Yargıtay Kararı: 1. HD, 18.10.1991 T. 1991/12317 E. 1991/11703 K.

Oca 3, 2021 | Karışık Yargıtay Kararları

Özet: Temsil yetkisinin kötüye kullanıldığından söz edilebilmesi için 1. Temsilcinin temsil yetkisinin bulunması, Dış temsil yetkisinin temsil olunan iradesine ve çıkarına aykırı kullanması, Üçüncü kişinin MK’nın 3. maddesi anlamında iyi inançlı olmaması gerekir. Vekâlet görevinin kötüye kullanıldığını bilerek sözleşme yapan kişi, MK’nın 2. maddesinde sözü edilen hakkını kötüye kullanan kişi durumundadır.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarından, dosyadaki belgelerden ve Dairenin bozma ilamından anlaşılacağı üzere, eldeki dava yönünden uyuşmazlığın; vekâlet sözleşmesine dayalı temsil yetkisinin kullanılış biçimi ve MK’nın 2. maddesinin buna (temsil yetkisinin kullanılış biçimine) ne türde etkiler yapabileceği noktasında odaklaştığı açıkça anlaşılmaktadır.

Bilindiği gibi, vekâlet sözleşmesine dayanan temsil yetkisi etkisini, dış ilişkilerde gösterir ve temsil edilenle üçüncü bir kişi arasında hukuksal ilişki kurulmasını sağlar (S.S. Tekinay Borçlar Hukuku, 1971 sh. 141). Diğer bir anlatımla, vekâletin yerine getirilmesi üçüncü kişilerle hukuksal işlem ve özellikle sözleşme yapılmasını gerektirdiği takdirde, bu işlemlerin yapılması sonucu vekillik verenin üçüncü kişi ya da kişilerle olan ilişkileri, temsil hakkındaki hükümlere göre belli edilir ve saptanır.

Öte yandan, temsil yetkisinin kötüye kullanılmasından söz edebilmek için birinci koşul temsilcinin temsil yetkisinin bulunmasına ilişkindir. İkinci koşul ise, dış temsil yetkisinin temsilci tarafından temsil olunanın irade beyanına ve çıkarına (menfaatine) aykırı biçimde kullanılmasıdır. Temsil yetkisinin kötüye kullanılmasının üçüncü koşulu da, temsilin yapıldığı üçüncü kişinin Medeni Yasanın 3. maddesi anlamında iyi inançlı olmamasıdır. Üçüncü kişinin duruma göre, temsilcinin görevlerine aykırı biçimde davranıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hallerde, iyi inanç ileri sürülemeyeceğinden bu kişi yasal korumadan yararlanamayacaktır (Prof. Dr. T. Esener. Temsil, 1961, sh. 85 vd; Borçlar Hukuku, 1969 sh. 255 vd.).

Temsilci, temsil yetkisinde kötüye kullanmış olup da; üçüncü kişi, bu hususu biliyor ise, Medeni Yasanın 2. maddesinde deyimini bulan hakkın kötüye kullanılması söz konusu olur (Egger, Kisabrach der Vertratungsmacnt, Festgabe fun Wieland, 1934 sh. 63-Esener age. Sh. 87; ayrıca bkz. Dr. H. B. İsviçre Medeni Kanunu Şerhi II. Cilt; Borçlar Kanunu Genel Hükümler B. Olcay 1967 sh. 183). Nitekim, Federal Mahkeme bu gibi durumlarda, sözleşmenin Medeni Yasanın 2. maddesi uyarınca temsil olunanı bağlamayacağı görüşünü ifade etmiş (Esener age. Sh. 256); Hukuk Genel Kurulunun 13.2.1974 tarih 524/103 sayılı kararında da, öğretiye ve Federal Mahkeme kararlarına atıfta bulunarak o doğrultuda açıklamalar yapılmış ve yapılan açıklamalar göz önünde tutulmak suretiyle sonuca gidilmesi öngörülmüştür (Bkz. Yargıtay Kararlar Dergisi. Eylül/1975 sayı 9),

Yüce Kurulun 16.11.1979 tarih 582/1371 sayılı diğer bir kararında ise … vekil, karşı tarafla anlaşarak vekil edenin yararlarına aykırı bir sözleşme yapmışsa vekil eden, doğrudan doğruya sözleşmenin karşı tarafı aleyhine dava açabilir…) denilmiş ve taşınmaz malın aynına (tapunun iptaline) yönelik davanın dinlenebilme olanağını vurgulamıştır.

