Düzenli olarak hesap hareketlerinizi kontrol etmek, hesaplarınızda herhangi bir şüpheli işlem olup olmadığını anlamanız açısından çok önemlidir. Özellikle kredi kartı gibi sık kullandığınız finansal araçlarınızı, en azından haftada bir kez kontrol etmelisiniz.

Şüpheli işlemleri şu noktalara dikkat ederek tespit edebilirsiniz:

• Tanımadığınız işyerlerinden yapılmış harcamalar
• Yurtdışından veya hiç ziyaret etmediğiniz yerlerden yapılmış harcamalar
• Normal harcama alışkanlıklarınızın dışında yüksek meblağlı işlemler
• Hesabınızdan nakit çekimleri ya da EFT/havale işlemleri

Bu tür işlemleri fark eder etmez hemen bankanıza haber vermeli ve detaylı araştırma yapılması için talepte bulunmalısınız. Ayrıca kredi kartınızı derhal iptal ettirmenizi öneririm, zira şüpheli işlemler devam edebilir ve mağduriyetinizin boyutu artabilir.

1) Bankanızla İletişime Geçin

Kredi kartınızdan veya banka hesabınızdan habersiz para çekimi durumunda yapmanız gereken ilk şey bankanızla iletişime geçmektir. Bankanızın müşteri hizmetlerini arayarak veya şubeye giderek durumu bildirin ve itiraz sürecini başlatın. Ne kadar çabuk hareket ederseniz, paranızı geri alma şansınız o kadar yüksek olur.

2) Harcamanın Yapıldığı İşyeri İle İletişime Geçin

Kredi kartınızdan habersiz yapılan bir harcamanın iptal edilmesi için alışverişin yapıldığı yerle iletişime geçmek önemlidir. Bu süreç genellikle şu adımları içerir:

1. Harcamanın Yapıldığı Yeri Belirleme: Öncelikle, kredi kartı ekstrenizdeki veya banka uygulamanızdaki detayları inceleyerek, hangi iş yerinde ya da hangi çevrimiçi mağazada harcama yapıldığını belirleyin.
2. İletişime Geçme: Harcama yapılan yerin müşteri hizmetleri veya iletişim bilgilerini bulun. Çoğu iş yerinin web sitesinde veya fiziksel mağazasında bu bilgilere ulaşabilirsiniz.
3. Durumu Açıklama: İletişim kurduğunuzda, kredi kartınızın izniniz olmadan kullanıldığını ve yapılan alışverişin sizin tarafınızdan gerçekleştirilmediğini belirtin. İşlemin detaylarını ve tarihini net bir şekilde açıklayın.
4. İptal veya İade Talebi: Yapılan işlemin iptali veya yapılan ödemenin iade edilmesi için talepte bulunun. Bazı durumlarda, bu tür taleplerin kabul edilmesi, iş yeri politikalarına ve yapılan harcamanın türüne bağlı olabilir.
5. İşlem Kaydı ve Takip: İş yeriyle yapılan görüşmenin kaydını tutun ve gerekirse işlem takip numarası veya referans kodu isteyin. Bu, sürecin ilerleyişini takip etmenize ve gerektiğinde ek bilgi veya kanıt sunmanıza yardımcı olur.
6. Sonuçların Takibi: İş yerinin size verdiği süre içinde durumu takip edin. Eğer olumlu bir yanıt alamazsanız veya süreç uzarsa, durumu daha ileri düzeyde takip etmek için bankanızla veya hukuki yollara başvurabilirsiniz.

Bu adımlar, habersiz yapılan harcamaların iptali veya iade sürecinin ilk aşamalarını oluşturur. İşlemin iptali her zaman mümkün olmayabilir, bu nedenle işlemin türüne ve iş yerinin politikalarına bağlı olarak farklı sonuçlarla karşılaşabilirsiniz.

3) Polise Bildirin

Dolandırıcılık şüphesi varsa polise veya savcılığa bildirin. Sazan sarmalı veya oltalama şeklinde dolandırılan birçok vatandaş mevcut. Sizin de bu yönde şüpheleriniz varsa elinizdeki delillerle birlikte öncelikle Adana’da uzman bir avukata danışıp sonrasında savcılık şikayetinde bulunmanızı öneririm.

Bir dolandırıcılık vakasında, en iyi sonucu almanın yolu polise veya savcılığa bildirimde bulunmaktır. Hesap hareketleri, kredi kartı sözleşmesi, kimlik belgeleri gibi ilgili tüm belgeleri yanınızda götürün. Savcılık ilgili belgeleri inceleyecek ve gerekli görürse soruşturma başlatacaktır. Soruşturmanın ilerlemesine yardımcı olmak amacıyla dolandırıcılık olayının ayrıntılarını anlatın. Hesabınızdan çekilen para miktarını belirtin. Şüpheli işlem tarihlerini söyleyin. Eğer dolandırıcının kimliğine yönelik şüpheleriniz varsa, bunu da savcıyla paylaşın.

Savcılık soruşturma açarak sizin adınıza harekete geçecektir. Suç duyurusunda bulunmak hukuki süreci başlatmak için önemlidir. Dolandırıcılık vakalarında zaman kaybetmeden polise başvurmak, mağduriyetinizin giderilmesi için kritik öneme sahiptir. Aksi taktirde dolandırıcılar yakalansa da, kaybettiğiniz paranıza ulaşmanız mümkün olmayabilir.

4) Kredi Kartınızı İptal Ettirin

Yeni kart çıkarana kadar mevcut kredi kartı veya banka kartınızın kullanımını durdurun. Bunun için en kısa sürede bankanızla iletişime geçip kartınızın iptal edilmesini talep etmelisiniz.

Yeni kartınız gelene kadar nakit kullanmaya özen gösterin. İnternetten alışveriş yaparken kart yerine sanal kart veya ön ödemeli kart gibi alternatif ödeme yöntemlerini tercih edin.

