Siteden ayrılmadan önce tarafımca yazılan site içi arama motorunu deneyin.

İhtiyati Tedbir Nedir? Tedbir Kararı Ne Demek, Nasıl Alınır?

İhtiyati tedbir, hukuk sistemlerinde, bir dava sonuçlanıncaya kadar tarafların haklarını korumak, mevcut durumu muhafaza etmek, davaların uzun sürmesinden doğan sakıncaları bertaraf etmek ve telafisi mümkün olmayan zararları engellemek amacıyla mahkeme tarafından alınan geçici bir önlemdir. Örneğin dava konusu bozulmaya elverişli bir mal olup, dava sonunun beklenmesi halinde bunun bozulması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir olarak o malın satılmasına ve bedelinin dava sonuna kadar saklanmasına karar verilmesi. Bu karar, dava sürecinin sonucunu beklemeden, tarafların haklarının korunmasına yönelik acil önlemleri içerir.

İhtiyati tedbir yolu ile hakkın icrasını sonuçsuz kılacak tehlike, kesin hükümden önceki bir aşamada bertaraf edilmekle, hak sahibi anılan tehlikeye karşı korunmaktadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 389 ile 399. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Davanın açılması ile hüküm arasında geçen zaman içinde dava konusunun çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası mümkün olmayabilir veya güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek  amacıyla ihtiyati tedbir müessesesi kabul edilmiştir.

İhtiyati tedbirin temel amacı, hukuki süreçlerin adil ve etkili bir şekilde işlemesini sağlamak ve taraflar arasında adaletin sağlanmasına katkıda bulunmaktır. Bu önlemlerin alınmasının temel nedenleri şunlardır:

  • Hak Kaybının Önlenmesi: Dava sonucu beklenirken, taraflardan birinin veya her ikisinin de hak kaybına uğramasının önlenmesi.
  • Telafisi Güç Zararların Engellenmesi: Dava sürecinde meydana gelebilecek ve telafisi mümkün olmayan zararların önlenmesi.
  • Mevcut Durumun Korunması: Dava sonucuna kadar mevcut hukuki ve fiili durumun korunarak, davanın adil bir şekilde çözümlenmesinin sağlanması.

İhtiyati tedbir kararları, mahkeme tarafından davanın niteliğine, tarafların durumuna ve adaletin gerekliliklerine uygun bir şekilde verilir. Bu kararlar, hukuki sürecin sağlıklı işleyişini destekler ve tarafların haklarının korunmasında önemli bir rol oynar. Dolayısıyla, ihtiyati tedbir, hukukun önleyici ve koruyucu işlevlerini yerine getiren kritik bir araçtır.

Farklı İhtiyati Tedbir Tanımları

  • Kuru’ya göre “ihtiyati tedbir”  davacının davayı kazanması halinde dava konusu mala kavuşmasını daha dava sırasında (hatta davadan önce) emniyet (güvence) altına almaya yarayan tedbirlerdir.
  • Yılmaz, ihtiyati tedbiri, “davacının davayı kazanması halinde dava konusu mala (şeye) kavuşmasını, kanunların açıkça öngördüğü durumlarda nafaka ödenmesini, ayrılık ve boşanma davası üzerine gerekli geçici tedbirlerin alınmasını ve benzeri düzenlemelerin yapılmasını sağlamak üzere; davadan evvel veya davanın açılmasından sonra ve henüz kesin hükme bağlanmasından önce mahkemece tanınan  geçici hukuki himaye” şeklinde tanımlamıştır.

İhtiyati Tedbirin Türleri

İhtiyati tedbir, maddi varlıkları, taşınır ve taşınmaz malları, alacak haklarını, şirket hisselerini, fikri mülkiyet haklarını ve dava konusu olabilecek diğer hak ve menfaatleri kapsayabilir. İhtiyati tedbirler, uygulama alanlarına ve amaçlarına göre çeşitlilik gösterir. İhtiyati tedbirin temel türlerini şu şekilde açıklayabilirim:

1) Teminat Amaçlı İhtiyati Tedbirler

Teminat amaçlı ihtiyati tedbirler, bir alacağın tahsilini güvence altına almak amacıyla uygulanır. Bu tür tedbirler, özellikle alacaklı tarafından, borçlunun mal varlığı üzerinde alacaklarını teminat altına almak için başvurulan önlemleri içerir. İhtiyati haciz, bu kategorideki en yaygın tedbirlerden biridir. Alacaklının, borçlunun taşınır veya taşınmaz malları üzerine mahkeme kararıyla koydurduğu kısıtlamalar, teminat amaçlı ihtiyati tedbirlerin tipik örneklerindendir. Teminat tedbirleri daha çok taşınır ve taşınmazlara yönelik olduğu için eşya hukuku hükümleri ile birlikte değerlendirilir.

Teminat Tedbirleri kapsamında;

  • Çekişmeli mal veya hak yediemine tevdi edilebilir.
  • Çekişmeli şeyin muhafazasına karar verilebilir.

2) Düzenleme Amaçlı İhtiyati Tedbirler

Düzenleme amaçlı ihtiyati tedbirler, mevcut bir hukuki durumun korunması veya bir hukuki ilişkinin düzenlenmesi amacıyla alınır. Bu tür tedbirler, taraflar arasındaki ilişkinin belirli bir düzende devam etmesini sağlamak veya mevcut durumun bozulmasını önlemek için kullanılır.

Düzenleme tedbirleri, hukuki ilişkiyi yeniden inşa etmektedir. Kira ilişkileri, komşuluk ilişkileri, düzenleyici ihtiyati tedbirlerin en çok uygulandığı konulardır. Örneğin, kiracının kiralanan yerdeki tadilata katlanması kararı, bir iş yerinin faaliyetlerinin belirli bir süre için durdurulması, haklı sebebin varlığı durumunda yönetici ortağın yönetim ve temsil yetkisinin sınırlandırılması, bir taşınmazın kullanımına ilişkin geçici düzenlemeler, düzenleme amaçlı ihtiyati tedbirler arasında yer alır.