Ne var ki, somut olayda, 893 parsel sayılı taşınmazın tamamı, davacı ile eşi (kocası) tarafından 7.10.1980 tarihinde üçüncü kişiden 75.000 liraya satın alınmış ve adlarına 1/2 yarı paylarla tapuya tescil edildikten yaklaşık bir buçuk ay gibi kısa bir süre sonra davacıya ait çekişmeli yarı pay aynı bedel üzerinden vekili aracılığı ile satılmıştır. Diğer bir deyişle, satış o günkü rayiç dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Her ne kadar, Dairenin bozma kararında (… taşınmazın gerçek değeriyle temlikte gösterilen değer arasında aşırı fark olduğu ortadadır…) ifadesine yer verilmiş ise de; bunun yanılgılı bir değerlendirmeden ileri geldiği anlaşılmaktadır.

Gerçekten, temlik değeri ile uzman bilirkişice belirlenen değer arasında aşırı farkın varlığı açıktır. Ancak, bilirkişinin belirlediği ve temyiz incelemesinde yanılgıya neden olan değer, raporun düzenlendiği 1987 yılı değeridir. Kuşkusuz, 1987 yılı itibariyle saptanan değer, yedi sene önceki temliki işlemde gösterilen değerle karşılaştırılarak sonuca gidilemez. Öte yandan, vekilin taşınmazı yakını olan bir kişiye satması da vekâlet görevinin kötüye kullanıldığı anlamına gelmez. Zira, temsil yetkisinin kullanılmasında asıl olan vekâlet verenin çıkarının gözetilmesi özellikle dürüstlük kuralına aykırı bir davranış içine girilmemesidir.

Yukarıda açıklanan ilke ve olgulara göre değerlendirme yapıldığında, davaya konu olay yönünden vekâlet görevinin kötüye kullanıldığını kabul edebilmek olanağı yoktur. Hal böyle olunca, davanın reddedilmesi doğrudur. Anılan hususlar karar düzeltme isteğinin incelenmesi sonunda anlaşıldığından, davalıların isteğinin kabulüne ve Dairenin bozma kararının ortadan kaldırılmasına; hükmün belirtilen nedenlerden ötürü ONANMASINA, oybirliğiyle karar verildi (Y. 1. HD, 18.10.1991 T. 1991/12317 E. 1991/11703 K.).

Avukat Saim İncekaş, kurucu sıfatıyla Adana İncekaş Hukuk ve Danışmanlık Bürosunda çalışmalarına devam etmektedir. Ceza Hukuku, Medeni-Boşanma-Aile Hukuku, Bilişim Hukuku avukatlığı ana çalışma dallarıdır. 

Özellikle boşanma ve ceza avukatlığı üzerine pratik ve deneyim sahibidir. Bu alanlarda 5.000’den fazla yazı ve makalesi bulunmaktadır.

Adres: Kayalıbağ, Ziya Algan İş Merkezi, Turhan Cemal Beriker Blv. No:9
E-posta: av.saimincekas@gmail.com
Telefon: 0534 910 97 43 
WhatsApp üzerinden iletişim için tıklayınız.
Telegram üzerinden iletişim için tıklayınız.

Avukat Saim İNCEKAŞ

Kurucu & Yönetici Avukat, Adana Avukat ve Hukuki Danışmanlık Bürosu

0 Yorum

Bir İçerik Gönder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Haftanın Özlü Sözü

“Bir saat adaletle hükmetmek, bir sene ibadet etmekten daha hayırlıdır.”  Hz. Muhammed(Hadis-i Şerif)

Kategoriler

Hukuki uyuşmazlıklarınız için avukata danışın!

blank

error: Uyarı: Uyarı: Bu işlem için giriş yapmanız gerekmektedir. Üst menüde yer alan üye giriş sayfasından ücretsiz giriş yapabilirsiniz.