
Tanım	Mahkemenin son duruşmada verdiği nihai kararın gerekçesiz hali	Mahkemenin hükmünün dayandığı hukuki nedenleri açıklayan detaylı karar
Hukuki Nitelik	Duruşma tutanağı niteliğinde	İlam niteliğinde
İçerik	– “Gerekçesi yazılacak kararda açıklanacağı üzere” ibaresi – Davanın kabul/ret sonucu – Hükmedilen miktar ve faiz – Yargılama giderleri – Kanun yolu ve süresi	– Tarafların kimlik bilgileri – İddia ve savunmaların özeti – Delillerin değerlendirilmesi – Hukuki gerekçeler – Sabit görülen vakıalar – Gerekçeli kararın yazıldığı tarih
Yazılma Zamanı	Yargılamanın son duruşmasında derhal	Kısa karardan sonra kanuni süre içinde
Yazılma Süresi	Anında tefhim edilir	– Hukuk mahkemeleri: 1 ay (HMK m.294/4) – Ceza mahkemeleri: 15 gün (CMK m.232/3) – İdare mahkemeleri: 30 gün (İYUK m.24)
Tebligat	Duruşmada hazır bulunanlara tefhim edilir, ayrıca tebliğ edilmez	– Hukuk: Talep üzerine tebliğ – Ceza: Kendiliğinden tebliğ
İcra Edilebilirlik	❌ İcraya konulamaz (İİK m.38’de sayılı değil)	✅ İcraya konulabilir (İlam niteliğinde)
İlamlı Takip	❌ Yapılamaz	✅ Yapılabilir
İlamsız Takip	❌ Yapılamaz	✅ İlam olduğu için ilamsız değil ilamlı takip yapılır
Kanun Yolu Süresi	Tefhimden itibaren başlar	Tebliğden itibaren başlar
Bağlayıcılık	Mahkeme bu karardan dönemez, davadan el çeker	Kısa karara uygun yazılmak zorunda
Çelişki Durumu	Esas alınır	Kısa karara aykırı kısımları yok hükmünde
Yasal Dayanak	HMK m.294/3-4, CMK m.232	HMK m.297, CMK m.230, Anayasa m.141/3
İhtiyati Hacizde Kullanım	✅ Yaklaşık ispat gücü taşır (Yargıtay 11.HD 2016/3869)	✅ Kesin ispat gücü taşır
Temyiz/İstinaf	Süre başlar ama etkili dilekçe için gerekçeli karar beklenir	Detaylı kanun yolu dilekçesi hazırlanabilir
UYAP’ta Değiştirme	Değiştirilemez (Yargıtay HGK 2017/133)	–
İtirazın İptali Kararında	Duran takibe devam ettirilemez (Yargıtay 12.HD 2015/6200)	Duran takibe devam ettirilebilir

Kısa kararların icraya konulmasıyla ilgili sürecin doğru şekilde yürütülmesi, birçok hukuki ayrıntıyı beraberinde getirir. Özellikle kısa kararların hukuki niteliği ve icra edilebilirliği konusunda yaşanabilecek belirsizlikler, alacaklı ya da borçlular açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle, kısa kararın icra hukuku açısından durumunun netleştirilmesi ve olası hak kayıplarının önüne geçilmesi için bu alanda deneyimli bir Adana uzman icra avukatı desteği almak oldukça önemlidir.

Mahkeme tarafından duruşmada tefhim edilen kısa karar ile sonradan yazılan gerekçeli kararın tam bir uyum içinde olması zorunludur. HMK m. 298/2 ve Anayasa’nın 141. maddesi gereğince, kısa karar ile gerekçeli karar arasında ortaya çıkan herhangi bir çelişki, yargılamanın aleniyeti ve hukuki güvenilirlik ilkesini zedeler. Bu durum, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun 10.04.1992 tarih ve 1991/7 E., 1992/4 K. sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere bozma nedenidir ve mahkeme kararının hukuki geçerliliğini doğrudan etkiler.

Uygulamada karşılaşılan en ciddi sorunlardan biri, UYAP ortamında kısa kararın sonradan değiştirilmesidir. Yargıtay HGK 2017/133 kararında, mahkemenin UYAP sisteminde kısa kararı değiştirerek gerekçeli kararla uyumlu hale getirme girişimini “önemli bir usul hatası” olarak nitelendirmiş ve bunun kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki oluşturduğunu belirtmiştir. Çelişki halinde kısa karar esas alınır; gerekçeli kararın kısa karara aykırı hükümleri yok hükmündedir ve infaz edilemez. Örneğin, kısa kararda “davacının davalıya 10.000 TL ödemesine” denilmişken, gerekçeli kararda “01.01.2022 tarihinden itibaren faiz işletilmek üzere 10.000 TL ödemesine” şeklinde faiz eklenmesi, çelişki oluşturur ve faize ilişkin hüküm geçersizdir.

Kısa karar, mahkemece duruşmada açıklandıktan sonra bağlayıcıdır ve artık hâkim tarafından değiştirilemez. Kısa kararda yer alan maddi hatalar dışındaki hukuki hatalar veya sonuçlar tavzih yoluyla düzeltilemez; çünkü tavzih, yalnızca hükmün açık olmayan veya çelişen kısımlarını açıklığa kavuşturmak amacıyla kullanılır, hükmün esasını değiştiremez. Kısa kararın sonradan UYAP sisteminde değiştirilmesi gibi uygulamalar ise usul hukukuna aykırıdır ve Yargıtay tarafından önemli bir usul hatası olarak görülerek kararın bozulmasına sebep olur.

Ara kararlar, mahkemenin yargılama sürecinde verdiği, davayı sona erdirmeyen ve hakim tarafından değiştirilebilen geçici kararlardır. Bu kararlar nihai hüküm oluşturmaz ve doğrudan icra edilemezler; ancak nihai kararla birlikte üst mahkeme denetimine tabi tutulabilirler. Kısa karar ise davanın sonucunu belirten nihai kararın gerekçesiz, özet olarak duruşmada taraflara açıklanan şeklidir; mahkeme bu karardan sonra davadan elini çeker ve kısa karar sonradan değiştirilip düzeltilemez. Bu nedenle, kısa kararlar, ara kararlardan farklı olarak mahkeme açısından bağlayıcı ve nihai nitelik taşırlar.

7.1. Kısa karar ilam sayılır mı? Kısa karar hüküm müdür?

Kısa karar, mahkemenin duruşmada açıkladığı, nihai hükmün sonucunu içeren ancak gerekçelerini barındırmayan özet nitelikte bir karardır. İcra ve İflas Kanunu’nun 38. maddesi, hangi belgelerin ilam niteliğinde olduğunu sınırlı biçimde saymıştır ve bu belgeler arasında mahkemece verilen kısa karara yer verilmemiştir. Bu nedenle kısa karar, hukuken ilam sayılmaz ve bu belgeye dayanılarak ilamlı icra takibi yapılamaz.

7.2. Kısa karar düzeltilebilir mi?

Kısa karar, mahkeme tarafından açıklandıktan sonra bağlayıcıdır ve hâkim artık bu kararı değiştiremez. Kısa karardaki maddi hatalar dışındaki esas hükümde değişiklik yapılması mümkün değildir; bu tür hatalar tavzih yoluyla dahi düzeltilemez.

7.3. Kısa kararlar icraya konulabilir mi?

Kısa kararlar, hukuken ilam niteliğinde olmadıkları için tek başına icraya konulamazlar. İcra ve İflas Kanunu’nun 38. maddesine göre kısa karar, mahkemece duruşmada açıklanan nihai hükmün yalnızca özetidir ve gerekçesiz olduğundan icra için yeterli hukuki belge niteliği taşımaz. Dolayısıyla kısa kararla ne ilamlı ne de ilamsız icra takibi yapılabilir; ancak gerekçeli kararın yazılması ve taraflara tebliğ edilmesinden sonra ilamlı icra yoluna başvurulabilir. Yalnızca ihtiyati haciz başvurularında, kısa karar alacağın yaklaşık ispatına dayanak olarak kullanılabilir.

8.1. Mahkemenin Bozmaya Uyma Ara Kararından Dönmesi Mümkün Değildir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına göre mahkeme, verdiği ara kararından dava sonuçlanmadan önce dönebilmekte olup, bunun tek istisnası, verilen ara kararının taraflardan biri lehine usulü kazanılmış hak oluşturmasıdır. Somut olayda vurgulandığı üzere, bozma ilamına tensiple uymuş bulunan mahkemenin bu uyma kararından sonra artık dönerek direnme kararı vermesi mümkün değildir; çünkü bozma kararına uyulması yönündeki ara karar, taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşturmakta olup, usul hukukunun temel ilkelerinden biri olan ve kamu düzenini ilgilendiren usulü kazanılmış hak ilkesi gereğince mahkemeyi bağlar (🧾 Yargıtay HGK, 14-227/241, 02.05.2007).

8.2. Davanın Açılmamış Sayılması Kararı Usule İlişkin Nihai Karardır ve Temyize Tabidir

Davanın açılmamış sayılmasına ilişkin verilen karar, mahkemenin davadan elini çektiği usule ilişkin nihai nitelikte bir karardır. Mahkeme, “böyle bir karar vermekle, davadan elini çekmektedir ve bu karar temyize de tabidir.” Ayrıca mahkeme tarafından “yargılama harç ve giderlerine de hükmedilmek gerekir” şeklinde açık hüküm kurulmalıdır (🧾 Yargıtay 14. HD, 21.03.2003, E. 2003/1273, K. 2003/2117).

8.3. Dava Şartları Sağlanmadığı İçin Verilen Ret Kararı Maddi Anlamda Kesin Hüküm Teşkil Etmez

Yargıtay 13. Hukuk Dairesince, dava şartlarının oluşmaması veya yerine getirilmemesinden dolayı verilen ret kararı uyarınca, dava konusu uyuşmazlığın esası hakkında maddî anlamda kesin hüküm oluşturmaz. Kararda ifade edildiği üzere, “Usule ilişkin nihai kararlar, dava konusu uyuşmazlığın esası hakkında maddî anlamda kesin hüküm teşkil etmezler”; bu nedenle, dava şartları sonradan gerçekleştiğinde yeniden dava açılabilmesi mümkündür (🧾 Yargıtay 13. HD, 04.10.2004, E. 2004/6100, K. 2004/13542).

8.4. İtirazın İptaline İlişkin Kısa Kararla Duran Takip Devam Ettirilemez

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararında, Antalya 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin itirazın iptali davasında verilen kısa kararın, gerekçeli karar yazılmadan icra takibine dayanak olarak kullanıldığı somut olayda; mahkemece itirazın iptaline dair kısa kararın HMK’nın 297. maddesindeki unsurları taşımadığı, dolayısıyla ilam niteliğinde olmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle gerekçeli karar ibraz edilmeden, kısa karara dayanılarak duran takibin devam ettirilemeyeceği ve bu kısa karar esas alınarak yapılan hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği belirtilerek, mahkemenin borçlunun şikayetini reddetmesinin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (🧾 Yargıtay 12. HD, 17.03.2015, E. 2014/31353, K. 2015/6200).