3) Eda (İfa) Amaçlı İhtiyati Tedbirler

Eda amaçlı ihtiyati tedbirler, bir hakkın geçici olarak gerçekleştirilmesini sağlamaktadırlar. Yani alacaklının geçici olarak tatmini söz konusudur. Eda tedbiri, geçici olarak asıl dava sonucunu öne çekme etkisine sahip, talebin icrasının güvence altına alınması yanında, geçici olarak icrasını hedefleyen ihtiyati tedbir türüdür. Cebri icraya konu olabilecek verme, yapma, yapmama gibi tüm taleplerin ifasına  eda tedbiri yolu ile karar verilebilir.

Eda amaçlı ihtiyati tedbirler, ihtiyati tedbirin amacına aykırı gibi görünse de, bazı özel durumlarda, durumun gereği olarak ifa zorunlu olabilir. Örneğin, nafaka alacağına davadan önce veya dava sırasında hükmedilmesi, bir sözleşmenin gereği olarak belirli bir malın teslimi veya bir hizmetin ifası, eda amaçlı ihtiyati tedbirlerle temin edilebilir. Bu tedbir kapsamına ancak cebri icraya elverişli tedbirler dahil edilir.

Her bir ihtiyati tedbir türü, hukuki uyuşmazlıkların farklı yönlerini ele alır ve tarafların haklarının korunması, hukuki ilişkilerin düzenlenmesi ve adaletin sağlanması amacıyla önemli bir işlev görür. Bu tedbirler, mahkemeler tarafından davanın özelliğine, davacının taleplerine ve tarafların ihtiyaçlarına göre özel olarak belirlenir ve uygulanır.

Talebin Yapılması, İhtiyati Tedbir Kararı Nasıl Alınır?

İhtiyati tedbir talebi, dava açılmadan önce ya da dava sürecinde, haklarının derhal korunmasını isteyen tarafın talebiyle yapılır. Ancak kanunda özel hüküm bulunan hallerde talep olmasa da hakimin tedbir kararı vermesi mümkündür. İhtiyati tedbirin alınabilmesi için izlenmesi gereken adımlar, başvuru süreci, gerekli belgeler, mahkeme süreci ve değerlendirme kriterlerini şu şekilde özetleyebilirim:

İhtiyati Tedbirin Şartları

  1. Acil Durum (Zararın Önlenmesi): İhtiyati tedbir talebinde bulunulabilmesi için acil bir durumun varlığı gereklidir. Acil bir durumdan anlamanız gereken dava sonuçlanıncaya kadar beklenilmesi halinde telafisi güç veya imkânsız zararların meydana gelebileceği ihtimalidir.
  2. Hakkın Varlığına İlişkin Makul Sebep: Başvuru sahibinin, ihtiyati tedbir talebinde bulunabilmek için haklı bir sebebe ve korunması gereken meşru bir hakkın varlığına dair makul delillere sahip olması gerekir.
  3. Orantılılık: Alınacak tedbirin, amacına ulaşmak için gerekli olan en az müdahaleyi içermesi ve durumun gerektirdiğinden daha fazla zarara yol açmaması gerekir. Tedbir, korunmak istenen hakkın mahiyetine ve ihtiyacına uygun olmalıdır.
  4. Mahkemenin Takdir Yetkisi: İhtiyati tedbir kararları, mahkemenin somut olayın özelliklerine ve tarafların durumuna göre takdir yetkisine bağlıdır. Mahkeme, talep edilen tedbirin gerekli ve uygun olup olmadığını değerlendirir.
  5. Talep ve Dava İlişkisi: İhtiyati tedbir talebinin, ilgili dava ile doğrudan bir ilişkisi olmalıdır. Yani, talep edilen tedbirin davanın konusuyla veya tarafların talepleriyle ilgili olması gerekir.
  6. Teminat: Bazı durumlarda hakim tarafından, ihtiyati tedbir talebinde bulunan tarafın, olası zararları karşılamak üzere teminat göstermesi veya yatırması istenir. Örneğin taşınmaz konulu davalarda hakimin teminat talep etmesi durumunda, teminat genellikle dava konusu taşınmazın değerinin %15-20’si şeklinde istenir. Hakim teminatın yatırılması için tedbir isteyen tarafa 2 haftalık kesin süre verir.

Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Talep, esas hakkında yetkili ve görevli mahkemeye yapılır ve mahkeme, ihtiyati tedbir kararını gerekçelendirerek verir. dava açıldıktan sonra her türlü ihtiyati tedbir kararı davaya bakmakta olan mahkeme  tarafından verilir. Başka bir mahkemeden alınan ihtiyati tedbir kararı geçersizdir.

Kimler talep edebilir?

İhtiyati tedbiri, hukuki menfaati bulunan herkes isteyebilir. İhtiyati tedbir, davadan önce, dava dilekçesiyle birlikte ve davanın yürümesi sırasında istenebilir. Davadan önce isteniyorsa, hukuki menfaati olan kişi mahkemeye başvurur. Dava  dilekçesiyle birlikte isteniyorsa, ihtiyati tedbir talebinde bulunan kişi, davayı açandır;  yani, davacı olan kişi, duruma göre, davacı veya davalı taraftır.

Taşınmaza ihtiyati tedbir konulması

İhtiyati tedbirin en sık uygulandığı alan taşınmaz konulu davalardır. Taşınmaza koyulan tedbir, taşınmazın durumunun dava sonucuna kadar değiştirilmemesi, satılmaması, devredilmemesi veya üzerine başka hakların tesis edilmemesini sağlar. Örneğin eşler arası mal paylaşımı davasında davalı eş üzerindeki taşınmaza tedbir koyulur. Veya tapu iptal konulu bir davada, iptali istenen tapu kaydına tedbir koyulabilir.

Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler

  1. Başvuru Dilekçesi: Hukuki menfaati bulunan herkes tedbir isteyebilir. İhtiyati tedbir talebinde bulunacak taraf, talebini içeren bir dilekçe hazırlamalıdır. Bu dilekçede, talebin nedenleri, talep edilen tedbirin mahiyeti, davanın esası yönünden haklılığının yaklaşık ispatı ve tedbirin gerekçeleri açıkça belirtilmelidir. Dava açan kişi aynı dilekçeyle birlikte hem ihtiyati tedbir talebinde bulunabilir hem de esas hakkındaki davasını açabilir. Esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkeme bağımsız ihtiyati tedbir talebini incelemekte de görevli ve yetkilidir.
  2. Harç ve Masraflar: Mala tedbir koydurtma ücreti ne kadar? İhtiyati tedbir ücreti ne kadar? şeklinde soruları sıkça alıyorum. Tedbir için yapılan masraflar (başvurma harcı, karar ve ilam harcı) yargılama gideri sayılır. Yani dava sonunda haklı çıkan taraf, haksız çıkan taraftan yaptığı masrafları geri talep edebilir. Teminatsız bir şekilde tedbir koydurtmak için masraf 2024 yılının ilk yarısı itibariyle ortalama 5.000 TL’dir. Hakim tedbir koyulması için ayrıca teminat isterse, uygulamada bu oran tedbir konusu malın değerinin %15-20’si aralığında olmaktadır.
  3. Esas Dava Öncesi Sadece İhtiyati Tedbir Talep Edilmişse: HMK md 397/1 uyarınca ihtiyati tedbir kararı dava açılmadan önce verilmişse, ihtiyati tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır. Aksi halde ihtiyati tedbir kendiliğinden kalkacaktır.
  4. Kanıtlar ve Belgeler: Başvuru dilekçesi ile birlikte, ihtiyati tedbir talebinin gerekçelerini destekleyen, ihtiyati tedbir talebini haklı kılacak kanıtlar ve belgeler sunulmalıdır. Bu belgeler, alacak belgeleri, sözleşmeler, yazışmalar, tanık beyanları gibi ispat araçlarını içerebilir.
  5. Teminat: Bazı durumlarda, mahkeme ihtiyati tedbir kararını teminat karşılığında verebilir. HMK md. 392 uyarınca ihtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Bu teminat, nakit para, banka teminat mektubu veya diğer kabul edilebilir güvenceler şeklinde olabilir. İhtiyati tedbir kararının uygulanabilmesi için ihtiyati tedbir talep eden tarafın bu teminatı tedarik ederek, mahkemenin göstermiş olduğu yere yatırmış olması gerekmektedir.

Noterde tedbir konulur mu?

Hayır, noterde tedbir konulması mümkün değildir. İhtiyati tedbir kararları, yalnızca mahkemeler tarafından verilir. Noterler, hukuki işlemler ve belge düzenlemeleri konusunda yetkilidir ancak mahkeme kararları gibi yargısal işlemleri gerçekleştirme yetkileri yoktur. Tedbir talepleri doğrudan ilgili mahkemeye yapılmalıdır.

Mahkeme Süreci, İtiraz ve Değerlendirme Kriterleri

  1. Başvurunun Değerlendirilmesi: Mahkeme, ihtiyati tedbir talebini ve sunulan belgeleri basit yargılama usulüyle değerlendirir. Dilekçeyi alan mahkeme bu dilekçenin bir örneğini ihtiyati tedbir muhatabına tebliğ edip etmeme ve duruşma yapıp yapmama hususunda takdir hakkına sahiptir. Uygulamada hakimler genellikle duruşma yapmadan ihtiyati tedbir kararı vermektedir Bu süreçte, talebin aciliyeti, hak kaybı riski ve telafisi mümkün olmayan zararların varlığı gibi kriterler göz önünde bulundurulur.
  2. Karar Verilmesi: Mahkeme soyut bir iddia üzerine ihtiyati tedbir kararı veremez. Talep edilen ihtiyati tedbirin hukuki dayanağını, tarafların durumunu ve adaletin gerekliliklerini dikkate alarak bir karar verir. Kabul kararı vermesi için, var olan delillere göre tedbir talep edenin hakkını muhtemel görmesi gerekir. Aksi taktirde ret kararı verir. Hakim ihtiyati tedbir isteyenin hakkının mevcut olduğu hususunda kuvvetli bir kanaat edindiğini veya aksini bildirirken dava hakkındaki hükmünü peşinen açıklamaktan özellikle kaçınmalıdır.
  3. İtiraz Süreci: Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir. İtiraz süresi kararın kendilerine tebliğinden itibaren bir haftadır. Karara menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de öğrenmeleri tarihinden itibaren bir hafta içerisinde itiraz edebilirler. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulabilir. Davacının ihtiyati tedbir talebinin reddi durumunda ise davacının aynı mahkemeye karşı itiraz hakkı yoktur, ancak karara karşı istinaf kanun yoluna başvurarak dosyanın Bölge Adliyesine gönderilmesini ve denetlenmesini sağlayabilir.
  4. Uygulama: İhtiyati tedbir kararı verildiğinde, ilgili tedbirin uygulanması için 1 hafta içerisinde davacı taraf talepte bulunmalıdır, aksi taktirde tedbir kararı yeni bir mahkeme kararı gerekmeksizin kendiliğinden kalkar. Davacının talebi üzerine ihtiyati tedbir yazı işleri müdürü veya icra dairesi tarafından uygulanır. Bu süreç, haciz işlemleri, mal varlığının dondurulması veya belirli eylemlerin yasaklanması gibi uygulamaları içerir. Pratikte mahkemeler ihtiyati tedbir kararların neredeyse tamamını kendiliğinden yaz işleri müdür aracılığıyla yerine getirmektedir. Örneği dava konusu taşınmaza tedbir koyulmasına karar verildiyse, mahkeme taşınmazın bulunduğu ilgili Tapu Müdürlüğüne müzekkere yazarak tedbirin sicile işlenmesini sağlamaktadır.
  5. Tamamlayan İşlemler: Tedbir, dava açılırken ya da dava açıldıktan sonra talep edilmişse, talepte  bulunanın başka bir işlem yapmasına gerek yoktur. Sadece süresinde ve kanuna uygun şekilde tedbirin uygulanması sağlanmalıdır. Bununla birlikte ihtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki (asıl) davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı da kararı uygulayan  memura ibraz ederek dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır. Aksi halde verilen tedbir kendiliğinden kalkar.

