Yargıtay Kararı: 4 HD. 22.9.1972 T. 1972/4942 E. 7512 K.

Ara 27, 2020 | Karışık Yargıtay Kararları

Özet: Vekil vekâlet sözleşmesine aykırı davranıştan doğan zarardan sorumludur.

Olay sırasında yürürlükte bulunan 1924 Anayasasının 74. maddesi uyarınca “Yasa” kişilerin taşınmaz mallarını maliklerinin rızası olmaksızın, sürüm değeri peşin ödenmesi koşulu ile, tek taraflı bir irade ve idare işlemi ile zorla satın alınması hakkını kamu kuruluşlarına tanıtmıştır. Böylece kamulaştırma, alım satım sözleşmesinin çok özel bir türlü olmaktadır. 16 Mayıs 1956 günlü İçtihadı Birleştirme Kararı hükmünce idarenin Özel Yasasının öngördüğü işlemlere başvurmaksızın ve olaydan sonra yürürlüğe giren “221” sayılı Yasanın 1. maddesinin tanımlandığı üzere idarenin kendisini bağlayan yasaların buyrukları dışına çıkarak hukuka aykırı bir eylemle kişilerin mallarına el koyup eylemi olarak kamu hizmetine tahsis etmesi de kamulaştırma sayılmıştır.

Yasanın ve Anayasanın öngördüğü hukuki durum nitelik ve sonucu yönünden ne ise hukuka aykırı davranış sonunda meydana gelen durum da aynı hukuki sonucu bu İçtihadı Birleştirme Kararı ile doğurmuş kabul edilmektedir. Aynı günlü İçtihadı Birleştirme Kararinin bir arada incelenmesi idarenin eylemli el koyması sonunda malikin mülkiyetinin sona ermediği esasının kabulünü gerekli kılmaktadır. Fakat malik yer bedelini dava etmekle idarenin bu eylemli durumunu benimsemiş ve mülkiyet hakkının devri böylece gerçekleşmiş olmaktadır. Nitekim değer uyuşmazlığı da dava günündeki yer sürüm değerine göre çözümlenmektedir. Bunun anlamı az yukarıda açıklanan hukuka uygun kamulaştırmada olduğu gibi hukuka aykırı olmakla beraber kamulaştırmanın varsayıldığı durumlarda da, malikin yer bedeli davası açması halinde mülkiyetin tescilden evvel, idareye bir alım satım sözleşmesinde olduğu gibi geçtiğinin hatta yerin yarar ve zararının idareye bir alım satım sözleşmesinde olduğu gibi geçtiğinin hatta yerin yarar ve zararının idareye ait olduğunun kabulünü gerektirir.

Bunun sonucu idarenin kamulaştırmasız el koyduğu durumlarda malikin yer bedelini dava etmesiyle taraflar arasında Borçlar Yasasının 217, maddesi yoluyla 182. maddesi hükmüne mülkiyeti aktaran bir zorunlu alım satım sözleşmesinin özel biçimde gerçekleşmesidir. İdare böyle bir alım satım sözleşmesi gerçekleştikten sonra, velev ki daha önce vermiş olsa, yerini hukukun benimsediği esaslara göre idareye satmış sayılan kişiye bir kamulaştırma kararı tebliğ etmekle bu sonucu değiştirmez. Aksinin kabulü idarenin mülkiyeti kendisine ait olan yeri kamulaştırmasının kabulü olur ki, bu da hem gereksiz hem de olanaksızdır.

O halde, idarenin yer bedelinin dava edilmesinden sonra yaptığı tebliğ işlemi yok sayılacak işlemlerdendir. Bu işlem ancak bedelin bir bölümünün, değer biçme uyarınca ve o derecede davalı idarenin 16 Mayıs 1956 günlü İçtahadı Birleştirme Kararı uyarınca açılan tazminat davasında ödemeyi kabul olarak yorumlamak ve benimsemek gerekir. Böylece yer bedeli davasının reddedilmeyip görülmesi gerekirdi.

Mahkemenin 16.12.1959 gününde davayı reddi Yasaya aykırıdır. Bu karar 13 Nisan 1960 gün kesinleşmiş, davacı hükümsüz bir kamulaştırma kararına göre yer bedelinin tamamı hakkında ve özellikle reddedilen davaya rağmen idarenin kabulü dışında kalan bölüm için 19 Şubat 1960’da 2. bir dava açmıştır. Esasen mülkiyeti belediyeye önceki dava ile geçtiği hukuken kabulü zorunlu olan bir yer için Yasaya tamamen aykırı ve yok sayılan kamulaştırma işlemi için sürenin geçtiğinin kabulü mahkemenin bir içtihat hatasıdır. Bu işlemlerdeki idarenin ve kaza organının uygulama ve içtihat yanlışlığı ve sonunda doğan zarar ve ne avukatı kusurlu kılar ne de doğmuş zararın tazmini yükümlülüğü ona yükler, O halde avukatın kusursuz olduğunun ve zararla sorumlu bulunmadığının göz önünde tutulması gerekir. Hükmün BOZULMASINA karar verildi (Y. 4. HD. 22.9.1972 T. 1972/4942 E. 7512 K.)

Avukat Saim İncekaş, kurucu sıfatıyla Adana İncekaş Hukuk ve Danışmanlık Bürosunda çalışmalarına devam etmektedir. Ceza Hukuku, Medeni-Boşanma-Aile Hukuku, Bilişim Hukuku avukatlığı ana çalışma dallarıdır. 

Özellikle boşanma ve ceza avukatlığı üzerine pratik ve deneyim sahibidir. Bu alanlarda 5.000’den fazla yazı ve makalesi bulunmaktadır.

Adres: Kayalıbağ, Ziya Algan İş Merkezi, Turhan Cemal Beriker Blv. No:9
E-posta: av.saimincekas@gmail.com
Telefon: 0534 910 97 43 
WhatsApp üzerinden iletişim için tıklayınız.
Telegram üzerinden iletişim için tıklayınız.

Avukat Saim İNCEKAŞ

Kurucu & Yönetici Avukat, Adana Avukat ve Hukuki Danışmanlık Bürosu

0 Yorum

Bir İçerik Gönder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Haftanın Özlü Sözü

“Bir saat adaletle hükmetmek, bir sene ibadet etmekten daha hayırlıdır.”  Hz. Muhammed(Hadis-i Şerif)

Kategoriler

Hukuki uyuşmazlıklarınız için avukata danışın!

blank

error: Uyarı: Uyarı: Bu işlem için giriş yapmanız gerekmektedir. Üst menüde yer alan üye giriş sayfasından ücretsiz giriş yapabilirsiniz.