8.5. İtirazın Kaldırılması ve Tahliyeye İlişkin Kısa Kararla Yapılan Hacizler Hukuka Aykırıdır

İcra Hukuk Mahkemesi’nin 2022/116 Esas sayılı dosyasında verilen itirazın kaldırılması ve tahliye isteminin kabulüne yönelik kısa karara dayanılarak alacaklı tarafça icra müdürlüğüne yapılan haciz talebinin icra müdürlüğünce kabul edildiği ve hacizlerin gerçekleştirildiği, ancak söz konusu kısa karara ilişkin duruşma tutanağının HMK’nın 297. maddesindeki unsurları taşımadığı, dolayısıyla itirazın kaldırılmasına dair ilam niteliğinde sayılamayacağı açıkça ifade edilmiştir. Bu nedenle, gerekçeli karar sunulmadan kısa kararla duran takibin devam ettirilmesinin mümkün olmadığı, “şikayetin kabulü ile kısa karara dayalı olarak tesis edilen müdürlük kararının iptali ile hacizlerin kaldırılmasına karar vermek gerektiği” belirtilerek, icra müdürlüğü kararının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır (🧾 Gaziantep BAM 12. HD, 31.05.2023, E.2022/2853, K.2023/814 – Kesin Karar).

8.6. Mahkemenin UYAP Üzerinden Kısa Kararı Sonradan Değiştirmesi Önemli Bir Usul Hatasıdır

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi tarafından duruşmada tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli karar arasında uyuşmazlık olmadığı, ancak mahkeme hâkiminin UYAP ortamında 27.06.2014 tarihli duruşma tutanağını sonradan değiştirerek, kısa kararda belirtilen alacak miktarlarını artırdığı, bu durumun HMK’nın 294, 298 ve 297/2 maddelerine aykırı olduğu ve kamu düzeni ile bağdaşmayan ciddi bir usul hatası oluşturduğu belirtilmiştir. Bu nedenle, kısa kararın mahkeme tarafından UYAP sistemi üzerinden sonradan değiştirilmesinin usul hukukuna açıkça aykırı olduğu sonucuna varılarak, yerel mahkemenin direnme kararının sair temyiz itirazları incelenmeksizin usulden bozulmasına karar verilmiştir (🧾 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.01.2017 tarih, E. 2015/22-548, K. 2017/133).

---

Adana’da icra hukuku sorunlarınıza çözüm bulun.

Kısa kararlarınızın icra takibine uygunluğu ve hukuki süreçlerinizi Avukat Saim İncekaş Hukuk Bürosu’ndan profesyonel destekle yönetin.

📞 Hemen İletişime Geçin: Adana merkezli hukuk büromuz, Adana Bölge Adliye Mahkemesi ve Adana icra dairelerindeki yüksek tecrübemizle yanınızda.

Temyiz kanun yoluna başvurabilmek için belirli parasal sınırların aşılması gerekmektedir. Bu sınırlar, her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmekte ve Adalet Bakanlığı tarafından ilan edilmektedir. Usul ekonomisi ilkesi gereğince, düşük miktarlı uyuşmazlıkların Yargıtay’a taşınarak gereksiz yargı yükü oluşturması engellenmek istenmiştir.

2.1. Temyiz Sınırı 2026: Hukuk Davalarında Parasal Limitler

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesi uyarınca, miktar veya değeri belirli bir tutarı geçmeyen davalara ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin nitelikte olup, temyiz edilememektedir.

2.2. Ceza Davalarında Temyiz Edilebilir Hapis Ceza Sınırları

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286. maddesi, ceza davalarında temyiz edilebilirlik sınırlarını düzenlemektedir. İstinaf incelemesinden geçen kararlar için temyiz sınırları şu şekildedir:

Temyiz Edilemeyen Cezalar:

• 5 yıl veya daha az hapis cezaları,
• Miktarı ne olursa olsun adli para cezaları,
• Kanunda üst sınırı 2 yıla kadar (2 yıl dahil) hapis cezası gerektiren suçlar.

2.3. Temyiz Harcı 2026 ve Temyiz Giderleri

Temyiz incelemesinin yapılabilmesi için gerekli harç ve giderlerin eksiksiz ödenmesi zorunludur. Bu ücretlerin yatırılmaması, temyiz başvurusunun reddine neden olur.

2026 Yılı Temyiz Harç ve Giderleri:

• Temyiz Başvuru Harcı: Konusu para olmayan davalar için maktu harç alınır: 4.033,70 Türk Lirası. Konusu para olan davalarda ise dava konusu miktarın binde 68,31/4’ü peşin nisbi temyiz harcı olarak alınır.
• Karar ve İlam Harcı: Yargıtay temyiz edilen başvuruya dair nihai kararını verdiğinde ayrıca karar ve ilam harcı ödenir. Konusu para olmayan davalarda karar ve ilam harcı 1.313,90 Türk Lirası iken konusu para olan davalarda binde 68,31 harcın başvuru esnasında ödenen 1/4’ü mahsup edilerek kalan kısmı ödenir.
• Diğer Giderler İçin Gider Avansı: Gider avansı olarak 3.000 TL ödenir. Bu avansın kapsamı: dosyanın Yargıtay’a gönderilme masrafları, Yargıtay’da yapılacak tebligat giderleri, temyiz incelemesi sonrası dosyanın yerel mahkemeye iade masrafları.

Türk hukuk sisteminde 20 Temmuz 2016 tarihinde Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle birlikte üç dereceli yargılama sistemi tam anlamıyla işlerlik kazanmıştır. İlk derece mahkemelerinin kararlarına karşı önce istinaf, ardından temyiz kanun yollarına başvurulabilmektedir. Her iki kanun yolu da kararların denetlenmesini sağlamakla birlikte, aralarında temel farklılıklar bulunmaktadır.

Temel Farklılıklar Tablosu

Kriter	İstinaf	Temyiz
İnceleme Mercii	Bölge Adliye Mahkemesi	Yargıtay
İnceleme Kapsamı	Maddi olay + Hukuki denetim	Sadece hukuki denetim
Yeni Delil Sunma	Bazı Durumlarda Mümkün	Mümkün değil
Sebep Gösterme	Zorunlu değil	Zorunlu
Karar Türü	Düzeltici	Bozucu
Esasa Hükmetme	Mümkün	Sınırlı hallerde

3.1. Vakıa Denetimi ve Hukuki Denetim Ayrımı

Temyiz ile istinaf arasındaki en temel fark, incelemenin kapsamında ortaya çıkmaktadır. Bu farkı anlamak için vakıa ve hukuki denetim kavramlarını açıklamak gerekir.

Vakıa (Maddi Olay) Denetimi: Vakıa denetimi, davanın dayandığı maddi olayların doğru tespit edilip edilmediğinin kontrolüdür. Bu denetim şunları kapsar:

• Delillerin yeniden değerlendirilmesi
• Tanık beyanlarının incelenmesi
• Keşif yapılması
• Bilirkişi incelemesi yaptırılması
• Yeni delillerin toplanması ve değerlendirilmesi

İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesi gibi tahkikat yapabilir. Tarafların sunduğu yeni delilleri kabul edebilir, tanık dinleyebilir, keşif yapabilir. Bu nedenle istinaf, “ikinci derece yargılama” olarak da adlandırılır.

Hukuki Denetim: Hukuki denetim, mahkemenin tespit ettiği maddi olaylara doğru hukuk kuralının uygulanıp uygulanmadığının kontrolüdür. Bu denetim şunları içerir:

• Kanunun doğru yorumlanması
• Hukuk kurallarının doğru uygulanması
• Usul kurallarına uygunluk
• Gerekçenin hukuka uygunluğu

Temyiz mahkemesi olan Yargıtay, yalnızca hukuki denetim yapar. CMK madde 294/2’de açıkça “Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir” denilmektedir. Yargıtay, dosyaya yansıyan delilleri yeniden değerlendirmez, yeni delil toplamaz, tanık dinlemez.

3.2. İstinaf Sonrası Temyiz Hakkı

İstinaf kanun yoluna başvurmamış olan tarafın, Bölge Adliye Mahkemesi hükmünü temyiz edip edemeyeceği uzun süre tartışmalı bir konu olmuştur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2023/246 E., 2023/582 K. sayılı kararı bu konuya açıklık getirmiş, istinafa başvurmayan tarafın da temyiz edebileceğini kabul etmiştir.

Türk hukuk sisteminde her mahkeme kararı temyiz edilebilir nitelikte değildir. Kanun koyucu, usul ekonomisi ilkesi gereğince belirli kararları temyiz kapsamı dışında bırakmıştır. 2 no’lu başlıkta hukuk davalarında güncel temyiz parasal sınırlarını açıklamıştık. Bu düzenlemelerle, küçük miktarlı veya niteliği gereği kesin olması gereken kararların Yargıtay’a taşınması engellenmiş ve yargı sisteminin etkin işlemesi amaçlanmıştır.

4.1. Temyiz Edilebilecek Kararlar (HMK 361. Madde)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361. maddesine göre, kural olarak Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilir.

Davada Haklı Çıkmış Tarafın Temyiz Hakkı: HMK 361/2’ye göre, “Davada haklı çıkmış olan taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir.” Örneğin: Davayı kazanan taraf, yargılama giderlerinin yanlış hesaplandığını düşünüyorsa davası kabul edilmiş olsa dahi temyize başvurabilir.

4.2. Temyiz Yolu Kapalı Olan Kararlar (HMK 362. Madde)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesi, temyiz yolu kapalı olan kararları sınırlı sayıda (numerus clausus) saymıştır. Bu kararlar istinaf incelemesinden sonra kesinleşir.

Temyiz Edilemeyen Kararlar:

• Parasal Sınır Nedeniyle Temyiz Edilemeyen Kararlar: Miktar veya değeri 682.000 TL’yi (2026 yılı için) geçmeyen davalara ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararları
• Mahkemenin Görevine Göre Temyiz Edilemeyen Kararlar: Kiralanan taşınmazların tahliyesi, kira alacağı davaları, kat mülkiyetinden doğan davalar (taşınmazın aynına ilişkin olanlar hariç), taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılması davaları.
• Kararın Niteliğine Göre Temyiz Edilemeyen Kararlar: Yargı çevresi içindeki mahkemeler arası görev ve yetki uyuşmazlıkları, merci tayinine ilişkin kararlar, çekişmesiz yargı işleri, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi (soybağına ilişkin sonuçlar doğuranlar hariç), geçici hukuki koruma kararları (ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz), hâkimin davayı görmesine engel durumlar nedeniyle nakil kararları.

4.3. Ceza Miktarına Bakılmaksızın Temyiz Edilebilen Suçlar

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286/3 maddesi, toplumsal düzeni ve kamu güvenliğini yakından ilgilendiren bazı suçlarda, hükmedilen ceza miktarına bakılmaksızın temyiz yolunu açık tutmuştur.

Miktarına Bakılmaksızın Temyiz Edilebilen Suçlar:

1. Hakaret (TCK 125/3): Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret suçu
2. Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit (TCK 213): Toplumsal huzuru bozan tehdit fiilleri
3. Suç işlemeye tahrik (TCK 214): Başkalarını suç işlemeye teşvik eden fiiller
4. Suçu ve suçluyu övme (TCK 215): İşlenmiş suçları veya suçluları övme
5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (TCK 216): Toplumsal barışı tehdit eden fiiller
6. Kanunlara uymamaya tahrik (TCK 217): Hukuk düzenine karşı tahrik
7. Cumhurbaşkanına hakaret (TCK 299): Devlet başkanına karşı işlenen hakaret
8. Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (TCK 300): Bayrak, İstiklal Marşı vb. aşağılama
9. Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (TCK 301)
10. Silahlı örgüt (TCK 314): Örgüt kurma, yönetme, üye olma
11. Halkı askerlikten soğutma (TCK 318): Askerlik hizmetinden soğutma fiilleri
12. Terörle Mücadele Kanunu Suçları
13. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu Suçları
14. Avukatlık Kanunu Kapsamı

Temyiz başvurusu için kanunda öngörülen süreler hak düşürücü niteliktedir. Bu sürelere uyulmaması halinde temyiz hakkı kaybedilir ve karar kesinleşir. Hukuk ve ceza davalarında temyiz süreleri farklılık göstermektedir.