İhtiyati tedbir alınması süreci, hukuki bir ihtilafın özelliklerine ve tarafların ihtiyaçlarına göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, süreç hakkında detaylı bilgi almak ve doğru adımları atmak için bir avukatla çalışmak önemlidir.

İhtiyati Tedbirin Sona Ermesi, İhtiyati Tedbir Ne Zaman Kalkar?

İhtiyati tedbir bazı durumlarda kendiliğinden, bazı durumlarda da hakim kararıyla sona erer.

Şu hallerde kendiliğinden sona erer:

  • Kanuni Süre İçinde Dava Açılmaması: İhtiyati tedbir kararı dava öncesi alınmışsa, iki hafta içerisinde asıl dava açılmalıdır.
  • İhtiyati Tedbirin Nihai Kararın Kesinleşmesiyle Sona Ermesi: Mahkemece aksi belirtilmiş olmadıkça, ihtiyati tedbir kararının etkisi, nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder. (HMK md 397/2) Yani hakim dava sonunda verdiği hükümde tedbirden bahsetmezse, tedbir kararı kesinleşmeye kadar kendiliğinden devam eder. Pek tabii ki hakim takdir ederse tedbiri hükümle birlikte, kesinleşme öncesinde de kaldırabilir.

Şu hallerde ise ek bir mahkeme kararıyla sona erer:

  • İhtiyati Tedbir Kararına İtiraz: Hakim tedbire itirazı haklı bulup, kabul ederse, bu şekilde tedbir kalkar.
  • İhtiyati Tedbirin Teminat Karşılığında Kalkması: Hakimin uygun gördüğü bir teminatın dosyaya depo edilmesiyle de tedbirin kalkması mümkündür.
  • İhtiyati Tedbirin Durum ve Şartların Değişmesi Nedeniyle Kalkması: Durum ve şartların değişmesi sebebiyle tedbire itiraz neticesinde, mahkeme tedbiri tamamen kaldırabileceği gibi, tedbiri değiştirerek uygulanmasına devam edilmesi yönünde de karar verebilir.

Karara Aykırı Davranılması

Tedbir, içinde zor kullanma yetkisini barındıran bir mahkeme emridir. Bu emrin gereğinin sağlanması ve mahkeme kararlarına saygının korunması için ihtiyati tedbire muhalefetin bir yaptırımının olması gerekir. Bu nedenlerden ötürü, tedbire aykırı davranışlar cezai yaptırıma bağlanmıştır. İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya tedbir kararına aykırı davranan kimse, bir aydan altı aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır.

İhtiyati tedbir kararları sadece bu kararın tarafları için değil, üçüncü kişiler için de bağlayıcıdır. (HMK md. 398) Dolayısıyla tedbir kararının ilgilendirdiği tüm kişiler ihtiyati tedbir kararına uymak ve sonuçlarına katlanmakla yükümlüdürler.

İhtiyati Tedbir Talebi Dilekçesi

[İl veya İlçe] [İlgili Mahkemenin Adı]

Tarih: [Dilekçe Tarihi]

Konu: İhtiyati Tedbir Talebi

Sayın Hakim,

Müvekkilim [Müvekkilin Adı ve Soyadı], [Karşı Tarafın Adı ve Soyadı] aleyhine [Davanın Konusu] konulu dava kapsamında, [Dava Dosya Numarası] esas numarası ile [Davanın Açıldığı Tarih] tarihinde [Davanın Açıldığı Mahkeme] nezdinde dava açmıştır.

Müvekkilim, dava konusu olaylar neticesinde [Zararın/Mağduriyetin Kısa Açıklaması] yaşamıştır. Davanın sonucu beklenmeden, [Karşı Tarafın Adı] tarafından [Zararın/Mağduriyetin Detaylı Açıklaması] gerçekleştirilmesi muhtemeldir. Bu durum, müvekkilimin [Hak Kaybı/Zararın Artması] gibi telafisi güç veya imkânsız zararlara uğramasına sebep olacaktır.

Bu nedenle, [Hukuki Dayanak ve Gerekçe], Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 389 ile 399. maddeleri uyarınca, müvekkilimin haklarının korunması ve telafisi güç zararların önlenmesi amacıyla, [Talep Edilen İhtiyati Tedbirin Detaylı Açıklaması] yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmekteyiz.

İhtiyati tedbir talebimizin kabulüne, [Karşı Tarafın Adı] tarafından uygulanacak olası zararların önlenmesine ve adil yargılama sürecinin sağlanmasına yönelik olarak, [Talep Edilen Tedbirin Uygulanma Şekli ve Süresi] hakkında karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.

Ekler:

  1. [Zararı/Mağduriyeti Kanıtlayan Belgeler]
  2. [Diğer İlgili Belgeler]

Saygılarımla,
[Avukatın İmzası]
[Avukatın Adı ve Soyadı]

Daha detaylı bir dilekçe için şu yazımı inceleyebilirsiniz.