Kart iptali yaptırırken bankanızdan yazılı teyit almayı ihmal etmeyin. İleride yaşanabilecek sorunlar için bu belge önemli bir kanıt niteliği taşıyacaktır.

Kredi kartı dolandırıcılığına uğradığınızı mutlaka bir kredi bürosuna bildirmelisiniz. Türkiye’de faaliyet gösteren başlıca kredi büroları KKB ve Findeks’tir.

Kredi bürosuna şahsen başvurarak ya da bankanız aracılığıyla dolandırıcılık olayını bildirebilirsiniz. Kredi notunuzu korumak için bu adım çok önemlidir. Aksi takdirde hesap hareketlerinizdeki anormal işlemler kredibilitenizi olumsuz etkiler.

Kredi bürosu, dolandırıcılık mağduru olduğunuzu sisteme işleyecek ve kredi notunuza zarar vermesini engelleyecektir. Böylelikle gelecekte kredi başvurularınızın dolandırıcılık olayından olumsuz etkilenmesi önlenecektir.

Kredi notunuzu korumak ve itibarınızı zedeleyecek sorunlar yaşamamak için kredi bürosuna bildirimde bulunmayı ihmal etmeyin. Haklarınızı kullanın ve kimliğinizin suistimal edilmesine izin vermeyin.

En başta kredi kartı şifrenizi ve bilgilerinizi güvenmediğiniz kurumlarla paylaşmamanızı, aynı şekilde kimlik bilgilerinizi de mümkün olduğunca gizli tutmanızı öneriyorum. Bunların yanında göz önünde bulundurabileceğiniz diğer önlemleri şu şekilde sıralayabilirim:

• Kredi kartı şifrenizi kimseyle paylaşmayın, kolay tahmin edilebilir bir şifre kullanmayın. Rastgele harf, rakam ve sembollerden oluşan güçlü bir şifre belirleyin.
• Kredi kartı bilgilerinizi sadece güvenilir sitelerde kullanın. Alışveriş sitelerinin güvenliğini kontrol edin.
• Günlük ve aylık kredi kartı kullanım limitinizi düşük tutun, ihtiyacınıza göre anlık olarak artırın, ardından tekrar azaltın.
• Kredi kartı ekstrenizi ve kredi kartı hareketlerinizi düzenli olarak kontrol edin. Tanımadığınız veya şüphelendiğiniz işlemleri bankanıza bildirin.
• Bilgisayarınızda ve telefonunuzda güncel anti-virüs ve güvenlik yazılımları kullanın.
• Dolandırıcılık teşebbüslerini ilgili makamlara bildirin ve başkalarının da mağdur olmaması için farkındalık yaratın.
• Kartınızın temassız özelliği aktifse, bu durum sizden habersiz çekim yapılmasına neden olabilir.
• Alışverişlerinizi 3D Secure aracılığı ile yapın. 3D Secure, online alışveriş işlemlerinde ek güvenlik katmanı sağlayan bir doğrulama sistemidir. Kullanıcılar, kart bilgilerini girdikten sonra, genellikle bir şifre veya SMS ile gönderilen bir kod aracılığıyla kimliklerini doğrular.

Bu gibi temel önlemlerle kredi kartınızı daha güvenli bir şekilde kullanmanız mümkün.

Dilekçeyle Başvuru

Habersiz yapılan harcama işleminde bankanın sorumluluğu olabilir. Banka kendisinin sorumlu olduğu durumlarda zararı bizzat karşılamakta veya ters ibraz işlemi ile harcamanın size iadesini sağlamaktadır. Bunun için öncelikle bankaya bir dilekçe ile başvurmanız gerekiyor:

1. Banka Şubesine Başvuru: İlk olarak, kredi kartı hesabınızın bulunduğu bankanın herhangi bir şubesine giderek durumu anlatın. Hesabınızdan izinsiz çekilen parayla ilgili tüm detayları banka yetkilisine açıkça belirtin.
2. Olayın Detaylarını Belirtme: Banka yetkilisine, habersiz para çekilmesinin ne zaman ve hangi işlemlerle gerçekleştiğini bildirin.
3. Dilekçe Yazma: Banka yetkilisi sizden bir dilekçe yazmanızı isteyecektir. Bu dilekçede, kartınızdan yapılan izinsiz işlemlerin detaylarını, şikayetinizi ve iade talebinizi net bir şekilde belirtin.
4. Dilekçeyi İletme: Yazdığınız dilekçeyi banka şubesine teslim edin. Banka yetkilisi, dilekçenizi bankanın faks numarasına veya e-posta adresine göndermenizi isteyebilir.
5. Bankanın İnceleme Süreci: Banka, dilekçenizi aldıktan sonra incelemeye başlar. Bu süreçte, banka paranın ne şekilde ve hangi koşullarda çekildiğini detaylı olarak inceleyecek, kendi sorumluluğu olup olmadığını, ters ibraz işleminin şartlarını incelecektir.
6. Sonucun Bildirilmesi: Banka, incelemesini tamamladıktan sonra size sonucu bildirir. Eğer talebiniz kabul edilirse, çekilen para tarafınıza iade edilir.

Bu süreç, bankadan bankaya değişiklik gösterebilir ve iade işleminin onaylanması zaman alabilir. İade süreci sırasında sabırlı olmak ve bankanın verdiği talimatları dikkatlice takip etmek önemlidir.

Ters İbraz İşlemi (Chargeback)

“Ters ibraz”, bir diğer bilinen adıyla “chargeback”, kredi kartınızdan izinsiz para çekilmesi durumunda kullanılan bir uygulamadır. Visa ve MasterCard gibi ödeme sistemleri tarafından desteklenen bu yöntem, kart sahibinin zamanında itiraz yapması, parayı çeken tarafın şahıs değil de işyeri olması ve bazı diğer koşulların sağlanması durumunda paranın size iadesini sağlar. Ters ibraz, kart hamilini olası dolandırıcılık ve şüpheli işlemlere karşı korur.