5.1. Hukuk Davalarında Temyiz Süresi (2 Hafta)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361. maddesi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

Önemli Hususlar: Süre 14 gün olarak hesaplanır. Tebliğ günü süreye dahil edilmez. Sürenin son günü tatile rastlarsa, tatili takip eden ilk iş günü sürenin son günü kabul edilir.

5.2. Ceza Davalarında Temyiz Süresi (2 Hafta)

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 291. maddesinde 2024 yılında yapılan değişiklikle, ceza davalarında da temyiz süresi artık 2 hafta olarak belirlenmiştir. Bu sayede Hukuk ve Ceza mahkemeleri arasında uygulama birliği sağlanmak istenmiştir.

5.3. Temyiz Süresinin Başlangıcı ve Hesaplanması

Temyiz süresinin ne zaman başlayacağı, kararın taraflara nasıl açıklandığına göre değişmektedir.

• Yüze Karşı (Tefhimen) Verilen Kararlar: Karar duruşmada hazır bulunanlara açıklandığında süre, kararın tefhim edildiği gün başlar. Ertesi gün sürenin ilk günü kabul edilir. Örnek: Karar 10 Ocak Çarşamba günü tefhim edilmişse, temyiz süresi 11 Ocak Perşembe günü başlar, 24 Ocak Çarşamba günü mesai bitimine kadar devam eder.
• Gıyapta Verilen Kararlar: Tarafların yokluğunda verilen kararlarda süre, gerekçeli kararın tebliğ edildiği tarihte başlar. Tebligatın yapıldığı günü takip eden gün sürenin ilk günüdür.

Temyiz sürelerinin hak düşürücü niteliği nedeniyle, bu sürelere azami dikkat gösterilmesi ve mümkünse son güne bırakılmaması önerilir.

Temyiz incelemesi, Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararların Yargıtay tarafından hukuki açıdan denetlendiği çok aşamalı bir süreçtir. Bu süreç, temyiz dilekçesinin verilmesinden başlayarak Yargıtay kararının verilmesine kadar devam eder.

6.1. Kimler Temyiz Hakkına Sahiptir?

Temyiz hakkı, davanın taraflarına ve belirli kişilere tanınmış bir haktır. CMK m. 260 ve HMK’nın ilgili hükümleri uyarınca temyiz hakkına sahip olanlar şunlardır:

Ceza Davalarında Temyiz Hakkına Sahip Olanlar:

1. Sanık: Yargılanan kişi, hakkında verilen karara karşı doğrudan temyiz hakkına sahiptir. Sanık adına temyiz hakkını başkaları da kullanabilir.
2. Sanığın Yasal Temsilcileri: Anne ve baba (velayet hakkına sahip olanlar), Vasi (vesayet altındakiler için), Kayyım (kısıtlılar için).
3. Sanığın Avukatı (Müdafii): Müvekkilinin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla.
4. Sanığın Eşi: Sanığa açık olan kanun yollarına kendiliklerinden başvurabilir (CMK m. 262)
5. Katılan/Müdahil: Şikayetçiler, Mağdurlar, Suçtan zarar gören üçüncü kişiler, Katılma talebi reddedilenler bile temyiz hakkına sahiptir.
6. Cumhuriyet Savcısı: Sanığın lehine veya aleyhine temyiz başvurusu yapabilir.

Hukuk Davalarında Temyiz Hakkına Sahip Olanlar:

1. Davacı ve Davalı: Aleyhine karar verilen taraf
2. Fer’i Müdahiller: Asıl tarafla birlikte
3. Yasal Temsilciler: Veli, vasi, kayyım
4. Davaya Müdahale Edenler
5. Avukatlar: Müvekkil adına
6. Haklı Çıkan Taraf: Hukuki yararı varsa (HMK m. 361/2)

6.2. Temyiz Sebepleri Nelerdir?

Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması sebebine dayanır. CMK m. 288 ve HMK’nın ilgili hükümleri uyarınca temyiz sebepleri şunlardır:

Hukuka Aykırılık Halleri:

1. Maddi Hukuka Aykırılık: Yanlış kanun maddesinin uygulanması, Kanunun yanlış yorumlanması, Suç veya hukuki ilişkinin niteliğinin yanlış belirlenmesi, Zamanaşımı, hak düşürücü süre gibi konularda hata.
2. Usul Hukukuna Aykırılık: Yetkisiz mahkemede dava görülmesi, Hakimin reddi gerektiği halde reddedilmemesi, Duruşmanın aleniyeti ilkesine aykırılık, Savunma hakkının kısıtlanması.
3. Delillerin Değerlendirilmesinde Hata: Delillerin hukuka aykırı elde edilmesi, delil değerlendirmesinde mantık hatası ile akla, bilime ve hayat deneyim kurallarına aykırılık.
4. Gerekçe Eksikliği veya Çelişkisi: Kararın yeterli gerekçeye sahip olmaması, gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki.
5. Kesin Hukuka Aykırılık Halleri (CMK m. 289): Mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi, Hakimlik yapmaktan yasaklı hakimin davaya bakması, Mahkemenin görevini aşması, Müdafi bulunması zorunlu hallerde bulunmaması, Duruşmada hazır bulunma hakkı olana çağrı yapılmaması.

6.3. Ön İnceleme Aşaması

Yargıtay’a gelen temyiz dosyası öncelikle ön incelemeden geçirilir. Bu aşamada şu hususlar kontrol edilir:

Kontrol Edilen Hususlar:

1. Temyiz Edilebilirlik: Kararın temyize tabi olup olmadığı, Parasal sınırların aşılıp aşılmadığı, Ceza miktarının temyiz sınırında olup olmadığı.
2. Süre Kontrolü: Temyiz süresine uyulup uyulmadığı, Geç başvurularda mazeret olup olmadığı.
3. Temyiz Edenin Yetkisi: Temyiz edenin buna hakkı olup olmadığı, Avukatın yetki belgesinin bulunup bulunmadığı, Avukatın yetki belgesinin bulunup bulunmadığı.
4. Harç ve Giderlerin Kontrolü: Temyiz harcının yatırılıp yatırılmadığı, Posta giderlerinin ödenip ödenmediği.
5. Temyiz Dilekçesinin İçeriği: Temyiz sebeplerinin gösterilip gösterilmediği, Zorunlu unsurların bulunup bulunmadığı.

Ön İnceleme Sonuçları:

• Kabul: Eksiklik yoksa esastan incelemeye geçilir.
• Eksiklik Giderme: Harç eksikliği varsa süre verilir.
• Red: Süre aşımı, yetkisizlik vb. hallerde temyiz istemi reddedilir.

6.4. Esastan Temyiz İncelemesi

Ön inceleme aşamasını geçen dosya, esastan incelemeye alınır. Bu aşamada Yargıtay, kararın hukuka uygunluğunu derinlemesine inceler.

Esastan İncelemenin Kapsamı:

1. Sınırlı İnceleme İlkesi: Yargıtay, temyiz dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlıdır. Ancak kesin hukuka aykırılıkları re’sen inceler.
2. Hukuki Denetim: Maddi vakıalar yeniden değerlendirilmez. Yalnızca hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığı incelenir. İstisna: Maddi vakıa tespiti akla, mantığa, bilime aykırı ise incelenir.
3. Dosya Üzerinden İnceleme: Kural olarak duruşma yapılmaz, ancak temyize başvuran taraf duruşma talep edebilir. Dosyadaki belgeler üzerinden karar verilir.

6.5. Temyiz İncelemesinde Duruşma (Duruşmalı Temyiz)

Temyiz incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılmakla birlikte, belirli hallerde duruşmalı inceleme yapılabilir.

Duruşmalı Temyiz Yapılabilecek Haller:

• Ceza Davalarında (CMK m. 299): 10 yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümler, Yargıtay’ın uygun görmesi ve taraf talebi.
• Hukuk Davalarında (HMK m. 369): Miktar veya değeri 1.023.000 TL’yi (2026 yılı) aşan davalarda.

6.6. Yargıtay’ın İnceleme Süresi

Temyiz incelemesinin ne kadar sürede sonuçlanacağı konusunda kanunda kesin bir süre öngörülmemiştir. İnceleme süresi çeşitli faktörlere bağlıdır.

İnceleme Süresini Etkileyen Faktörler: Normal Dosyalar: 1,5 – 2 yıl, Tutuklu Dosyalar: 6 ay – 1 yıl, Basit Dosyalar: 6 ay – 1 yıl, Karmaşık Dosyalar: 2 – 3 yıl.

7.1. Hukuk Davası Temyiz Dilekçesi Örneği

YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞINA
Gönderilmek Üzere
ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 2. HUKUK DAİRESİNE

DOSYA NO: 2024/1234 E. – 2024/5678 K.

TEMYİZ EDEN (DAVACI): Ayşe YILMAZ T.C. Kimlik No: 12345678901 Adres: Atatürk Cad. No:10 Seyhan/Adana

VEKİLİ: Av. Saim İNCEKAŞ Adres: Ziya Algan İş Merkezi K:5 Seyhan/Adana

KARŞI TARAF (DAVALI): Ali YILMAZ T.C. Kimlik No: 98765432109 Adres: Cumhuriyet Mah. No:20 Seyhan/Adana

TEMYİZ EDİLEN KARAR: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi’nin 15.12.2024 tarih, 2024/1234 E. 2024/5678 K. sayılı kararı

İLAMIN TEBLİĞ TARİHİ: 02.01.2025

KARARIN ÖZETİ: Adana Aile Mahkemesi’nin boşanma talebinin kabulüne dair kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine, Bölge Adliye Mahkemesi ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak boşanma talebinin reddine karar vermiştir.

TEMYİZ SEBEPLERİ VE GEREKÇESİ:

1. Şiddetli Geçimsizlik Unsurunun Yanlış Değerlendirilmesi: Bölge Adliye Mahkemesi, dosyada mevcut tanık beyanları ve tarafımızca sunulan mesaj kayıtlarını değerlendirirken TMK m. 166/1 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve birlikte yaşamanın çekilmez hale gelmesi şartlarının oluştuğunu göz ardı etmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, eşler arasında fiziksel ve psikolojik şiddetin varlığı halinde şiddetli geçimsizlik sebebiyle boşanma şartları oluşur. (Y2HD, 2023/1234 E. 2023/5678 K.)
2. Delillerin Hukuka Aykırı Değerlendirilmesi: Mahkeme, tarafımızca sunulan ve davalının müvekkile yönelik hakaret içeren mesajlarını “eşler arası normal tartışma” olarak nitelendirmiştir. Oysa ki, söz konusu mesajlarda açıkça hakaret ve tehdit unsurları bulunmaktadır. Bu durum TMK m. 185 uyarınca boşanma sebebi teşkil etmektedir.
3. Kusur Değerlendirmesinde Hata: Bölge Adliye Mahkemesi, müvekkilin evlilik birliğini koruma yönündeki tüm çabalarını göz ardı ederek, kusur değerlendirmesini hatalı yapmıştır. Aile danışmanlığına gitme teklifinin davalı tarafından reddedilmesi, uzlaşma girişimlerinin davalı tarafından karşılık bulmaması gibi hususlar değerlendirilmemiştir.