İhtiyati Tedbirden Doğan Tazminat Davası

İhtiyati tedbir talep eden tarafın bu tedbiri haksız olarak koydurduğu anlaşılırsa, karşı taraf veya üçüncü kişi bu haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğradıkları zararların ödenmesini, ihtiyati tedbir koydurmuş olan taraftan ayrı bir tazminat davasıyla isteyebilecektir.

6100 sayılı HMK md. 399/1 uyarınca lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu anda haksız olduğu anlaşılır yahut tedbir kararı kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılır ise haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Buradaki söz  konusu zarar, maddi zarar olabileceği gibi, manevi bir zarar da olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbirin kaldırılması nasıl olur?

Taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbirin kaldırılması için mahkemeye başvurulur. Başvuru, tedbirin konulma sebeplerinin ortadan kalktığını gösteren delillerle desteklenmelidir. Mahkeme, delilleri değerlendirerek tedbirin kaldırılmasına karar verebilir.

Hangi hallerde ihtiyati tedbir kararı verilir?

İhtiyati tedbir kararı, davanın sonucunu beklemeksizin, telafisi güç zararların önlenmesi, hakkın korunması, adil yargılamanın sağlanması gerektiğinde verilir. Acil durumlar, hak kaybı riski, delillerin yok edilme tehlikesi gibi durumlar ihtiyati tedbir kararının verilmesini gerektirebilir.

İhtiyati tedbir kararı nasıl kalkar?

İhtiyati tedbir kararı, tedbirin konulma sebeplerinin ortadan kalkması, mahkeme kararıyla asıl davanın lehine veya aleyhine sonuçlanması, tarafların anlaşması veya mahkemeye yapılan başvuru sonucunda kaldırılabilir. Mahkeme, durumu değerlendirerek tedbirin devamına veya kaldırılmasına karar verir.

İhtiyati tedbir konulan mallar satılabilir mi?

İhtiyati tedbir konulan mallar, tedbirin amacı olan hakların korunması gereği, tedbir süresince satılamaz veya devredilemez. Tedbir, mal üzerindeki her türlü tasarruf işlemini geçici olarak durdurur, böylece malın durumu dava sonuçlanıncaya kadar korunmuş olur.

İhtiyati tedbir kararı varsa ne olur?

İhtiyati tedbir kararı varsa, kararın kapsadığı mal veya haklar üzerinde belirli işlemler geçici olarak durdurulur. Bu, malın satılması, devredilmesi veya üzerinde başka hakların tesis edilmesi gibi işlemleri kapsayabilir. Tedbir, dava sonucuna kadar veya mahkeme kararıyla kaldırılana kadar devam eder.

İhtiyati tedbir kararından sonra ne yapılmalı?

İhtiyati tedbir kararından sonra, karara uyulmalı ve hukuki süreç takip edilmelidir. Avukatınızla birlikte, tedbirin kaldırılması veya davanın lehinize sonuçlandırılması için gerekli adımlar atılmalıdır. Ayrıca, kararın getirdiği yükümlülükler ve kısıtlamalar konusunda bilgi sahibi olunmalıdır.

Tapu üzerinde ihtiyati tedbir ne demek?

Tapu üzerinde ihtiyati tedbir, bir taşınmazın tapu kaydına, dava sonucuna kadar veya belirli bir süre için herhangi bir satış, devir, ipotek gibi işlemlerin yapılamayacağını belirten bir önlem olarak işlenmesi demektir. Bu, taşınmazın durumunun korunmasını amaçlar.

İhtiyati tedbir kararına kimler itiraz edebilir?

İhtiyati tedbir kararına, karardan etkilenen taraflar itiraz edebilir. Bu, tedbir kararının uygulandığı taraf ve bazen de tedbirin uygulanmasından dolayı hakları etkilenebilecek üçüncü kişileri içerir.

İhtiyati tedbir kararı nasıl infaz edilir?

İhtiyati tedbir kararı, ilgili yargı mercii tarafından verildikten sonra, kararın uygulanması için icra dairesine başvurulur. İcra dairesi, mahkeme kararını yerine getirir ve tedbirin uygulanmasını sağlar. Bu süreç, malın dondurulması, hesapların bloke edilmesi gibi işlemleri içerebilir. 2024 yılı itibariyle mahkemeler çoğu tedbir kararını kendiliğinden ilgili kurumlara müzekkere yazarak uygulamaktadır.

İhtiyati tedbir neleri kapsar?

İhtiyati tedbir kararı, ilgili yargı mercii tarafından verildikten sonra, kararın uygulanması için icra dairesine başvurulur. İcra dairesi, mahkeme kararını yerine getirir ve tedbirin uygulanmasını sağlar. Bu süreç, malın dondurulması, hesapların bloke edilmesi gibi işlemleri içerebilir. 2024 yılı itibariyle mahkemeler çoğu tedbir kararını kendiliğinden ilgili kurumlara müzekkere yazarak uygulamaktadır.

İhtiyati tedbire itiraz kaç gün?

İhtiyati tedbire itiraz süresi 7 gündür. Mahkemenin itirazı reddetmesi durumunda ise istinaf başvurusu süresi 2 haftadır.

İhtiyati tedbir karara çıkmış ne demek?

UYAP sistemi üzerinde rastlayabileceğiniz”İhtiyati tedbir karara çıkmış” ifadesi, mahkemenin bir dava kapsamında ihtiyati tedbir talebini değerlendirip karar verdiği ve bu tedbirin uygulanmasına hükmettiği anlamına gelir. Bu, ilgili mal veya haklar üzerinde geçici bir koruma önlemi alındığını ve bu önlemin yürürlüğe girdiğini ifade eder.

İhtiyati tedbir kararı ne kadar sürer?

Mahkeme aksi yönde bir karar vermedikçe, tedbir kararı, dava kesinleşene dek devam eder.