Ters ibraz süreci şu şekilde işler:

1. İlk adımda, izinsiz bir para çekme işlemini tespit ettiğiniz an, derhal bankanıza bu durumu bildirin.
2. Müşteri hizmetleri veya bankanın ilgili birimi ile yapılan görüşme sonrasında işlem için itirazda bulunacaksınız. Banka, itirazınızın haklı olduğuna karar verirse “ters ibraz” sürecini başlatır.
3. Banka, bu aşamada işlemi yapan şüphelinin bankasına bir “ters ibraz” talebi gönderir. Bu talebe, kredi kartınızdan izinsiz para çekildiğine ilişkin bilgileri ekler.
4. İtiraza konu olan işlemle ilgili tüm belgeler en geç 90 gün içerisinde incelenir ve işlemin başka bir işyeri tarafından izinsiz gerçekleştirildiği tespit edilirse, çekilen para miktarı kredi kartına iade edilir. Eğer işlem bir şahıs tarafından gerçekleştirilmişse iade mümkün olmaz, bu durumda dolandırıcılık veya hırsızlık söz konusu olduğundan savcılığa şikayet sürecini takip etmeniz gerekir.

Hızlı hareket etmeniz önemlidir. Ters ibraz talebini yapabilmek için belirli bir süre kısıtlaması bulunur. Bu süre çoğu bankada işlem tarihinden itibaren 120 gün kadardır. Ancak bu süre, bankanıza bağlı olarak değişebilir.

Ters ibraz işlemine dair bir örnek vermem gerekirse: Eğer kredi kartı ile bir iş yerinde ödeme yapıldıysa, banka, iş yerinden o işlemle ilgili belgeleri talep eder. İş yeri, yapılan işlemin kart sahibi tarafından gerçekleştirildiğini kanıtlamak için belge sağlamakla yükümlüdür. Eğer iş yerinden gerekli belge sağlanamazsa veya işlemin kart sahibi tarafından yapılmadığı kanıtlanırsa, banka kart hamiline yapılan ödemeyi iade edebilir​​.

Tüketici Mahkemesi

Eğer bankanın vereceği yanıt tatmin edici değilse veya süreç çok uzarsa, tüketici hukuku kapsamında dava açma hakkınız olduğunu unutmayın. Tüketici hukuku kapsamında bankaların, müşterilerinin mevduatını ve katılım fonlarını koruma yükümlülüğü vardır. Bankalar, bu yükümlülükleri gereği ağır sorumluluk altında bulunurlar ve hafif kusurlarından dahi sorumlu tutulabilirler​​. Kart hamilleri, bu tür durumlarda bankanın hizmet kalitesi ve sorumluluklarını sorgulama hakkına sahiptir.

Bankayla olan iletişimde en sık karşılaştığım problem banka çoğu zaman kendi zafiyetini kabul etmiyor ve hatta izinsiz işlemi yapan 3. kişinin bilgilerini dahi sizinle paylaşmıyor. Ancak bankanın bu tavrı Yargıtay’ın 2023 yılında bu konuda verdiği “banka internet işlemlerinde kusursuz da olsa sorumludur” kararına uygun değil. Dolayısıyla bu gibi durumlarda bankaya karşı dava açma mecburiyeti doğuyor.

Özetle, banka ve müşteri arasında gerçekleşen izinsiz para çekme durumlarında sorumluluk ve kusurun kimde olduğu detaylıca incelenir. Eğer hesap sahibi, dolandırıcıların yönlendirmesiyle bazı eylemleri kendi rızasıyla yerine getirdiyse, örneğin bir tuşa basmak, kod girmek veya şifresini paylaşmak gibi, bu durumda bankanın sorumluluğu azalabilir. Ancak hesap sahibinin ağır kusuru yoksa ve yaptığı hatalar hayatın olağan akışına aykırı değilse, bankanın kusursuz olduğuna karar verilemez. Hesap sahibinin hafif kusurlu olması, bankanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Direkt olarak dolandırıcının hesabına hesap sahibinin rızasıyla yapılan EFT/havale işlemlerinde ise bankanın sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu durumda, para transferinin rızaya dayalı olduğu kabul edilir.

Yargıtay kararlarına göre, bu tür davalarda mahkemelerin bilirkişi ataması ve bankanın güvenlik tedbirlerini (risk ve teyit mekanizmaları, kimlik doğrulamaları gibi) yerine getirip getirmediğini incelemesi gerekmektedir. Gerekirse teknik açıdan bir kusur oranı belirlenebilir. Bu incelemeler, her olayın kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmesini sağlar ve adil bir yargı sürecinin işlemesine katkıda bulunur.

Ceza Davası

Paranın iadesi için banka veya ilgili taraf ile iletişime geçilmesinin yanı sıra, dolandırıcıların cezalandırılması için de ayrı bir ceza davası açılması gerekmektedir. Bu, bir bilişim suçu olarak kabul edildiğinden, Adana’da deneyimli bir ceza avukatı eşliğinde suçlanan kişi veya kişiler hakkında suç duyurusunda bulunmak önemlidir. Hem hukuk davasında hem de savcılık soruşturmasında, paranın transfer edildiği kişilerin hesabına bloke konulması talep edilmelidir. Eğer banka, işlemi şüpheli bulursa kendi inisiyatifiyle bloke koyabilir. Ancak banka tarafından bir bloke konulmamışsa, bu durumda mahkeme veya savcılık aracılığıyla bloke konulması sağlanmalıdır. Bu adımlar, hem maddi kaybın telafisi hem de suçluların cezalandırılması için önemlidir.

Başkalarının bilinçlenmesi için yaşadığınız sıkıntılı sürece dair hikayenizi diğer insanlarla paylaşın. Sosyal medya veya diğer platformlarda yaşadığınız dolandırıcılık olayını anlatarak insanların dikkatini çekebilirsiniz. Bu sayede benzer mağduriyet yaşamalarını önleyebilirsiniz.

Dayanışmanın gücüne inanın. Başınıza gelen olumsuz olayların üstesinden birlikte gelebiliriz. Mağduriyetinizi sessizce yaşamak yerine sesinizi duyurun. Sorunun köküne inerek çözüm üretmeye çalışın. Unutmayın, susmak bazen kabullenmek anlamına gelebilir.

Kredi kartından habersiz para çekilmesi durumunda telaşa kapılmayın. Öncelikle bankayla iletişime geçerek hesap hareketlerini kontrol edin, ardından kredi kartınızı iptal ettirin. Durumu savcılığa bildirin.

Son olarak, kredi kartı sahteciliğine karşı her zaman bilinçli olunmalı ve şüpheli bir durumda hemen harekete geçilmelidir. Olayın üzerinden zaman geçtikçe mağduriyet daha da artacağı için hızlı refleksler bu noktada hayati öneme sahiptir. Her ne kadar stresli bir süreç olsa da soğukkanlı ve kararlı adımlar bu sorunu en az zararla atlatmanızı sağlayacaktır.

NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE (TÜKETİCİ MAHKEMESİ SIFATIYLA)

DAVACI:

VEKİLİ:

DAVALI:

KONU: 21.04.2020 tarihinde davalı tarafından yapılan saç ekiminin ayıplı olması nedeniyle müvekkilin uğramış olduğu zararların (Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) tazmini taleplerimizi ihtiva eden dilekçemizden ibarettir.

HARCA ESAS DEĞER: 15.900 TL

AÇIKLAMALAR

Öncelikle taraflar arasında 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu gereğince dava şartı olarak kabul edilen arabuluculuk faaliyetleri doğrultusunda uyuşmazlığın çözümü için … Arabuluculuk Bürosuna … Büro Dosya Numarası … Arabuluculuk Numarası ile başvuruda bulunulmuş olup arabuluculuk faaliyetleri usulüne uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş ancak davalı taraf mazeret bildirmeksizin ilk oturuma katılım sağlamamış olduğundan arabuluculuk müzakerelerine başlanmadan süreç sonlandırılmıştır. Sonuç olarak taraflar arasında bir uzlaşı sağlanamamış ve iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olmuştur. İlgili arabuluculuk faaliyetlerinin yer aldığı belgeler ektedir.(EK-1)

Müvekkil davacı, saç ekim tedavisi amacıyla davalıya başvurmuş, davalı da söz konusu tedavi için müvekkilin saç ekim ameliyatı olması gerektiğini beyan ederek müvekkili ameliyata ikna etmiştir.

1-) Davalı, müvekkili ameliyata ikna ederek …’da faaliyet gösteren kendi kliniğinde … tarihinde saç ekim ameliyatını gerçekleştirmiştir. Bu hususa ilişkin görüntü kayıtları ektedir.(EK-2) Yapılan saç ekim ameliyatı karşılığında müvekkil tarafından davalıya 2800 TL ödeme yapılmıştır. Bahse konu ödemeye ilişkin dekont ektedir.(EK-3) Davalı yapmış olduğu saç ekim ameliyatını gerekli tıbbi tekniğe uygun yapmayarak kusurlu davranmıştır.

Davalının yapmış olduğu saç ekim ameliyatı gerekli tıbbi tekniğe uygun olarak yapılmadığından dolayı müvekkilin saçlarının çıkış yönü yanlış olduğu gibi ön tarafta dökülmeler meydana gelmiştir. Yanlış yöne çıkan saçlara ve dökülmelere ilişkin fotoğraflar ektedir.(EK-4) Bu nedenle müvekkil ekstra bir tedavi ile karşı karşıya kalmak zorunda kalmıştır. Ayrıca saç ekimi yapılan bölgelerde saçın yanlış yöne çıkacağı ve dökülmelerin olabileceği söylenmediği gibi şayet taahhüt edilen tedavi, olması gerektiği gibi sonuç vermez ise yanlış ekim yapılan bölgedeki saçların çıkarılacağı ve tekrar saç ekim ameliyatı olması gerektiği hususu da müvekkile bildirilmemiştir.

2-) Davalı yapmış olduğu ameliyatı gerekli tıbbi tekniğe uygun olarak yapmayarak kusurlu davranmıştır. Müvekkil davacı ve davalı taraf arasındaki sözleşme ile davacıya estetik müdahalelerde bulunulması kararlaştırılmıştır. Davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin niteliği itibariyle hekim ile hasta arasında tedaviye ilişkin sözleşmeden farklı olduğu ve eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği açıkça anlaşılmaktadır. Eser sözleşmesini düzenleyen TBK’nın 470. maddesi uyarınca yüklenicinin edimi bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin edimi ise, karşılığında bedel ödemeyi üstlenmesidir. Eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenici sonucu garanti etmektedir. Burada sözleşme yapılmasının nedeni belli bir sonucun ortaya çıkmasıdır. Eser yüklenicinin sanat ve becerisini gerektiren bir emek sarfı ile gerçekleşen sonuç olup, yüklenici eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmek yükümlülüğü altındadır.

3-) Diğer yandan yüklenicinin borçları TBK’nın 471. maddesinde düzenlenmiş olup,

• Yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.
• Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.

Şeklinde hüküm düzenlenmiş olup, yüklenici olan hekimin de bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere edimini sadakat ve özenle ifa etmek yükümlülüğü bulunmaktadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunda benzer alanlardaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kuralların esas alınacağı da açıklanmıştır.