DURUŞMA TALEBİ: Dava konusu uyuşmazlığın mahiyeti gereği (boşanma davası) ve HMK m. 369 uyarınca duruşmalı inceleme yapılmasını talep ederiz.

NETİCE VE TALEP: Yukarıda arz ve izah ettiğimiz sebepler ve re’sen gözetilecek sair nedenlerle, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi’nin 15.12.2024 tarih, 2024/1234 E. 2024/5678 K. sayılı kararının BOZULMASINA karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. 15.01.2025

Davacı Vekili Av. Saim İNCEKAŞ

7.2. Ceza Davası Temyiz Dilekçesi Örneği

YARGITAY 13. CEZA DAİRESİ BAŞKANLIĞINA
Gönderilmek Üzere
ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. CEZA DAİRESİNE

DOSYA NO: 2024/789 E. – 2024/456 K.

TEMYİZ EDEN SANIK: Ahmet DEMİR T.C. Kimlik No: 11111111111 Anne-Baba Adı: Fatma – Mehmet Doğum Tarihi: 01.01.1990 Adres: Yıldız Mah. No:15 Çankaya/ANKARA

MÜDAFİİ: Av. Zeynep KURT Adres: Adliye Cad. No:25 Çankaya/ANKARA

KATILAN: Hasan ÖZTÜRK T.C. Kimlik No: 22222222222

SUÇ: Hırsızlık (TCK m. 141) SUÇ TARİHİ: 15.03.2024 KARAR TARİHİ: 20.12.2024 KARARIN TEBLİĞ TARİHİ: 05.01.2025

TEMYİZ NEDENLERİ:

1. Suçun Vasıflandırılmasında Hata: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, müvekkilin eylemini TCK m. 141 kapsamında hırsızlık suçu olarak vasıflandırmıştır. Oysa somut olayda, müvekkil ile katılan arasında ödünç ilişkisi bulunmakta olup, müvekkilin katılana ait telefonu alması hukuki uyuşmazlık niteliğindedir. Yargıtay 13. Ceza Dairesi’nin istikrar kazanmış içtihatlarına göre, taraflar arasında hukuki ilişki bulunması halinde hırsızlık suçu oluşmaz. (Y13CD, 2023/1111 E. 2023/2222 K.)
2. Delil Değerlendirmesinde Hukuka Aykırılık: Mahkeme, müvekkil lehine olan tanık beyanlarını “soyut” nitelendirerek değerlendirme dışı bırakmıştır. CMK m. 217 uyarınca, mahkeme delilleri serbestçe değerlendirir ancak bu değerlendirme keyfi olamaz. Tanık A.B. ve C.D.’nin beyanları birbiriyle uyumlu olup, müvekkilin telefonu ödünç aldığını doğrulamaktadır.
3. Hukuki Hatanın Bulunması (TCK m. 30/4): Müvekkil, katılandan aldığı telefonun kendisine ait olduğu konusunda hukuki hataya düşmüştür. TCK m. 30/4 uyarınca, kişinin üzerinde mutlak surette hak sahibi olduğunu düşündüğü bir şey hakkında hukuki hataya düşmesi mazeret sebebi oluşturur.
4. Ceza Miktarında Hukuka Aykırılık: Mahkeme, alt sınırdan uzaklaşma gerekçesi göstermeksizin 2 yıl hapis cezası vermiştir. TCK m. 61 uyarınca, temel cezanın belirlenmesinde somut gerekçe gösterilmesi zorunludur.

NETİCE VE TALEP: Yukarıda belirtilen nedenler ve dairenizce re’sen gözetilecek hususlar uyarınca, usul ve yasaya aykırı olduğunu düşündüğümüz Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi’nin 20.12.2024 tarih ve 2024/789 E. 2024/456 K. sayılı kararının temyiz incelemesi yapılarak BOZULMASINA karar verilmesi arz ve talep olunur. 18.01.2025

Sanık Müdafii Av. Zeynep KURT

Yargıtay’ın temyiz incelemesi sonucunda verebileceği kararlar, kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Bu kararlar, incelenen hükmün hukuka uygunluğuna göre değişiklik gösterir ve her birinin farklı hukuki sonuçları vardır.

8.1. Yargıtay Onama Kararı (Temyizin Esastan Reddi)

Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını usul ve kanuna uygun bulursa onama kararı verir. Bu karar, temyiz incelemesinde en sık verilen karar türüdür.

Onama Kararının Özellikleri:

• Hukuka Uygunluk Tespiti: Yargıtay, istinaf mahkemesi kararının hem usul hem de esas yönünden hukuka uygun olduğunu tespit eder.
• Gerekçeli Karar: Onama kararında, neden onandığına dair gerekçeler ve kararın hukuka uygun değerlendirilmesinin sebepleri detaylı şekilde açıklanmalıdır.
• Kesinleşme: Onama kararı ile istinaf mahkemesi hükmü kesinleşir ve infaz edilebilir hale gelir.

Onama Kararı Örnekleri:

• “…usul ve yasaya uygun olan bölge adliye mahkemesi kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ ile HÜKMÜN ONANMASINA”
• “Temyiz olunan kararın, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilecek dilekçe ile kararın düzeltilmesi istenebilir”

Onama Kararından Sonra Başvurulabilecek Yollar:

1. Kararın düzeltilmesi (CMK m. 308)
2. Yargılamanın yenilenmesi (olağanüstü kanun yolu)
3. Kanun yararına bozma

8.2. Düzelterek Onama Kararı

Yargıtay, istinaf mahkemesi kararında yeniden yargılama yapmayı gerektirmeyecek basit hatalar tespit ederse, bu hataları düzelterek kararı onayabilir.

Düzelterek Onama Yapılabilecek Haller:

1. Yazı ve Hesap Hataları:
   • Matematik hesaplama hataları
   • İsim yazım hataları
   • Tarih hataları
2. Kanun Maddesinin Yanlış Gösterilmesi:
   • Doğru hüküm kurulmuş ancak yanlış madde numarası yazılmışsa
   • Atıf hatası varsa
3. Ceza Hesaplama Hataları:
   • TCK m. 61’e göre ceza belirlenmesinde hesap hatası
   • İndirim oranlarının yanlış uygulanması
   • Para cezasına çevirmede hesap hatası
4. Usule İlişkin Basit Hatalar:
   • Vekalet ücretinin yanlış hesaplanması
   • Yargılama giderlerinde hata
   • Tebligat masraflarında yanlışlık

Düzelterek Onama Örnekleri:

Örnek 1: Mahkeme TCK m. 53 hükümlerini uygulamayı unutmuşsa, Yargıtay bu eksikliği gidererek kararı onayabilir.

Örnek 2: 2 yıl 6 ay hapis cezası verilmesi gerekirken yanlışlıkla 2 yıl 8 ay yazılmışsa, düzeltilerek onanır.

Sınırları:

• Yeniden delil değerlendirmesi gerektirmemeli
• Taraf lehine veya aleyhine yeni bir durum yaratmamalı
• Esas hakkında değişiklik olmamalı

8.3. Yargıtay Bozma Kararı

Yargıtay, temyiz incelemesi sonucunda kararın hukuka aykırı olduğunu tespit ederse bozma kararı verir. Bozma kararı, temyizin temel amacını gerçekleştiren en önemli karar türüdür.

Bozma Kararının Özellikleri:

• Bağlayıcı Gerekçe: Bozma kararında, bozma sebepleri açık ve detaylı şekilde belirtilmelidir.
• Kısmen veya Tamamen Bozma: Karar kısmen veya tamamen bozulabilir.
• Yeniden Yargılama: Bozma sonrası dosya ilgili mahkemeye gönderilir.

Bozma Sebepleri:

1. Maddi Hukuka Aykırılık:
   • Yanlış kanun uygulanması
   • Suç vasfının yanlış belirlenmesi
   • Hukuki nitelendirme hatası
2. Usul Hukukuna Aykırılık:
   • Savunma hakkının kısıtlanması
   • Yetkisiz mahkemede yargılama
   • Gerekçesiz karar
3. Delil Değerlendirme Hatası:
   • Hukuka aykırı delil kullanımı
   • Delillerin takdirinde açık hata
   • Akla ve mantığa aykırılık

Bozma Kararının Kapsamı:

• Sirayetin İlkesi: Bir sanık yararına bozma, aynı durumda olan diğer sanıkları da etkiler
• Kazanılmış Hak: Aleyhte temyiz yoksa, ceza miktarı artırılamaz
• Sınırlı Bozma: Sadece belirli kısımlar bozulabilir

Bozma Kararı Örneği: “Katılan vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden, hükmün açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın yeniden incelenmek ve hüküm verilmek üzere bölge adliye mahkemesine gönderilmesine…”

8.4. Dosyanın Gönderileceği Merci

Yargıtay’ın vereceği karara göre dosyanın gönderileceği merci değişmektedir.

A. Onama Kararında:

• Dosya kesinleşme işlemleri için ilk derece mahkemesine gönderilir
• İnfaz için Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi edilir

B. Bozma Kararında:

1. Hukuk Davalarında (HMK m. 373):

• Esas Hakkında Bozma: Bölge Adliye Mahkemesi’nin esastan reddi kararının bozulması halinde → İlk derece mahkemesine
• Diğer Bozma Kararları: Kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine veya uygun görülen diğer Bölge Adliye Mahkemesine

2. Ceza Davalarında (CMK m. 304):

a) İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi Kararının Bozulması:

• Dosya ilk derece mahkemesine gönderilir
• Kararın bir örneği bilgi için Bölge Adliye Mahkemesine gönderilir

b) Hukuka Aykırılığın Düzeltilerek İstinaf Başvurusunun Reddi:

• İlk derece mahkemesine veya
• Yargıtay’ın uygun görmesi halinde Bölge Adliye Mahkemesine

c) Diğer Hallerde:

• Hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine
• Başka bir Bölge Adliye Mahkemesine (tarafsızlık gerektiren hallerde)

Özel Durumlar:

1. Görev/Yetki Nedeniyle Bozma:
   • Doğrudan görevli/yetkili mahkemeye gönderilir
2. İlk Defa BAM’da Verilen Mahkumiyet:
   • Bozma halinde ilk derece mahkemesine değil, BAM’a geri gönderilir
3. Doğrudan Temyiz (Direnme Kararları):
   • Yargıtay’ın bozmasına uyan mahkemenin kararı → İlgili mahkemeye

8.5. Diğer Kararlar

1. Temyiz İsteminin Usulden Reddi:

• Süre aşımı
• Temyiz edilemez karar
• Harç eksikliği giderilmemişse
• Temyiz sebebi gösterilmemişse

2. Davanın Esasına Hükmetme (CMK m. 303): Yargıtay istisnai hallerde kendisi karar verebilir:

• Beraat kararı verilmesi gerekiyorsa
• Davanın düşmesine karar verilmesi gerekiyorsa
• Alt ve üst sınırı olmayan sabit cezaya hükmedilmesi gerekiyorsa

3. Kararın Düzeltilmesi: Onama kararından sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru üzerine veya re’sen:

• Savcılık görüşüne aykırı onama kararları
• Hukuka açık aykırılık halleri

Kararların Kesinliği: Yargıtay kararları kural olarak kesindir. Ancak:

• Direnme halinde Ceza/Hukuk Genel Kurulu incelemesi
• Kararın düzeltilmesi yolu
• Olağanüstü kanun yolları (Yargılamanın yenilenmesi)

Temyiz incelemesi sonucunda verilen bu kararlar, Türk hukuk sisteminde içtihat birliğinin sağlanması ve hukukun doğru uygulanması açısından büyük önem taşımaktadır.