İhtiyati tedbir kararına itiraz nereye yapılır?

Tedbir kararına itiraz öncelikle kararı veren mahkemeye yapılır. İtirazın reddedilmesi durumunda ise istinaf başvurusu yapılır.

Tedbir konulan araç kullanabilir mi?

Tedbir konulan araç, genellikle tedbirin amacına ve mahkemenin belirlediği koşullara bağlı olarak kullanılamaz. Tedbir, aracın satışını, devrini veya üzerine başka bir hak tesis edilmesini geçici olarak engeller. Ancak, kullanımı doğrudan yasaklayıp yasaklamadığı mahkeme kararına bağlıdır. Mahkeme kullanımı yasaklamadıkça, aracın satışı yasak olsa da, kullanabilirsiniz.

İhtiyati tedbir teminatsız olur mu?

Evet, ihtiyati tedbir kararları bazı durumlarda teminatsız olarak verilebilir. Mahkeme, acil durumları, zararın büyüklüğünü ve geri dönüşü olmayan zarar riskini değerlendirerek, teminat talep etmeksizin ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İhtiyati tedbir mahrumiyeti nedir?

İhtiyati tedbir mahrumiyeti, bir kişinin mahkeme tarafından alınan ihtiyati tedbir kararı nedeniyle belirli haklardan veya mallarından geçici olarak mahrum bırakılması durumudur. Bu, özellikle malın kullanımı, satışı veya üzerinde tasarrufta bulunma hakkının geçici olarak kısıtlanması anlamına gelir.

İhtiyati tedbir kararı ara karar mıdır?

Evet, ihtiyati tedbir kararı bir ara karar olarak kabul edilir. Bu, asıl davanın sonucunu etkilemeyen, dava sürecinde tarafların haklarını korumak ve telafisi güç zararları önlemek amacıyla alınan geçici bir karardır. Ana dava sonuçlanana kadar geçerliliğini sürdürür.

Mal varlığına tedbir nasıl konulur?

Mal varlığına tedbir konulması için ilgili mahkemeye başvurulur. Başvuru, zararın önlenmesi veya hakkın korunması gerektiğini gösteren kanıtlarla desteklenir. Mahkeme, durumu değerlendirerek mal varlığı üzerinde geçici olarak her türlü tasarruf işlemlerinin yapılmasını engelleyen bir tedbir kararı verebilir.

Dava reddedilirse ihtiyati tedbir kalkar mı?

Dava reddedilirse, ret kararı kesinleşene dek tedbir kararı kendiliğinden devam eder. Ancak hakim kısa kararıyla birlikte tedbirin kaldırılmasına da karar verebilir. Bu durumda kararın kesinleşmesi beklenmeden tedbir kaldırılır.

İhtiyati tedbir istinaf ne kadar sürer?

İhtiyati tedbirin istinaf süreci, yargı sisteminin yoğunluğuna, istinaf mahkemesinin işleyişine ve somut davanın özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterir. Örnek olarak istinaf süreci Adana Bölge Adliyesinde 3-4 ay sürerken, Kayseri Bölge Adliyesinde 2 ay sürmektedir.

Hangi hallerde ihtiyati tedbir kararı verilir?

İhtiyati tedbir kararı, dava sonucunu beklemeksizin, telafisi güç zararların önlenmesi, hakların korunması, adil yargılamanın sağlanması gerektiğinde verilir. Acil durumlar, hak kaybı riski, delillerin yok edilme tehlikesi gibi durumlar ihtiyati tedbir kararının verilmesini gerektirir.

Hangi hallerde ihtiyati tedbir kararı verilir?

İhtiyati tedbir kararı, dava sonucunu beklemeksizin, telafisi güç zararların önlenmesi, hakların korunması, adil yargılamanın sağlanması gerektiğinde verilir. Acil durumlar, hak kaybı riski, delillerin yok edilme tehlikesi gibi durumlar ihtiyati tedbir kararının verilmesini gerektirir.

İhtiyati tedbir mi haciz mi?

İhtiyati tedbir, dava sonucunu beklerken hakların korunması için alınan geçici önlemdir. Haciz ise, borç nedeniyle alacaklının alacağını tahsil etmek amacıyla borçlunun mal varlığına el konulması işlemidir. İhtiyati tedbir, koruyucu bir önlemken, haciz, alacak tahsili için sonuç odaklı bir işlemdir.

İhtiyati tedbir kararı istinaf edilebilir mi?

İhtiyati tedbir kararına öncelikle itiraz edilir. İtirazın reddedilmesi durumunda bu karar (tedbire itirazın reddi) istinaf edilebilir.

İlgili Kanun Maddeleri

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 389 - İhtiyati tedbirin şartları

Madde 389 – (1) Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

(2) Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 390 - İhtiyati tedbir talebi

Madde 390 – (1) İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.

(2) Talep edenin haklarının derhal korunmasında zorunluluk bulunan hallerde, hakim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir.

(3) Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 391 - İhtiyati tedbir kararı

Madde 391 – (1) Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir.

(2) İhtiyati tedbir kararında;

a) İhtiyati tedbir talep edenin, varsa kanuni temsilcisi ve vekilinin ve karşı tarafın adı, soyadı ve yerleşim yeri ile talep edenin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,

b) Tedbirin, açık ve somut olarak hangi sebebe ve delillere dayandığı,

c) Tereddüde yer vermeyecek şekilde, neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar verildiği,

ç) Talepte bulunanın, ne tutarda ve ne türde bir teminat göstereceği, yazılır.

(3) İhtiyati tedbir talebinin reddi kararı gerekçeli olarak verilir ve bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir. Yüzüne karşı aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf da kanun yoluna başvurabilir. Bu başvurular öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 392 - İhtiyati tedbirde teminat gösterilmesi

Madde 392 – (1) İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmi belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.