4-) Doktor ile hasta arasındaki ilişki vekalet sözleşmesidir. Vekil, vekalet görevini yerine getirirken yöneldiği sonucun elde edilmemesinden sorumlu değil ise de, bu sonuca ulaşmak için gösterdiği çabanın, yaptığı işlemlerin, eylemlerin ve davranışlarının özenli olmayışından doğan zararlardan sorumludur. O nedenle, vekil konumunda olan doktorların bilim ve teknolojinin getirdiği bütün imkanları kullanmak suretiyle özen borcunu yerine getirmeleri gerekir. Vekil, hastanın zarar görmemesi için, mesleki tüm şartları yerine getirmek, hastanın durumunu tıbbi açıdan zamanında ve gecikmeksizin saptayıp, somut durumunun gerektirdiği önlemleri eksiksiz bir şekilde almak, uygun tedaviyi de yine gecikmeden belirleyip uygulamak zorundadır. Asgari düzeyde dahi olsa bir tereddüt doğuran durumlarda, bu tereddüdünü ortadan kaldıracak araştırmaları yapmak ve bu arada da koruyucu tedbirleri almakla yükümlüdür. Çeşitli tedavi yöntemleri arasında bir seçim yapılırken, hastanın ve hastalığın özellikleri göz önünde tutularak, onu risk altına sokacak tutum ve davranışlardan kaçınmak ve en emin yolu seçmek gerekir. Gerçekten de hasta mesleki bir iş gören vekilden, tedavinin bütün aşamalarında titiz bir ihtimam ve dikkat beklemek hakkına sahiptir. Gereken özen görevini göstermeyen vekil, TBK 510 md (BK madde 394) hükmü uyarınca, vekaleti gereği gibi ifa etmemiş sayılmalıdır.

5-) Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 08.05.2014 tarihli değişiklikten önceki haliyle 15. maddesinde, “Hasta; sağlık durumunu, kendisine uygulanacak tıbbi işlemleri, bunların faydaları ve muhtemel sakıncaları, alternatif tıbbi müdahale usulleri, tedavinin kabul edilmemesi halinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları ve hastalığın seyri ve neticeleri konusunda sözlü veya yazılı olarak bilgi istemek hakkına sahiptir.”, 22. maddesinin birinci fıkrasında, “Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse, rızası olmaksızın ve verdiği rızaya uygun olmayan bir şekilde tıbbi ameliyeye tabi tutulamaz. “, “Rızanın Kapsamı” başlıklı 31. maddesinde de “Rıza alınırken hastanın veya kanuni temsilcisinin tıbbi müdahalenin konusu ve sonuçları hakkında bilgilendirilip aydınlatılması esastır. Hastanın, uygulanacak tıbbi müdahale için verdiği rıza, bu müdahalenin gerektirdiği sair işlemleri de kapsar. Ancak, tıbbi işlemlerin uygulanmasında, bu Yönetmelik’te ve diğer mevzuatta belirlenen hakların ihlal edilmemesi için azami ihtimam gösterilir.” düzenlemeleri yer alır.

6-) Biyotıp Sözleşmesinin 5. maddesinde “Rıza” konusu düzenlenmiş ve “Sağlık alanında herhangi bir müdahale, ilgili kişinin bu müdahaleye özgürce ve bilgilendirilmiş bir şekilde muvafakat etmesinden sonra yapılabilir. Bu kişiye, önceden, müdahalenin amacı ve niteliği ile sonuçları ve tehlikeleri hakkında uygun bilgiler verilecektir. İlgili kişi muvafakatini her zaman serbestçe geri alabilecektir” düzenlemesiyle rızanın kapsamı belirlenmiştir. Salt yapılacak işleme rıza göstermek yeterli değildir. Ayrıca, komplikasyonların da izah edilmesi gerekmektedir. Ancak bu rızanın da aydınlatılmış rıza olması gerekir. Nitekim Hekim Etiği Yönetmeliği’nin 26. maddesinde düzenleme yapılmış ve “Hekim hastasını, hastanın sağlık durumu ve konulan tanı, önerilen tedavi yönteminin türü, başarı şansı ve süresi, tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri, hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar, olası tedavi seçenekleri ve riskleri konularında aydınlatır. Yapılacak aydınlatma hastanın kültürel, toplumsal ve ruhsal durumuna özen gösteren bir uygunlukta olmalıdır. Bilgiler hasta tarafından anlaşılabilecek biçimde verilmelidir. Hastanın dışında bilgilendirilecek kişileri, hasta kendisi belirler. Sağlıkla ilgili her türlü girişim, kişinin özgür ve aydınlatılmış onamı ile yapılabilir. Alınan onam, baskı, tehdit, eksik aydınlatma ya da kandırma yoluyla alındıysa geçersizdir. Acil durumlar ile hastanın reşit olmaması veya bilincinin kapalı olduğu ya da karar veremeyeceği durumlarda yasal temsilcisinin izni alınır.” düzenlemesiyle aydınlatmanın ne şekilde yapılacağı açıklanmıştır.

Yukarıda anılan düzenlemeler özetle, HERHANGİ BİR TIBBİ MÜDAHALEYE başlamadan önce kişilerin yapılacak işlemlerle ilgili riskleriyle birlikte aydınlatılarak rızalarının alınmasını öngörmektedir.

-Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 21.10.2021 tarihli ve 2021/165 Esas, 2021/10553 Karar sayılı ilamının ilgili kısmı şöyledir:

“(…)Sağlıkla ilgili her türlü girişim, kişinin özgür ve aydınlatılmış onamı ile yapılabilir. Alınan onam, baskı, tehdit, eksik aydınlatma ya da kandırma yoluyla alındıysa geçersizdir. Acil durumlar ile hastanın reşit olmaması veya bilincinin kapalı olduğu ya da karar veremeyeceği durumlarda yasal temsilcisinin izni alınır.” düzenlemesiyle aydınlatmanın ne şekilde yapılacağı açıklanmıştır. Aydınlatılmış onamda ise ispat külfeti hekim ya da hastanededir.(…)”

7-) Yine eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenici sonucu garanti etmiş sayılmalıdır. Komplikasyonlarda ise aydınlatma yükümlülüğü ve komplikasyon yönetiminin doğru yapılması yine yüklenicinin sorumluluğundadır. Somut olay değerlendirildiğinde;

Davacıya yapılan estetik müdahalenin sonucu itibariyle iş sahibi yararına sonuç vermediği gibi, operasyon öncesi onamda aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmediği ve kayıtların tam olarak tutulmadığı, eser sözleşmesi niteliği gereğince yüklenicinin edimini tam olarak yerine getirdiğinden söz edilemeyeceği ve kusurlu bulunduğu, komplikasyon konusunda aydınlatılmanın yetersiz olduğu gibi, komplikasyon yönetiminin de yeterli olmadığı açık olmakla birlikte yüklenicinin kusurundan kaynaklı olarak müvekkilde hem maddi hem de manevi zararlar meydana gelmiştir. Estetik operasyonlar birer “eser sözleşmesi” niteliğinde olup estetik operasyonlardaki edimin tam olarak ifa edilmemesi ve olası komplikasyonlar konusunda yeterli aydınlatma yapılmaması sebebi ile davalı tarafın kusurlu olduğu açıktır.

Müvekkil, davalının yanlış ve kusurlu olarak yaptığı saç ekimi neticesinde gerek fiziksel gerekse psikolojik bir elem ve ızdıraba düçar olmuştur. Müvekkilin çekmiş olduğu bu acı ve ıstırabın müsebbibi saç ekimini kusurlu yapan davalıdır. Her ne kadar müvekkilin çekmiş olduğu acı ve elemi karşılamayacaksa da müvekkil için 15.000 TL manevi tazminat, müvekkilin yapmış olduğu masraflar için 2800 TL ve söz konusu yanlış işlemden kaynaklanan zararı telafi etmek için yapılacak masrafların mahkemece tespiti ile buna karşılık gelecek maddi tazminat talep ediyoruz.

Açıklanan nedenlerle işbu maddi ve manevi tazminat davasını açma zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: Borçlar Kanunu, TMK, HMK ve sair tüm yasal düzenlemeler

DELİLLER: Saç ekimine ilişkin kayıtlar, tanık, bilirkişi incelemesi vs. her türlü yasal delil

TALEP SONUCU: Yukarıda arz ve izah ettiğimiz sebepler ve res’en gözetilecek sebeplerle davamızın kabulüne,

1-) Müvekkilin ödemiş olduğu 2800 TL’nin … tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınıp müvekkile verilmesine,

2-) Müvekkilin haksız fiilden dolayı uğradığı maddi zararın tespiti ile şimdilik 100 TL maddi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline,

3-) Müvekkilin uğradığı manevi yıkım nedeniyle 15.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,

4-) Yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini saygıyla vekaleten arz ve talep ederim.

Davacı Vekili

Ekler: 1- Arabuluculuk anlaşamama tutanağı 2- Saç ekimine ilişkin görüntü kayıtları 3- Ödeme dekontu 4- Saç ekimin kusurlu yapıldığına ilişkin görüntü kayıtları 5- Onanmış vekaletname

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinden:

ESASNO : 2021/3736

KARAR NO : 2022/704

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGITAY İLAMI

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 3. TÜKETİCİ MAHKEMESİ

TARİHİ: 29/03/2019

NUMARASI: 2017/425-2019/183

DAVACI: ONURAIR TAŞIMACILIK A.Ş 

VEKİLİ: AV. NEDİM KARAKO

DAVALI: MARIO SCHICCKE

VEKİLİ: AV. MELİS ERSÖZ KOCA

Taraflar arasındaki davada Bakırköy 3. Tüketici Mahkemesi tarafından verilen  yukarıda sayı ve tarihi belirtilen kararın HMK 363. maddesi uyarınca kanun yararına  bozulmasının Adalet Bakanlığı tarafından istenilmesi üzerine, dava dosyası ve içerisindeki  dilekçeler, duruşma tutanakları ve diğer tüm dosya kapsamı delil ve belgeler incelendi.  Gereği müzakere edilip düşünüldü:

Davacı vekili, davalının, müvekkili şirketin 30.09.2015 tarihli ve 17.15 kalkış saatli  8Q812 sayılı Leipzig – Antalya seferinden 1 bilet aldığı, uçuşun 5 saat gecikmeli olarak yapıldığı, SHY-Yolcu Yönetmeliğinde düzenlenen “Uçuşların İptali” maddesi gereğince  tazminata hak kazandığı iddiasıyla 400 Euro’nun TL karşılığı olan 1.576,04 TL’ye  hükmedilmesi istemi ile Bakırköy İlçe Tüketici Hakem Heyetine dava açtığını, Hakem Heyetinin 16.06.2017 tarihli kararı ile şikayetin kabulü ile 400 Euro’nun TL karşılığı 1.576,04 TL’nin tüketiciye iadesine karar verildiğini, oysa uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde bulunması, Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına girmesi nedeniyle Tüketici Hakem Heyetinin görevsiz olduğunu, SHY Yolcu Yönetmeliği Hükümlerine göre uçuş tehirinin, herhangi bir tazminat sorumluluğu gerektirmediğini, 1500-3500 km arası uçuş tehirlerinde 3 saat veya daha fazla tehir durumunda taşıyıcı şirketin hizmet sunma  yükümlülüğü bulunduğunu, Sivil Havacılık Genel Md. Yolcu Hakları Uygulama Esasları Genelgesi’nin tazminat ödenmesine ilişkin 6. maddesinin yürütmesinin durdurulmasına Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2016/1226 YD. itiraz sayılı kararı ile karar verildiğini, uçuşların tehirinde, uçuşun iptaline ilişkin hükümlerin uygulanamayacağını bildirerek Bakırköy İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 16/06/2017 tarihli kararının iptaline karar  verilmesini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle Tüketici Hakem Heyetinin uyuşmazlıkta görevli olduğunu, kararın Yolcu Hakları Uygulama Esasları Genelgesine uygun bulunduğunu davacının uçuşu tehir etmesinin süre itibariyle uçuşun iptali niteliğinde olduğunu bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve Tüketici Hakem Heyeti dosyası içeriğine göre, uçuşun 5 saat gecikmeli yapıldığı, 5 saat ve üzeri gecikmelerin Yolcu Hakları Uygulama Esasları Genelgesinde uçuşun iptali ile eşdeğer sayıldığı SHY-Y oku Yönetmeliğinin 8. maddesine göre tazminat ödenmesi gerektiği Hakem Heyeti kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

Karar aleyhine davacı vekilinin talebi üzerine T.C. Adalet Bakanlığınca HMK 363. maddesi gereğince kanun yararına bozma yoluna başvurulmuştur.