Direnme, Yargıtay’ın bozma kararına karşı mahkemelerin kendi kararlarında ısrar etme hakkıdır. Direnme hakkı, CMK m. 307/4 ve HMK’nın ilgili hükümlerinde düzenlenmiştir. Bu hak, Yargıtay’ın bozma kararına muhatap olan mahkemelere tanınmıştır. Temyiz etmeyen taraf, direnme kararına karşı temyiz başvurusunda bulunamaz. Çünkü direnme, ilk kararın aynen tekrarı niteliğindedir.

---

Adana’da Temyiz Davalarında Uzman Avukat Desteği

Temyiz süreci, hukuki bilgi ve deneyim gerektiren karmaşık bir süreçtir. Adana’da temyiz davalarında uzmanlaşmış avukatlarımız, Yargıtay nezdindeki temyiz başvurularınızda size profesyonel destek sunmaktadır.

2.1. Tam Islah Talebinin Mahkemeye Bildirilmesi ve Süresi

Tam ıslah süreci, mahkemeye yapacağınız yazılı veya sözlü bir bildirimle başlar. Bu bildirim açık ve net olmalı, dava dosyası kayıtlarına geçmeli ve mahkemece resmi olarak kabul edilmelidir.

2.2. Yeni Dava Dilekçesi Verme Zorunluluğu (1 Haftalık Süre)

HMK Madde 180 gereğince, tam ıslah talebinde bulunan taraf, bildirimi takip eden bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesini mahkemeye sunmakla ve ıslah harcını yatırmakla yükümlüdür. Bu bir haftalık süre hak düşürücü niteliktedir ve kesinlikle kaçırılmamalıdır. Sürenin kaçırılması durumunda, tam ıslah işlemi geçerli sayılmaz, ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve dava eski dilekçe üzerinden devam eder.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 2020/8945 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, tam ıslah için gerekli harcın yatırılmaması ve yeni dava dilekçesinin sunulmaması halinde tam ıslah hukuken geçersiz sayılmaktadır.

2.3. Tam Islah Dilekçesi Örneği ve İçeriği

Yukarıdaki talep dilekçesinden sonra verilecek yeni dava dilekçesinin içeriği: Tam ıslah sonrası vereceğiniz yeni dava dilekçesi, sanki hiç dava açmamışsınız gibi, baştan hazırlanmalıdır:

1. Tarafların kimlikleri (değişmemişse aynı kalır)
2. Yeni dava konusu (tamamen farklı olabilir)
3. Yeni hukuki sebepler (örneğin alacak yerine tazminat)
4. Yeni deliller (eski deliller + yenileri)
5. Yeni talep sonucu (tamamen değişebilir)
6. Harç makbuzu (yeni talebe göre)

2.4. Yeni Dilekçe Verilmezse Ne Olur?

“1 haftalık süreyi kaçırırsam ne olur?” Bu sorunun cevabı HMK 180’de açıkça yazılıdır, ciddi sonuçları vardır: “Aksi hâlde, ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir.“

Yeni dava dilekçesinin bir haftalık süre içinde verilmemesi durumunda, tam ıslah hakkı kullanılmış kabul edilir, ancak dava ilk haliyle devam eder. Bu durumda, tarafın yeniden tam ıslah yapma hakkı kalmaz ve mevcut talepler üzerinden davanın sonlandırılması gerekir.

3.1. Tam Islah ile Yapılabilecek İşlemler

Tam ıslah size oldukça geniş bir hareket alanı tanıyor. Hemen inceleyelim:

• Dava Sebebinin Değiştirilmesi: Davanın hukuki dayanağı tamamen değiştirilebilir. Örnek: Ölünceye kadar bakma akdinin iptali davasının muris muvazaası davasına dönüştürülmesi.
• Dava Konusunun Değiştirilmesi: Talep edilen şey tamamen değiştirilebilir. Örnek: Tapu iptali ve tescil davasının tazminat davasına çevrilmesi.
• Talep Sonucunun Değiştirilmesi: İstem sonucu başka bir talebe dönüştürülebilir. Örnek: Kira tespiti davasının cezai şart ve tazminat davasına dönüştürülmesi.
• Eksik Bildirilen Vakıaların Tamamlanması: Dava dilekçesinde yer almayan yeni vakıalar eklenebilir.
• Davanın Türünün Değiştirilmesi: Bir dava türünden başka bir dava türüne geçilebilir. Örnek: Tahliye ve alacak davasının mülkiyete dayalı men-i müdahale ve ecrimisil davasına çevrilmesi.
• Yeni Delil Gösterilmesi: HMK m. 179/2’de sayılan haller dışında yeni delil bildirilebilir. Tam ıslah edildiğinde değişen talep ve vakıalara uygun yeni deliller sunulabilir.
• Davalının Cevap Dilekçesini Değiştirmesi: Davalı da tam ıslah ile savunmasını tamamen değiştirip genişletebilir. Yeni savunma sebepleri ileri sürebilir.

3.2. Tam Islah ile Yapılamayacak İşlemler

Tam ıslah her ne kadar geniş kapsamlı bir değişiklik imkanı verse de, bazı işlemler tam ıslah yoluyla yapılamaz:

• İlk İtirazların İleri Sürülmesi: İlk cevap dilekçesinde bildirilmeyen ilk itirazlar ıslah yoluyla ileri sürülemez. Görev, yetki, tahkim itirazı gibi ilk itirazlar zamanında yapılmış olmalıdır.
• İkinci Tanık Listesi Verilmesi: Tam ıslahla ikinci bir tanık listesi verilemez. Ancak tam ıslah ile yeni vakıalara dayalı tanıklar gösterilebilir.
• Karşı Dava Açılması: Islah yoluyla karşı dava açılamaz. Karşı dava ancak cevap dilekçesi ile açılabilir.
• Feragat, Kabul ve Sulh İşlemlerinin Düzeltilmesi: Maddi hakkı sona erdiren bu işlemler ıslahla düzeltilemez. Yargıtay HGK kararı: “Feragat, kabul, sulh gibi işlemler, velev ki dava içinde yapılsın, asıl hakkı ortadan kaldırdıklarından… bu işlemlerin ıslah yoluyla düzeltilmesi imkânsızdır” (HGK 2017/2792 E., 2021/267 K.)
• Tarafın Kendi Usul İşlemi Dışındaki İşlemlerinin Düzeltilmesi: Islah, yalnızca tarafın kendi yaptığı usul işlemlerini kapsar. Mahkemenin veya karşı tarafın işlemleri tam ıslah ile değiştirilemez.
• HMK m. 179/2’de Sayılan İşlemler Geçersiz Kılınamaz: İkrar, Tanık ifadeleri, Bilirkişi rapor ve beyanları, Keşif tutanakları, İsticvap tutanakları, Karşı tarafın yerine getireceğini ıslahtan önce bildirdiği yemin.
• İkinci Kez Islah Yapılması: HMK m. 176/2 uyarınca aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.
• Hüküm Kesinleştikten Sonra Islah: Hüküm kesinleştikten sonra ıslah yapılamaz. Islah ancak tahkikat sona erinceye kadar mümkündür.
• Kötüniyetli Islah İşlemleri: Mahkeme, ıslahın sadece davayı uzatmak veya karşı tarafı zor durumda bırakmak amacıyla yapıldığını tespit ederse, ıslahı dikkate almadan karar verir ve ıslah yapan tarafı tazminat ile cezalandırabilir.

4.1. Tam Islah İşleminde Harç Ödeme Zorunluluğu Var Mı?

HMK’nın 176 ve devamı maddelerinde ıslahın harca tabi olacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda da “ıslah harcı” şeklinde bir harç türü yer almamaktadır. Bu nedenle sırf ıslah istemi sebebiyle harç alınamaz.

Yargıtay kararında açıkça belirtildiği üzere: “HMK’nun 176 vd. maddelerinde, ıslahın harca tabi olacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda da ‘ıslah harcı’ şeklinde bir harç türü yer almamaktadır. O halde sırf ıslah istemi sebebiyle harç alınamaz” (Yargıtay 2. HD, 2016/14035 E., 2018/3501 K.).

4.2. Dava Değerinin Artması Halinde Eksik Harcın Tamamlanması

Tam ıslah ile dava değerinde bir artış olursa (örneğin talep edilen miktar yükseltilirse), eksik kalan dava değeri üzerinden yargı harcı tamamlanmalıdır. Bu durumda mahkeme, ıslah talebiyle artırılan değer üzerinden hesaplanacak harç ve gider avansının tamamlanmasını davacıdan talep eder. Eksik harç yatırılması halinde mahkemece bu eksikliğin giderilmesi için süre verilir; verilen sürede eksik harç ödenirse ıslah işlemi geçerli olur, ödenmezse hukuki sonuçlar doğar

Harçlar Kanunu Madde 30: “Muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.”

4.3. Harç Yatırılmaması Durumunda Ne Olur?

Tam ıslah işleminde gerekli harç ve masraflar yatırılmazsa, ıslah işlemi usulüne uygun yapılmamış sayılır ve mahkeme, ıslahı dikkate almadan, davaya eski haliyle devam eder. Özetle şu sonuçlar söz konusu olur:

• Islahın Geçersizliği: Harca tabi işlemler için harç yatırılmadığında, ıslah geçersiz sayılır.
• Eski Taleplere Göre Karar Verilmesi: Harç yatırılmadığı için ıslah işlemleri dikkate alınmadan karar verilmesi gerekir. Mahkeme ilk dava dilekçesindeki talepler üzerinden hüküm kurmalıdır. Islah edilmiş talepler hükme esas alınamaz.

---

Adana’da Uzman Avukat Görüşü Alın

Hangi ıslah türünün davanız için uygun olduğunu belirlemek son derece önemlidir. Adana barosu’na kayıtlı uzman avukatlarımız, davanızı analiz ederek en doğru ıslah stratejisini belirler. ✅ Ön değerlendirme ✅ Aynı gün randevu imkanı ✅ Adana Adliyesi’ndeki tüm mahkemelerde temsil

[Hemen İletişime Geçin – Avukat Saim İncekaş]

---

5.1. Davanın Yeni Bir Şekilde İncelenmesi

Tam ıslah yapıldığında, dava dilekçesinden itibaren yapılan tüm usul işlemleri (HMK m.179/1’e göre) yapılmamış sayılır ve mahkeme bundan sonraki yargılamayı sunulan yeni dava dilekçesi üzerinden yürütür. Yani, davanın esasına, ıslah dilekçesindeki yeni iddia ve savunmalar üzerinden bakılır. Davacı ve davalı, ıslah edilen yeni talepler çerçevesinde iddia ve savunma hakkını yeniden kullanır; mahkeme de incelemesini yeni şekillenen dava konusu üzerinden yapar.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında belirtildiği üzere: “Bunun doğal sonucu olarak, dava dilekçesinde yer alan ilk talep içeriği değil, ıslah yoluyla açıklanan talep içeriği nazara alınarak araştırma ve inceleme yapılması ve mahkemece verilecek hükümde de ıslahla ileri sürülen istemin karşılanması gerekir” (HGK, 2015/3666 E., 2018/244 K.)

5.2. Hukuki Süreçte Meydana Gelen Değişiklikler

Tam ıslah ile birlikte dava, sanki baştan açılmış gibi şekil alır ve yeni bir dava açılmış gibi bir süreç işler. Ancak, hak düşürücü süre ve zamanaşımı gibi süreler ilk davanın açıldığı tarihe göre değerlendirilir.

Yetki ve görev kuralları da yeni dilekçeye göre yeniden değerlendirilebilir; örneğin talep değişikliğine bağlı olarak mahkemenin görevi değişirse dosya görevli mahkemeye gönderilir. Harçlar ve ek yargılama giderleri söz konusu olacak ise yeniden hesaplanır.

5.3. Önceki Usul İşlemlerinin Geçerliliği (Tanıklar, Deliller, İkrar)

Tam ıslah işleminin en önemli sonuçlarından biri, sadece tarafların kendi yaptığı usul işlemlerini ortadan kaldırabilmesidir. “3.2. Tam Islah İle Yapılamayacak İşlemler” başlığında izah ettiğimiz işlemler geçerliliğini korur.

Tam ıslah edilen dava, ilk açılan davanın devamı niteliğindedir ve zamanaşımı veya hak düşürücü süre ilk davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılır. Yani, tam ıslah ile davanın konusu veya talebi değiştirilse bile, zamanaşımı süresi, ilk davanın açıldığı tarihte kesilmiş olur. Tam ıslah yoluyla yapılan değişiklikler zamanaşımı süresi açısından baştan başlama etkisi yaratmaz.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi kararında belirtildiği üzere: “Gerek öğretide, gerekse yerleşik yargısal kararlarda, davanın tamamen ıslahında yeni bir dava açılmamış sayılacak, tamamen ıslah edilen dava ilk açılan davanın devamı niteliğinde olduğundan, bunun doğal sonucu olarak, zamanaşımı, hak düşürücü süre ilk davanın açıldığı tarihteki duruma göre dikkate alınacaktır” (Yargıtay 8. HD, 2018/15977 E., 2020/3670 K.).

Tam ıslah, yeni dava açmaktan birçok yönüyle farklı ve esasen avantajlıdır. Yeni dava açıldığında, tamamen farklı bir hukuki süreç başlar. Oysa tam ıslah, mevcut davanın değiştirilmesidir. Bu nedenle, tam ıslah ile yeni dava açma arasındaki en önemli fark, dava harçları ve zamanaşımı süreleridir.

Karşılaştırma Kriterleri	Tam Islah	Yeni Dava Açma
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler	• İlk davanın açıldığı tarih korunur. • Zamanaşımı ilk dava tarihinde kesilmiş sayılır. • Hak düşürücü süreler ilk dava tarihine göre değerlendirilir. • Zamanaşımı dolmuş alacaklar için güvenli yol.	• Yeni dava açıldığı tarih esas alınır. • Zamanaşımı yeni dava tarihinde kesilir. • Zamanaşımı dolmuşsa dava açılamaz. • Süre geçmişse hak kaybı riski
Dava Harçları	• Sadece artan miktar için eksik harç tamamlanır. • İlk davada yatırılan harçlar geçerlidir. • Sırf ıslah nedeniyle harç alınmaz.	• Baştan başvurma harcı yatırılır. • Tüm dava değeri üzerinden harç hesaplanır. • Yeni masraflar ödenir.
Hukuki Sürecin Devamlılığı	• Mevcut davanın devamı niteliğindedir. • Aynı dava dosyası esas numarası üzerinden devam eder.	• Tamamen yeni bir hukuki süreç başlar. • Yeni dava numarası alınır. • Önceki dava ile hukuki bağlantı yoktur.
Önceki İşlemlerin Geçerliliği	• İkrar, tanık ifadeleri, bilirkişi raporları geçerli kalır. • Keşif ve isticvap tutanakları korunur. • Önceki usul işlemlerinden yararlanılabilir.	• Tüm usul işlemleri yeniden yapılır. • Önceki davadaki işlemler kullanılamaz. • Deliller yeniden toplanır.
Görev ve Yetki Kuralları	• İlk davanın açıldığı tarihteki kurallar geçerlidir. • Görev değişirse görevli mahkemeye gönderilir.	• Yeni davanın açıldığı tarihteki kurallar uygulanır. • Görevli ve yetkili mahkemede açılması gerekir.
Taraf ve Dava Arkadaşlığı	• Mevcut taraf yapısı korunur. • Dava arkadaşlığı ilişkileri devam eder.	• Taraflar yeniden belirlenir. • Yeni dava arkadaşlığı kurulabilir.

8.1. Tamamen Islah Edilen Davada Değer Belirtilmeden ve Harç Tamamlanmadan Karar Verilemez

Mirastan ıskatın iptali talebiyle açılan davada davacı, “14/10/2010 tarihli dilekçesi ile davasını tamamen ıslah ederek, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davasına dönüştürmüş” ancak ıslah dilekçesinde dava değeri belirtmemiş ve eksik harcı tamamlamamıştır. Yargıtay, “tam ıslah edilen davada değer belirtilmediği gibi, 21/11/2011 tarihli hukukçu bilirkişi raporunda belirlenen değer üzerinden de harç tamamlanmadan” davanın görüldüğünü tespit ederek, Harçlar Kanunu’nun 30. maddesindeki “takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz” hükmüne aykırı hareket edildiğini belirtmiştir. Kararda ayrıca “davacıya tam ıslah edilen talebine göre dava değerini bildirmesi ve buna göre harcın tamamlatılması, eksiklik giderildikten sonra hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken” davanın sonuçlandırılmasının isabetsiz olduğu vurgulanarak, tenkis hesabındaki hatalarla birlikte karar bozulmuştur. (🧾 Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2014/10443, K. 2015/11833, T. 13.10.2015)

8.2. Talep Değişikliği Tam Islah Sayılır Ancak Süresinde Yeni Dilekçe Verilmezse Islah Geçersizdir

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin incelediği davada, davacılar başlangıçta babalarının tasarruf ehliyeti olmadığı iddiasıyla “orantısız paylaşım nedeni ile uğradıkları zararların tazmini için asgari 10.000,00 TL, geç teslim nedeni ile kira kaybı olarak asgari 10.000,00 TL” talep etmişler, ancak Adli Tıp raporuyla babanın akıl sağlığının yerinde olduğu anlaşılınca taleplerini “49.573,00 TL eksik ve kusurlu işler bedelinin davalıdan tahsiline” dönüştürmüşlerdir. Yargıtay, “davadaki talep kısmının değiştirilmesi de davanın tamamen ıslahı mahiyetindedir” ve “HMK’nın 180. maddesi hükmünce, bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi verilmesi zorunludur” diyerek, davacının bir haftalık sürede yeni dilekçe vermediği için “ıslah hakkını kullanmış sayması ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam etmesi” gerektiğini, mahkemenin “geçerli bir ıslah yapılmış gibi ıslah edilen taleplere göre karar verilmesi doğru olmamıştır” şeklinde hüküm kurmuştur. (🧾 Yargıtay 15. HD, 2020/2652 E., 2021/1340 K.)

8.3. Tahliye Davasından Müdahalenin Men’i Davasına Dönüşüm Tam Islah Sayılır ve Mahkeme Görevsizlik Kararı Veremez

Davada, davacı başlangıçta paylı malik olduğu dükkanı diğer paydaşın “20 yıldır diğer davalıya kiraya verip kira bedelinin tamamını kendisinin aldığını” belirterek “tahliyesini ve 20 yıllık kira bedeli tutarı olarak 10.800,00 TL’nin” tahsilini talep etmiş, ancak 28.04.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle davayı “men’i müdahale ve ecrimisil davası olarak ıslah ettiklerine dair beyanı” ile değiştirmiştir. Yargıtay, “davanın tahliye ve alacak davasından, mülkiyete dayalı men-i müdahale ve ecrimisil isteğine çevrilmesi davanın tamamen ıslahı mahiyetindedir” tespitinde bulunarak, “tamamen ıslah edilen dava ilk açılan davanın devamı niteliğinde olduğundan, bunun doğal sonucu olarak, zamanaşımı, hak düşürücü süre ilk davanın açıldığı tarihteki duruma göre dikkate alınacaktır” ve mahkemenin “davacı vekilinin ıslah dilekçesi göz önüne alınmadan yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmiş olması doğru değildir” şeklinde hüküm kurmuştur. (🧾 Yargıtay 8. HD, 2018/15977 E., 2020/3670 K.)

8.4. Mahkemenin Kendiliğinden Verdiği Kesin Süre Islah Hakkını Kısıtlayamaz

Mahkeme, davacı vekiline “20.01.2016 tarihli duruşmada talep artırım dilekçesi sunmak için 1 hafta kesin süre” vermiş, davacı vekili bu süre geçtikten sonra “17.02.2016 harç tarihli dilekçe ile davanın ıslah” etmiş, ancak mahkeme “kesin süreye rağmen, kesin süre geçtikten sonra sunulan ıslah dilekçesi dikkate alınmayarak karar” vermiştir. Yargıtay, “ıslah nedeni ile kesin süre verilebilmesi için, tarafın ıslah ettiğini bildirmesi” gerektiğini, “taraf ıslah yapmak için süre istemişse henüz ıslah yapmadığından kesin süre verilemez” ilkesini belirterek, davacının “ıslah yapmak için süre istememiş ve tahkikat tamamlanmadan ıslah” yaptığını tespit etmiş ve mahkemenin kendiliğinden verdiği kesin sürenin geçersiz olduğuna, dolayısıyla ıslahın geçerli sayılması gerektiğine hükmetmiştir. (🧾 Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2017/14919 E., 2020/18313 K.)

8.5. Tereke Tespiti Davasının Mirasta İade Davasına Tam Islahla Dönüştürülmesi Halinde Görevsizlik Kararı Verilmeli

Davacı, Sulh Hukuk Mahkemesinde açtığı davada murisin “vadeli hesabındaki parayı çekip İş Bankası … Şubesi’nde dava dışı eşi …adına yatırdığını, murisin evindeki çelik kasadan yaklaşık 34 gr. altını davalının alıp kendi kasasına kaçırdığını” belirterek terekenin tespitini talep etmiş, sonrasında “22.02.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle terekenin tespiti olarak açtığı davayı ıslah ederek mirasta iade davası olarak devam edilmesini” istemiştir. Mahkeme “davacının açtığı tereke tespiti davasının ıslah yolu ile mirasta iade davasına dönüştürülmesinin uygun olmadığı” gerekçesiyle ıslahı reddetmişse de, Yargıtay “HMK’nın 2. maddesi uyarınca mirasta iade davasına bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken ıslah dilekçesi dikkate alınmadan ıslah öncesi taleple ilgili yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş” şeklinde hükmetmiştir. (🧾 Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2016/9283 E., 2018/350 K.)

8.6. Islah İçin Süre Talep Edilmesi Durumunda Verilen Kesin Süre Bağlayıcı Olmaz ve Tahkikat Sona Ermeden Yapılan Islah Geçerlidir

Hukuk Dairesi kararında; HMK 176 ve 177. maddeleri uyarınca ıslahın tahkikat sona erene kadar her zaman yapılabileceğini, mahkemece ıslah için kesin süre verilmesinin ise sadece taraf ıslah ettiğini bildirdiğinde mümkün olacağını, oysa davacının ıslah yapmak üzere süre talep ettiği durumda verilen kesin sürenin geçerli sayılmayacağını belirtmiştir. Somut olayda davacı, tahkikat sona ermeden ıslah dilekçesini vermiş olmasına rağmen, mahkemenin bu işlemi geçersiz sayarak dava dilekçesindeki taleplere göre karar vermesi hukuka aykırı bulunmuş, davacının tahkikat bitmeden yaptığı ıslahın dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır (🧾 Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2017/11849 E., 2020/18205 K.).

8.7. Kısmi Islah Dilekçesiyle Davada Yer Almayan Kazanç Kaybı Talebi Eklenemez, Tam Islah Gerekir

Davacının dava dilekçesinde yer vermediği kazanç kaybı talebini, sonradan verdiği bedel artırım dilekçesi ve açıklama dilekçesiyle davaya dahil etme girişimi Yargıtay tarafından reddedilmiştir. Kararda, “başından beri dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya ithaline ve dava konusu edilmesine yasal açıdan olanak bulunmamaktadır” denilerek, davacının 16.09.2015 tarihli ıslah harçlı bedel artırım dilekçesi sonrasında verdiği 15.11.2016 tarihli dilekçeyle kazanç kaybı talebinde bulunması, HMK’nın 180. maddesinde düzenlenen tamamen ıslah prosedürüne uyulmadığı gerekçesiyle kabul edilmemiştir. İlk derece mahkemesinin 46.400,00 TL’lik kazanç kaybı talebini kabul eden kararı, “davacının kazanç kaybına ilişkin alacak isteminin reddine karar verilmesi gerekirken” ifadesiyle bozulmuştur. (🧾 Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/2082, K. 2020/7164)

8.8. Kısmi Islah İçin Verilen Kesin Sürede Sonuçların Hatırlatılmaması Halinde Mahkeme Süresi İçindeki Islahın Geçerli Olacağı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işçilik alacakları davasında mahkemenin 20.09.2012 tarihli duruşmada “davacı vekiline dava dilekçesini ıslah etmesi harçlandırması ve karşı yana tebliğ ettirmesi hususunda duruşma gününden 5 gün öncesine kadar kesin süre verilmesine” şeklinde ara kararı verdiği, ancak HMK 181. maddesindeki 1 haftalık sürenin sonuçlarını hatırlatmadığı olayda, davacı vekilinin 02.10.2012 tarihinde mahkemenin verdiği süre içinde ıslah yapmasını geçerli bulmuştur. Kararda “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nın 181`inci maddesinde belirtilen sürenin kesin süre niteliğinde olup artırılıp eksiltilemeyeceği ancak hâkim tarafından bu sürenin kesin süre olduğu belirtilip sonuçlarının hatırlatılması gerektiği” vurgulanarak, “davacı vekili mahkemece kendisine verilen süre içinde kısmen ıslaha başvurup harcını yatırdıktan sonra ıslah dilekçesinin karşı tarafa tebliğini de sağladığına göre, artık bu şekilde mahkeme ara kararına uygun biçimde gerçekleştirilen ıslaha değer verilmesi gerekir” denilerek direnme kararı onanmıştır. (🧾 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/3666, K. 2018/244, T. 21.02.2018)

8.9. Dava Dilekçesinde Bulunmayan Ziynet ve Çeyiz Alacağı Tamamen Islah Yoluyla Talep Edilebilir

Boşanma davasında davacı kadın ilk dava dilekçesinde sadece boşanma ve fer’i taleplerde bulunmuş, ancak 20.11.2014 tarihli ıslah dilekçesiyle “boşanma, boşanmanın fer’i niteliğindeki talepler ile ziynet ve çeyiz eşyası alacağı talepleri yönünden davasını tamamen ıslah” etmiştir. İlk derece mahkemesi “usulüne uygun bir dava bulunmadığı gerekçesiyle ziynet ve çeyiz eşyası alacağı davasının açılmamış sayılmasına” karar vermişse de, Yargıtay “HMK’nun 176 vd. maddelerine göre, taraflardan her biri davasını tamamen ıslah ederek dava dilekçesinde yer almayan yeni bir talep ekleyebilir” diyerek bu kararı bozmuştur. Kararda ayrıca “dava dilekçesinden alınan başvurma harcının tüm istekleri kapsadığı gözetilerek, boşanmanın eki niteliğinde bulunmayan ve nispi harca tabi olan ziynet ve çeyiz eşyası alacağı talepleri yönünden eksik peşin nispi harcı tamamlaması için davacı-davalı kadına imkan ve süre tanınması” gerektiği belirtilerek, harç tamamlandıktan sonra talebin esastan incelenmesi gerektiğine hükmedilmiştir. (🧾 Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/14035, K. 2018/3501, T. 19.03.2018)

8.10. Tahkikat Bitiminden Önce Islah İçin İstenen Sürenin Verilmemesi Hukuka Aykırıdır

İşçilik alacakları davasında davacı vekili, 26.11.2014 tarihli karar celsesinde “taleplerinin asgari ücret esas alınarak hesaplanması konusundaki itirazını ileri sürerek ek rapor aldırılmasını, bu talebi kabul olunmayacak ise ıslah dilekçesini sunmak üzere süre verilmesini” talep etmiş, ancak mahkeme “bilirkişi raporunun tebliğ edilmesi sonrasında davacı tarafın ıslah beyanını sunmak için yeterli süresi olmasına rağmen bu işlemi yapmaması sebebiyle de süre isteminin reddine” karar vermiştir. Yargıtay, “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 177. maddesinde ıslahın, tahkikat aşaması bitene kadar yapılabileceği, 180 ve 181. maddelerinde ise ıslaha başvuran tarafa gerekli usul işlemini yapması için bir haftalık süre verileceği” belirtilerek, “mahkemece usul hükümlerine aykırı olarak dava hakkını kısıtlar şekilde ıslah işleminin yapılabilmesi için gerekli süre verilmeden yargılamanın sonlandırılması hatalı” olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur. (🧾 Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2015/4365, K. 2016/9586, T. 04.04.2016)

8.11. Menfi Tespit Davasında Bono İmzasının İnkarına Dayalı Tam Islahın Kötüniyetli Sayılmaması

Davacı, kesinleşen icra takibine konu bononun “işe girilmesi sırasında verilen bono olduğu, başka bir anlatımla bedelsiz olduğu” iddiasıyla açtığı menfi tespit davasını, sonradan “bononun aslını yeni gördüğünü, daha önce görülmüş olan bono suretleri üzerindeki imzanın müvekkilinin imzasına benzediğini, işe girilirken verilen bono olduğunu düşünerek imzaya itiraz etmediğini” belirterek imza inkarına dayalı olarak tam ıslah etmiştir. Mahkeme her ne kadar ıslahın kötüniyetli olduğu gerekçesiyle reddetmişse de, Yargıtay “davacının ıslahının kötü niyetli olduğuna dair davalının soyut beyanı dışında bir delil bulunmadığını” ve “icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında icra takibinin durdurulmasına karar verilmesinin olanaklı olmadığı hususu da göz önüne alındığında yapılan ıslahın bu hâli ile yargılamayı uzatmaya yönelik olmadığı” tespitinde bulunarak, ıslah talebinin değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir. (🧾 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2021/2 K.)

8.12. Tamamen Islah Edilip Muris Muvazaasına Dönüştürülen Davada Yeni Bildirilen Tanık Dinlenmelidir

Başlangıçta “davalının bakım görevini yerine getirmediğini ileri sürerek ölünceye kadar bakma akdinin iptali ve miras payı oranında tapu iptal ve tescil olmadığı taktirde tazminat isteğiyle” açılan davada, davacı “28.11.2013 tarihli dilekçesi ile davasını tamamen ıslah ederek, muris tarafından yapılan temliki işlemin mirasçılardan mal kaçırmak amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürmüş” ve böylece davayı muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tazminat davasına dönüştürmüştür. İlk derece mahkemesi bakım akdine göre karar verip davayı reddetmiş, ancak Yargıtay “dava tam ıslah edildiğine göre 179 Maddesi’nde sayılan haller dışında yeni delilde bildirilebilir” diyerek, “mahkemece, davacı vekilinin 28.11.2013 tarihli ıslah dilekçesinde bildirdiği tanığın dinlenip, bu tanık beyanı toplanan diğer delilerle birlikte değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz” olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur. (🧾 Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2014/18490, K. 2016/7455, T. 20.06.2016)

8.13. Bir Davada İkinci Kez Islah Yapılamayacağından İlk Islah Dilekçesindeki Miktar Üzerinden Karar Verilmesi Gerektiği

Yargıtay 15. HD, arsa satış sözleşmesinden kaynaklanan davada “davacı, 10.02.2014 tarihli dilekçesiyle tapu iptâli ve tescil ile taşınmazın bedelinin tahsili istemlerini tamamen ıslah ederek 65.364,58 TL ceza-i şart ile taşınmazın resmi satış bedeli ile gerçek değeri arasındaki farka dönüştürmüş” olmasına rağmen “08.05.2014 tarihli dilekçesiyle istemini yine ıslah ederek taşınmazın gerçek satış bedeli ile gerçek değeri arasındaki fark nedeniyle 62.182,00 TL’nin tahsili istemiş ve ceza-i şart alacağını 103.636,00 TL’ye çıkarmış” olması karşısında mahkemenin ikinci ıslaha değer vermesini hukuka aykırı bulmuştur. Kararda “HMK’nın 176/2. maddesi uyarınca bir davada ancak bir kez ıslah talebinde bulunulabilinir. İkinci kez yapılan ıslah talebi mahkemece kendiliğinden reddedilmelidir” vurgulanarak, “mahkemece, davacının 10.02.2014 tarihli ıslah dilekçesi uyarınca 65.364,58 TL ceza-i şartın tahsiline karar verilmeliyken ikinci kez ıslah yapılamayacağı gözden kaçırılarak daha fazla ceza-i şarta hükmedilmesi doğru olmamış” denilerek karar bozulmuştur. (🧾 Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2014/3784, K. 2015/5933, T. 18.11.2015)

Tebligatınız hangi sebeple iade edildi? PTT’nin iade tutanağında (posta memuru tarafından hazırlanan tebligat durum mazbatası) belirttiği neden, atacağınız hukuki adımları belirleyecektir. Tebligatın iadesi durumunda ilk olarak şu adımları atarız:

1. İade tutanağının incelenmesi
2. Adres araştırması başlatılması (bankadan, idari kurumlardan veya kolluk marifetiyle)
3. MERNİS/UAVT sorgulaması
4. Alternatif tebligat yollarının değerlendirilmesi
5. Yeniden mernis şerhli tebligat talebi

Bu adımları atarken tebligatın iade sebebi bizim için belirleyici unsurdur. O halde tebligat iade tutanağında yer alan sıkça karşılaşılan iade sebeplerini ve iade sebeplerine göre tebligat iade edilirse ne yapılması gerektiğini inceleyelim:

2.1. Muhatabın Adreste Bulunmaması

Muhatap adreste yok” ne anlama gelir? PTT görevlisi belirtilen adrese gittiğinde, tebligat alıcısını bulamadığı durumda bu kayıt düşülür. Kişi o adreste oturuyor olabilir ancak tebligat anında evde değildir.

Bu durum, Tebligat Kanunu’nun 16. ve 21. maddesinde detaylı olarak düzenlenmiştir ve PTT görevlisinin izleyeceği prosedür net bir şekilde belirlenmiştir. Tebligat Memuru Adreste Kimseyi Bulamazsa Ne Yapar?

• Muhatapla aynı konutta oturan kişiye tebligat yapılır.
• Yoksa memur tebligatı muhtara veya zabıtaya teslim eder.
• Kapıya ihbarname yapıştırılır. Tebligatın kime hangi tarihte teslim edildiği ve nereden alınacağı yazılır.
• En yakın komşulardan birine durum bildirilir. Komşunun adı, soyadı, daire numarası tutanağa yazılır.
• Kritik Nokta: İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır!

2.2. Adresin Yetersiz veya Yanlış Olması

Hangi durumlarda adres yetersiz sayılır? Son bilinen adreste sokak adı yok, kapı numarası eksik, daire belirtilmemiş veya semt yanlış yazılmış ise tebligat “adres yetersiz” koduyla iade edilir.

Adres yetersiz veya yanlış sebebiyle iade durumunda ne yapılır?

• Mernis sisteminde adres sorgulaması sonucu tebligat bu adrese yapılır.
• Mernis sisteminde adresi yoksa adres araştırması yapılır.
• Adres araştırması da sonuç vermezse ilanen tebligat yapılır.

2.3. Muhatap Tanınmıyor Kaydı

“Tanınmıyor” ile “adreste yok” arasındaki fark nedir? Tanınmıyor kaydında, o adreste yaşayanlar muhatabı hiç duymadıklarını beyan ederler. Bu durum çoğunlukla eski veya yanlış adres bilgisinin kullanılması sonucu ortaya çıkar. Adreste yok durumunda ise hala komşuya haber verip kapıya ihbar yapıştırıp muhtara tebligat yapılması mümkündür. Ancak Tanınmıyor iade sebebinde o adreste tebligat yapılması mümkün olmaz.

Yapılması gerekenler:

1. Derhal MERNİS sorgulaması talep edin ve bu adrese
2. Sosyal güvenlik kayıtlarından iş adresi araştırın
3. Tapu ve trafik kayıtlarından adres tespiti yapın
4. Son çare olarak ilanen tebligat yoluna başvurun

Büromuzun başarı örneği: İstanbul’da 2.5 milyon TL’lik alacak davasında, borçlu “tanınmıyor” kaydıyla tebligatı almamıştı. SGK kayıtlarından iş yerini tespit ettik, iş adresine tebligat yaptırarak davayı kazandık.

2.4. Tebellüğden İmtina (Reddetme)

Muhatap veya yetkili kişi tebligatı almayı reddederse, PTT görevlisi durumu tutanağa bağlar ve tebligat yapılmış sayılır.

Önemli hukuki kural:

• Tebligat Kanunu 21/2: “İmtina halinde tebligat yapılmış sayılır.”
• Reddetme tarihi, tebliğ tarihi kabul edilir.
• Süreler o günden itibaren işlemeye başlar.

2.5. Adres Değişikliği Bildirimi

Taşındım ama adres bildirmedim, sorun olur mu? Evet, büyük sorun olur! Adres değişikliğini 10 gün içinde bildirmezseniz, eski adresinize yapılan tebligat geçerli sayılır. Adres değişikliği işlemleri ve nasıl yapılacağına dair yazımızı okumanızda fayda var.

Yasal zorunluluklar:

• Nüfus müdürlüğüne bildirim (İkamet adresi için)
• Mahkemeye/icraya bildirim (Devam eden davalar için)
• Vergi dairesine bildirim (Tebligat adresi için)

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı: “Usulüne uygun bildirilmemiş adres değişikliği, eski adrese yapılan tebligatın geçerliliğini etkilemez.”

2.6. İşyeri/Kurum Kapalı

İş yerim kapalıyken gelen tebligat geçerli mi? İş yerinin geçici (öğle arası, tatil) veya sürekli kapalı olması durumunda tebligat iade edilir. Ancak hukuki sonuçları farklıdır:

Geçici kapalı ise:

• PTT tekrar deneme yapar
• Mesai saatlerinde tebligat yapılır
• Komşu iş yerine bırakılabilir

Sürekli kapalı ise:

• Ticaret sicilinden yeni adres araştırılır
• Şirket yetkililerinin ev adreslerine gönderilir
• KEP adresine elektronik tebligat yapılır

2.7. Vefat Nedeniyle İade

Vefat eden kişiye gelen tebligat ne olur? Muhatabın vefat ettiği öğrenilirse, tebligat mirasçılara yapılmalıdır.

İzlenecek prosedür:

1. Vefat kaydı nüfustan teyit edilir
2. Veraset ilamı için süre beklenir (1 ay)
3. Mirasçıların adresleri tespit edilir
4. Her mirasçıya ayrı tebligat gönderilir

Kritik nokta: Mirasçılar mirası reddedebilir. Bu durumda tebligat yapılmasına gerek kalmaz.

2.8. Görev Nedeniyle Geçici Ayrılık

Askerlik, tutukluluk veya yurt dışı görevi tebligatı etkiler mi? Evet, bu durumlarda özel prosedürler uygulanır:

Askerlik durumu:

• Birlik komutanlığına tebligat gönderilir
• Asker kişiye komutanlık tebliğ eder
• Terhis sonrası normal adrese gönderilir

Tutukluluk/hükümlülük:

• Cezaevi müdürlüğüne gönderilir
• Kurum içinde tebliğ edilir

Yurt dışında görev/eğitim:

• Konsolosluk aracılığıyla tebligat
• 6 aya kadar uzayabilen süreç

Büromuzdan kritik tavsiye: Tebligat iadesi karşısında panik yapmayın ancak zaman kaybetmeden harekete geçin. Her iade sebebinin farklı çözümü vardır ve doğru strateji ile hak kaybı önlenebilir. Özellikle dava açma, itiraz veya temyiz süresi işleyen tebligatlarda, profesyonel hukuki destek almanız hayati önem taşır.

---

İade işleminin de bir usulü vardır. Posta memuru iade işlemini yaparken Tebligat Kanunu’na uygun davranmalıdır, aksi taktirde usulsüz bir tebligattan bahsedilir ve hukuki süreç sekteye sekteye uğrar.

3.1. Usulüne Uygun İade

PTT görevlisinin Tebligat Kanunu’ndaki tüm kurallara uyarak, gerekli araştırmaları yapıp, tutanakları düzenleyerek yaptığı iade işlemidir. Bu durumda tebligat yapılamamış sayılır ve Tebligat Kanunu’nun öngördüğü (mernis adresine veya ilanen tebligat gibi) sonraki tebligat işlemleri yapılarak süreç tamamlanır.

3.2. Usulsüz İade

PTT görevlisinin yasal prosedürleri atlayarak veya eksik bırakarak yaptığı iade işlemidir. Bu gibi usulsüz bir işlemden sonra yapılacak her tebligat işlem de usulsüz sayılır. Örneğin tebligat iade tutanağının usulsüz bir şekilde eksik doldurulması ardından (komşunun ismini yazmamak veya iade sebebini eksik yazmak gibi) yapılacak bir ilanen tebligat işlemi kendi özelinde doğru yapılmış olsa dahi ileride gelecek bir itiraz sonrası geçersiz sayılır.

---

4.1. Adres Kayıt Sistemindeki Adrese Doğrudan 21/2 Maddesi ile Tebligat Çıkarılması Savunma Hakkını İhlal Eder

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine doğrudan Tebligat Kanunu 21/2 maddesi uyarınca tebligat çıkarılmasının hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Kararda, “Tebligat Kanunu’nun 10.maddesine eklenen ikinci fıkra ile gerçek kişilere yapılacak tebligatla ilgili olarak iki aşamalı bir yol benimsenmiştir” denilerek, önce bildirilen adrese normal tebligat çıkarılması, bu adrese tebligat yapılamadığı takdirde ancak o zaman adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine 21/2 maddesine göre tebligat yapılması gerektiği vurgulandı. Yüksek Mahkeme, “muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine başka adresi bilinmiyor diyerek doğrudan 21/2. maddesine göre tebligat çıkartılması” uygulamasının “Anayasanın 36. maddesine aykırı” olduğunu ve “muhatabın savunma hakkının kısıtlanması anlamına” geldiğini belirtti. Kararda ayrıca, Tebligat Yönetmeliği’nin 79. maddesinde 21/2’ye göre çıkarılacak tebligatların “açık mavi renkli zarflarla” yapılacağının belirtilmesinin, “bu usulün hemen başvurulacak bir yol olmadığı, istisna olarak ve belirli şartların oluşması halinde başvurulacak bir tebligat şekli olduğunu” gösterdiği ifade edildi. (🧾 Yargıtay 12. HD., E. 2013/21372, K. 2013/29142, T. 19.9.2013)

4.2. Yurt Dışında Yaşayan Davalılara Doğrudan 21. Madde ile Tebligat Yapılması Usulsüzdür

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, iş kazası tespiti davasında yurt dışında ikamet eden üç davalıya doğrudan Tebligat Kanunu 21. maddesi uyarınca tebligat yapılmasını hukuka aykırı buldu. Kararda, “dosya kapsamına göre davalıların yurt dışında ikamet ettiği anlaşılmakla davalıların açık adresi araştırılmaksızın, doğrudan TK 21. maddeye göre tebligat yapılması isabetsizdir” denilerek, yurt dışında yaşayan kişilere öncelikle Tebligat Kanunu’nun 25 ve 25/a maddelerinde düzenlenen yurt dışı tebligat usulünün uygulanması gerektiği vurgulandı. (🧾 Yargıtay 10. HD., E. 2019/54, K. 2020/1499, T. 24.02.2020)

4.3. Yurt Dışında Yaşayan Davalıya Adres Araştırması Yapılmadan İlanen Tebligat Yapılması Hukuka Aykırıdır

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, ortaklığın giderilmesi davasında yurt dışında ikamet eden davalıya, öncelikle yurt dışı adresi ve adres kayıt sistemindeki adresi araştırılmadan doğrudan Tebligat Kanunu’nun 35. maddesine göre tebligat yapılmasını usulsüz buldu. Kararda, “davalı adına daha önce TK’nun 10. maddesine göre çıkarılan tebligat evrakının ‘muhatabın yurtdışında ikamet ettiği’ belirtilerek bila tebliğ iade edildiği; davalının yurtdışı ikamet adresi araştırılmadığı gibi adres kayıt sistemindeki adresi de tespit edilmeksizin” tebligat yapıldığı tespit edilerek, “Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebligat yapılabilmesi için öncelikle, mahkemece aynı adrese usulüne uygun olarak en azından bir kere tebliğ yapılabilmiş olması” ve “muhatabın adres kayıt sisteminde herhangi bir adresinin de bulunmaması” gerektiği vurgulandı. Yüksek Mahkeme, öncelikle davalının yurt dışı adresinin Tebligat Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca araştırılması, bulunamazsa adres kayıt sisteminden tespit edilecek adrese usulüne uygun tebligat yapılması gerektiğine hükmedip dosyayı mahkemesine iade etti. (🧾 Yargıtay 14. HD., E. 2016/8118, K. 2019/6513, T. 10.10.2019)

---