(2) Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 393 - İhtiyati tedbir kararının uygulanması

Madde 393 – (1) İhtiyati tedbir kararının uygulanması, bu kararın, tedbir isteyen tarafa
tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmek zorundadır. Aksi hâlde, kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi, tedbir kararı kendiliğinden kalkar.

(2) Tedbir kararının uygulanması, kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden talep edilir. Mahkeme, kararında belirtmek suretiyle, tedbirin uygulanmasında, yazı işleri müdürünü de görevlendirebilir.

(3) İhtiyati tedbir kararının uygulanması için, gerekirse zor kullanılabilir. Zor kullanmak hususunda, bütün kolluk kuvvetleri ve köylerde muhtarlar, uygulamayı gerçekleştirecek memurun yazılı başvurusu üzerine, kendisine yardım etmek ve emirlerine uymakla yükümlüdürler.

(4) İhtiyati tedbiri uygulayan memur, bir tutanak düzenler. Bu tutanakta, tedbir konusu ve bulunduğu yer gösterilir; tedbir konusu ile ilgili her türlü iddia bu tutanağa geçirilir. Tedbiri uygulayan memur, bu tutanağın bir örneğini tedbir sırasında hazır bulunmayan taraflara ve duruma göre üçüncü kişiye tebliğ eder.

(5) İhtiyati tedbir kararları hakkında kanun yoluna başvurulması halinde, tedbire ilişkin dosya ve delillerin sadece örnekleri ilgili mahkemeye gönderilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 394 - İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz

Madde 394 – (1) Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir. Aksine karar verilmedikçe, itiraz icrayı durdurmaz.

(2) İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Esas hakkında dava açıldıktan sonra, itiraz hakkında, bu davaya bakan mahkemece karar verilir.

(3) İhtiyati tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde ihtiyati tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilirler.

(4) İtiraz dilekçeyle yapılır. İtiraz eden, itiraz sebeplerini açıkça göstermek ve itirazının dayanağı olan tüm delilleri dilekçesine eklemek zorundadır. Mahkeme, ilgilileri dinlemek üzere davet eder; gelmedikleri takdirde dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir. İtiraz üzerine mahkeme, tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilir.

(5) İtiraz hakkında verilen karara karşı, kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. Kanun yoluna başvurulmuş olması, tedbirin uygulanmasını durdurmaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 394 - İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz

Madde 394 – (1) Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir. Aksine karar verilmedikçe, itiraz icrayı durdurmaz.

(2) İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Esas hakkında dava açıldıktan sonra, itiraz hakkında, bu davaya bakan mahkemece karar verilir.

(3) İhtiyati tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde ihtiyati tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilirler.

(4) İtiraz dilekçeyle yapılır. İtiraz eden, itiraz sebeplerini açıkça göstermek ve itirazının dayanağı olan tüm delilleri dilekçesine eklemek zorundadır. Mahkeme, ilgilileri dinlemek üzere davet eder; gelmedikleri takdirde dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir. İtiraz üzerine mahkeme, tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilir.

(5) İtiraz hakkında verilen karara karşı, kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. Kanun yoluna başvurulmuş olması, tedbirin uygulanmasını durdurmaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 395 - Teminat karşılığı tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması

Madde 395 – (1) Aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen veya hakkında bu tedbir kararı uygulanan kişi, mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse, mahkeme, duruma göre tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir.

(2) Teminatın tutarı, tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasına göre; türü ise 87 nci maddeye göre tayin edilir.

(3) İtiraza ilişkin 394. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 396 - Durum ve koşulların değişmesi sebebiyle tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması

Madde 396 – (1) Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir.

(2) İtiraza ilişkin 394. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 397 - İhtiyati tedbiri tamamlayan işlemler

Madde 397 – (1) İhtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır. Aksi halde tedbir kendiliğinden kalkar.

(2) İhtiyati tedbir kararının etkisi, aksi belirtilmediği takdirde, nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder.

(3) Tedbir kalkmış veya kaldırılmış ise bu husus ilgili yerlere bildirilir.

(4) İhtiyati tedbir dosyası, asıl dava dosyasının eki sayılır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 398 - Tedbire muhalefetin cezası

Madde 398 – (1) İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya tedbir kararına
aykırı davranan kimse, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet edilmesi
üzerine, altı aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır. Görevli ve yetkili mahkeme, esas
hakkındaki dava henüz açılmamışsa, ihtiyati tedbir kararı veren mahkeme; esas hakkındaki dava açılmışsa, bu davanın görüldüğü mahkemedir.

(2) Şikâyet olunana, şikâyet dilekçesi ile birlikte duruşma gün ve saatini bildiren
davetiye gönderilir. Davetiyede, savunma ve delillerini duruşma gününe kadar bildirmesi ve duruşmaya gelmediği takdirde yargılamaya yokluğunda devam olunarak karar verileceği ihtar edilir.

(3) Mahkeme duruşmaya gelen şikâyet olunana, 5271 sayılı Kanunun 147. maddesinde belirtilen haklarını hatırlatarak savunmasını alır.

(4) Mahkeme, dosyadaki delilleri değerlendirerek gerekli araştırmayı yapar. Yargılama
sonunda şikâyet olunanın ihtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymadığı veya tedbir kararına aykırı davrandığı tespit edilirse, birinci fıkra uyarınca disiplin hapsi ile cezalandırılmasına; aksi takdirde şikâyetin reddine karar verilir.

(5) Taraflar, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde karara itiraz
edebilir. İtirazı, o yerde hükmü veren mahkemenin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisinden sonra gelen daire; son numaralı daire için bir numaralı daire; o yerde hükmü veren mahkemenin tek dairesi bulunması hâlinde en yakın yerdeki aynı düzey ve sıfattaki mahkeme inceler.