Dava hava yolu taşıma ilişkisinden kaynaklanan Tüketici Hakem Heyeti Kararının iptali istemine ilişkindir.

Davalının, davacı şirketten 30.09.2015 tarihli ve 17.15 kalkış saatli Leipzig-Antalya seferinden bilet aldığı, uçuşun 5 saat tehir edildiği konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Davacı, uçuş tehiri ile uçuş iptalinin farklı hükümlere tabi olduğunu, uçuş tehirinin tazminat gerektirmediğini, Hakem Heyeti Kararının yasal dayanağının bulunmadığını iddia etmekte,  

Davalı ise 5 saatlik uçuş tehirinin, uçuşun iptali niteliğinde olduğunu, tazminat gerektirdiğini savunmaktadır.

Uyuşmazlık, 5 saatlik uçuşun tehiri nedeniyle yönetmeliğin uçuşun iptaline ilişkin hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağına ilişkindir.

Türk Hukukunda hava yolu ile seyahat eden yolcuların hakları, Sivil Havacılık Genel  Müdürlüğünce çıkarılan “Hava yolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelikte” düzenlenmiştir. Bunun dışında bir kanun veya tüzük bulunmamaktadır. Yönetmeliğin dayanağı ise AB’nin 261/2004 sayılı Tüzüğüdür.

AB’nin 261/2004 sayılı Tüzüğüne göre üç saat veya daha fazla süren gecikmeler uçuşun iptali niteliğinde ve tazminatı gerektirmekle birlikte, Türkiye Cumhuriyeti’nin AB’ye tam üye olmaması nedeniyle AB Tüzüklerinin doğrudan doğruya uygulama imkanı bulunmamaktadır.

Hava Yolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmeliğin (SHY-Yolcu) Tanımlar başlıklı 411-g maddesinde, iptali önceden planlanmış olan ve en azından bir yerin rezerve edildiği bir uçuşun gerçekleştirilmemesi olarak tanımlanmış uçuşların tehiri başlıklı 7/3 maddesinde “tehirin en az 5 saat olması durumunda 9. maddenin 1. fıkrasının (a)  bendinde belirtilen yardımı taşıyıcının yolculara teklif etmek zorunda olduğu, Yönetmeliğin 911-a maddesinde seyahatin gerçekleştirilmeyen bölüm veya bölümleri ile yolcunun planlamış olduğu seyahatin tamamlanmasının artık herhangi bir anlamı kalmaması durumunda seyahatin gerçekleştirilen bölümü veya bölümleri için, bilet ücretinin tamamının  satın alınmış olduğu fiyat üzerinden nakit olarak veya elektronik banka havalesi, banka ödeme emirleri, banka çekleri ile ödenmesi veya yolcunun imzalı mutabakatı olması durumunda seyahat fişleri ve/veya diğer hizmetler şeklinde en geç yedi gün içinde iade edilmesi; ayrıca yolcunun seyahatinin ilk başlangıç noktasına ilk fırsatta dönmesini sağlayacak bir dönüş uçuşunun ücretsiz sağlanmasını tercih hakkı verilmesi, Tazminat Hakkı başlıklı 8/1 maddesinde bu maddeye atıfta bulunulması durumunda b) bendi gereğince 1500 – 3500 km arası uçuşlar için 400 Avronun Türk Lirası cinsinden karşılığının tazminat olarak  ödeneceği, uçuşların iptali başlıklı 6. maddesinde de yolcuların 8. madde hükümlerine göre tazminat isteyebilecekleri düzenlenmiştir.

Yönetmelikte uçuş tehirinin 5 saat olması halinde uçuşun iptaline ilişkin hükümlerin uygulanacağı yönünde hiçbir açıklık yoktur.

Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan Sivil Havacılık Genci Müdürlüğünün 02.09.2015 tarihli Genelgesinin 9/2 maddesinde “1500 ile 3500 km arası uçuşlar için 7,5 saat veya uçuş süresi 4 saat ve fazla uçuşlar için uçuş süresinin 2 katı veya daha fazla” mücbir sebep olmaksızın tehir edilmesi halinde tehirin uçuş iptali olarak değerlendirileceği,

Yürütmesi durdurulan Genelgenin 1/6 maddesinde de “Mevzuatın ilgili maddelerinde  tanımlanan yükümlülükler uçuşu icra eden hava taşıma işletmelerince zamanında yerine getirilir, başvurular zamanında değerlendirilir, konu ile ilgili aksamaya mahal verilmemesini teminen gerekli önlemler işletmelerce alınır, aksi takdirde yolculara SHY-YOLCU kapsamında tazminat hakkı ödenir.” hükmü getirilmiştir.

Genelgenin 9/2 maddesinde görüldüğü üzere 7,5 saat veya daha fazla tehir için uçuş iptali olarak değerlendirileceği öngörülmüştür.

Şu halde 1500-3500 km arası için uçuşlarda tehirin 5 saat olması durumunda uçuş iptali olarak değerlendirileceği konusunda gerek Yönetmelikte ve gerekse Genelgede bir hüküm bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta davalı tüketici 1500-3500 km Leipzig-Ankara uçuşu için davacı taşıyıcıdan bilet almış, taşıyıcı tarafından uçuş 5 saat tehir edilmiş, tüketici 5 saatlik uçuş tehirinin uçuş iptali niteliğinde olduğundan bahisle Yönetmeliğin 8/1-b maddesi gereğince 400 Avro karşılığı TL tazminat ödenmesi istemi ile Tüketici Hakem Heyetine başvurmuş, Hakem Heyetince tüketicinin başvurusu kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan Yönetmelik ve Genelge hükümlerinden de anlaşıldığı üzere dava konusu uçuşun 5 saat tehir edilmesinin, uçuşun iptali niteliğinde olduğu konusunda hiçbir yasal düzenleme bulunmamaktadır.

Bu halde tüketici uçuş tehiri nedeniyle Yönetmeliğin 7/3 maddesi gereğince taşıyıcıdan ancak yardım talep edebilecektir.

Dava konusu tehirin, uçuş iptali niteliğinde bulunmamasına göre, uçuş iptalinde  uygulanması gereken Yönetmeliğin 6. maddesi delaletiyle 8. madde hükümlerine göre tazminat istenilemez. Kaldı ki normlar hiyerarşisinde yönetmelikten daha alt seviyede bulunan Genelgenin 9/2 maddesi gereğincede tehirin, uçuş iptali olarak kabulü mümkün değildir.

Tüketici Hakem Heyetince, yasal dayanağı olmadığı halde 5 saatlik uçuş tehirinin, uçuş iptali kabul edilmek suretiyle, yürütmesi durdurulan ve uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan  Genelgenin l /6 maddesine istinaden tazminata hükmedilmesi ve taşıyıcı tarafından açılan  Hakem Kararının iptaline yönelik davanın Tüketici Mahkemesince reddi yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğundan yerel mahkeme kararının kanun yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığının HMK 363. maddesine dayalı kanun yararına bozma isteğinin kabulü ile yerel mahkeme kararının sonuca etkili  olmamak üzere BOZULMASINA, gereğinin yapılması için karar örneği ile dosyanın Adalet  Bakanlığı’na gönderilmesine, 27/01/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

ADANA NÖBETÇİ TÜKETİCİ MAHKEMESİ’NE

Tespit İsteyen:

Karşı Taraf:

Konu: Satın aldığım araçtaki arızaların ve ayıplı olduğunun tespiti ve kullanılamamasından kaynaklı zararın tespiti talebidir.

Açıklamalar

X tarihinde, X plaka no’lu X model araç satın aldım. Aracı teslim aldıktan yaklaşık iki hafta sonra aracın ekranında şanzıman ve hava yastığı arızası verdiğine ilişkin kayıt çıktı ve araç çalışmadı. Birkaç kez uğraştım, ancak marş basmadı. Aradan bir saat geçtikten sonra aracı çalıştırabildim ve servise götürdüm. Serviste, aracın hasarlarının kontrolü için araç bilgisayara bağlandı. Servis yetkilileri önce aracın arıza vermediğini belirttiler. Israrlarım sonucu bilgisayarda rehber kısmından yaptıkları kontrolde aracın bu arızaları verdiğini, ancak onarıma gerek olmadığını bu şekilde aracı kullanabileceğimi ve anahtar sinyalizasyonundan kaynaklı olarak bazen böyle sıkıntılar olabileceğini belirttiler.

Bilgisayar rehber kaydının tarafıma verilmesini istedim. Ancak, servis yetkilileri bu kaydı veremeyeceklerini belirttiler. Aracın şanzıman ve hayati öneme sahip hava yastığındaki bu arızalar önemsenmedi. Aracın kullanımı esnasında şanzımandan sürekli sesler gelmekteydi. Bu durumun şanzımanın özelliğinden kaynaklandığını ve bir sorun olmadığını da servis yetkilileri belirttiler.

Aradan birkaç hafta geçtikten sonra sabah aracı çalıştırdığımda aracın ekranında motor soğutma suyu arızasına ilişkin kayıt çıktı. Davalı şirketin yetkili birimleri ile yaptığım telefon görüşmesinde, aracın motor soğutma suyu kabına su eklemem ve servise götürmem gerektiği söylendi. Su ekleyerek aracımı servise götürebildim. Araç onarım için serviste kaldı. Sorunun radyatörde hava kalmasından kaynaklı olarak meydana geldiğini belirttiler. Ancak, bu cevap tatmin edici bir cevap olmadığı gibi, araç motoruna çok ciddi olarak zarar verebilecek ve kullanılamayacak hale getirecek bu durum önemsenmedi.

En son aracın yeniden şanzıman arızası vermesi ve çalışmaması üzerine aracımı çekici yardımı ile servise götürdüler. Ertesi gün şanzımanda sorun bulunduğunu ve mekatronik ünitesinin değişiminin yapılacağını belirttiler. Ancak, aracın ayıplı olması nedeniyle ayıpsız misliyle değiştirilmesi talebinde bulundum. Bu talebimi kabul etmediler. Henüz 4.000 km’deki aracımın şanzıman ve diğer arızaları vermesi araçta imalat hatası bulunduğunu göstermektedir. Araç bugün itibariyle davalının Konya Yolu

üzerinde bulunan servisindedir. Yasal koşullarının oluşmasına rağmen aracın ayıpsız misli ile değişimi talebim kabul edilmedi.

Aracı satın aldığım tarihten bu yana araçta meydana gelen arızalar tarafıma ayıplı araç satıldığını açıkça ispatlamaktadır.

Sonuç: Yukarıda sunulan ve resen gözetilecek nedenlerle, haklarımın korunması bakımından zaruret bulunduğundan, mahallinde bilirkişi marifetiyle keşif yapılarak, aracımdaki arızaların ve aracın ayıplı olduğunun tespit edilmesini ve aracın kullanılamamasından kaynaklı zararımın tespit edilmesini, tarafıma verilmeyen ve karşı tarafın bilgisayar kayıtlarında bulunan araç arıza bilgilerinin tespitini ve tespit giderlerinin karşı taraftan alınmasını talep etmekteyim.