(6) İtiraz merci, bir hafta içinde kararını verir. Merci, itirazı yerinde görürse işin esası
hakkında karar verir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

(7) Bu madde uyarınca verilen disiplin hapsi kararları kesinleşmeden infaz edilemez.
Kesinleşen kararların infazı Cumhuriyet başsavcılığınca yapılır.

(8) Tedbir kararına aykırı davranışın sona ermesi veya tedbir kararının gereğinin yerine
getirilmesi ya da şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde, dava ve bütün sonuçlarıyla beraber ceza düşer.

(9) Disiplin hapsine ilişkin karar, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra
yerine getirilemez.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 399 - Tazminat

Madde 399 – (1) Lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu anda haksız olduğu anlaşılır yahut tedbir kararı kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılır ise haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazminle yükümlüdür.

(2) Haksız ihtiyati tedbirden kaynaklanan tazminat davası, esas hakkındaki davanın karara bağlandığı mahkemede açılır.

(3) Tazminat davası açma hakkı, hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren, bir yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

Teknik Bilgiler

Genel olarak eda hükümlerinde davalı, bir şeyi vermeye, bir işi yapmaya ya da  yapmamaya mahkûm edilir. Bu mahkumiyet kararına uyuşmazlığın kapsamlı şekilde  incelenmesi ve tam ispat seviyesinde ispat ölçüsüne göre karar verilmesi ile  ulaşılmaktadır. Bazen hukuk düzeni hak sahibinin içinde bulunduğu zaruret haline  itibar ederek hukuki koruma sağladığında, kararın icrası asıl dava sonucu gibi etki  yaratacaktır. Yani asıl davanın sağlayacağı cebri icra ile donatılmış hukuki korumaya, verilen geçici tedbir kararı ile ulaşılmaktadır.

Hukukumuzda asıl davanın öne çekilmesi yerine daha çok davanın esasını çözer ya da böyle bir sonuç doğuracak tarzda ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği genel ilke olarak kabul edilmekte; tedbir kararından çıkacak hukuki sonucun, asıl davadaki hukuki sonucun geride kalması yani daha azını teşkil etmesi savunulmaktadır. Hakime tanınan tedbirin içeriğini belirlemedeki hareket serbestisinin sınırını, davanın esasını çözer tarzda karar verilemeyeceği ilkesi oluşturmaktadır. Ancak kanunlarda esası çözer tarzda tedbir verilebileceği açıkça yer alıyorsa taraflardan birini de ekonomik olarak yok etmemek kaydıyla bu tür tedbir kararının verilebileceği savunulmaktadır ve hukukumuzda hakim olan görüş de budur65.

İtiraz ve Teminat

İhtiyati tedbir kararına, kararın ilgili tarafa tebliğ edilmesinden itibaren belli şartlar altında itiraz edilebilir. Ayrıca, ihtiyati tedbir talebinde bulunan tarafın, haksız çıkması durumunda muhtemel zararları karşılaması için teminat göstermesi gerekebilir. Uygulamada teminat miktarı genellikle %10-15 arasında belirlenir.

HMK m.87/1 uyarınca mahkeme teminatın şeklini ve tutarını serbestçe takdir  eder. Bu durumda hakim teminatın şeklini ve tutarını her somut olayın koşullarına göre  takdir edecek ve kararında belirtecektir. Tedbir talebinde bulunanın vermesi gereken  teminat dava masraflarıyla sınırlandırılmayıp, haksız ihtiyati tedbirin  uygulanmasından doğabilecek bütün zararlar göz önüne bulundurularak  belirlenecektir35.

Hakim, dava süresince ortaya çıkan değişiklikler üzerine talep halinde tarafların da görüşünü alarak teminatın arttırılmasına veya azaltılmasına karar verebilecektir36. Hakim her ne kadar karşı tarafın veya üçüncü kişinin haksız ihtiyati tedbir nedeniyle doğabilecek tüm muhtemel zararlarını karşılayacak bir teminat almalı ise de tedbir talep edenin acil hukuki koruma imkanını ortadan kaldıracak bir teminat  miktarı öngörmemelidir37.

HMK m.392/1 c.2 uyarınca hakim ihtiyati tedbir talebinde bulunan tarafı  teminat göstermekten muaf tutabilecektir. Bu hüküm uyarınca ihtiyati tedbir talebi  resmi belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar  gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini de açıkça belirtmek şartıyla teminat  alınmamasına karar verebilecektir38. Zira elinde kuvvetli bir delil olan kimsenin  tedbirde haksız çıkma ihtimali zayıftır.

İlgili Kanunlar

Yazar Hakkında: Avukat Saim İncekaş

Saim İncekaş, Adana Barosu'na kayıtlı bir avukattır. 2016 yılından bu yana Merkezi Adana'da bulunan ve kurucusu olduğu İncekaş Hukuk Bürosu'nda çalışmaktadır. Yüksek lisans derecesi ile hukuk eğitimini tamamladıktan sonra bu alanda birçok farklı çalışma yürütmüştür. Özellikle aile hukuku, boşanma, velayet davaları, çocuk hakları, ceza davaları, ticari uyuşmazlıklar, gayrimenkul, miras ve iş hukuku gibi alanlarda uzmandır. Saim İncekaş, sadece Adana Barosu'nda değil, aynı zamanda Avrupa Hukukçular Derneği, Türkiye Barolar Birliği ve Adil Yargılanma Hakkına Erişim gibi dernek ve kuruluşlarda da aktif olarak görev almaktadır. Bu sayede, hukukun evrenselliği konusundaki farkındalık ve hukuk sistemine olan güveni arttırmaya yönelik birçok çalışmada yer almaktadır. Randevu ve Ön Görüşme İçin WhatsApp Üzerinden Hemen İletişime Geçin

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir