İsticvap Nedir ve Ne Anlama Gelir?

İsticvap ve Hukuktaki Yeri

HUKUKTA İSTİCVAP NE DEMEKTİR

İsticvap, Arapça “Cevap” kelimesinden türetilmiş olup, sözlükte “sorup cevap alma“, ”sorgulama” ve “birini sorguya” çekme anlamları taşır. Hukukta isticvap sözcüğünün anlamı ” davada” kendi aleyhine olan maddi olgularla ilgili olarak hakim tarafından sorguya çekilmesidir.

Mahkeme; görülmekte olan bir dava ile ilgili olarak, davanın taraflarından her birini re’sen ya da talep üzerine isticvaba (sorgulamaya) karar verebilir (HMK. md. 169/1). İsticvap; davanın temelini oluşturan vakıalar ve bu vakıalarla ilgili hususlar hakkında olur (HMK. md. 169/2).

Taraf, kendi lehine olan bir maddi olguyla ilgili olarak isticvap edilemez. Re’sen araştırmaya tabi davalarda isticvap uygulaması olmaz. Mahkeme, isticvaba re’sen karar verebileceği, taraf talebiyle de isticvap uygulayabilir.

Taraf olmayanların isticvabı söz konusu olmaz. Tüzel kişiler adına yetkili organ temsilcileri; ( 170/1); küçük ve kısıtlılar adlarına da yetkili kanuni temsilcileri isticvap olunur (HMK.md. 170/2)

Reşit olmayan ya da kısıtlı olan kimselere bizzat dava hakkı tanınan hallerde, yasal temsilci değil, doğrudan kendileri isticvap olunur (HMK md. 170/3).

İSTİCVAP NASIL YAPILIR?

İsticvabına karar verilen kimsenin bizzat kendisine davetiye gönderilir. Davetiyede, belirlenen gün ve saatte isticvap olunmak üzere hazır bulunması gerektiği belirtilir. Gönderilen davetiyede, ayrıca, isticvap konusu maddi vakıalar (olgular) gösterilir.

İsticvap için davet edilen taraf geçerli bir mazereti olmaksızın gelmediği ya da gelip de sorulacak sorulara cevap vermediği takdirde, isticvap konusu vakıalar ” ikrar etmiş sayılacağı” ihtarına mutlaka davetiyede yer verilir (HMK. md. 171/1).

İsticvap için çağırılan taraf, mazeretiz olarak duruşmaya gelmediği ya da gelip de isticvap sorularını cevapsız bıraktığı takdirde, mahkemece sorulan ” vakıalar ikrar edilmiş” sayılır (HMK. md. 171/2).

Kendisine isticvap davetiyesi çıkarılacak kimsenin bizzat kendisinin mahkemeye gelmesi gerekir. Ancak, isticvap edilecek kişi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresi dışında oturuyor ve bulunduğu yerde aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla isticvap olunması da mümkün değilse, bu takdirde istinabe yoluyla isticvap olunur (HMK. md. 172/1).

İsticvap olunacak kimse, hastalık, sakatlık veya benzeri sebeplerle gerek davanın görüldüğü mahkemeye gerekse istinabe edilen mahkemeye bizzat gelemeyecek durumda ise, bulunduğu yerde isticvap olunur (HMK. md. 172/2).

Hakim; isticvap davetine icabet eden tarafa, (isticvaba başlamadan önce) maddi vakıalarla ilgili sorulacak sorulara doğru cevap vermesi ve gerçeği söylemesi gerektiği hususunu hatırlatır. Ancak isticvap olunana yemin verdirilemez.

Karşı taraf ve taraf vekilleri isticvap esnasında hazır bulanabilirler. İsticvap olunan taraf; mahkemenin izin ve müsadesi olmadıkça yazılı notlar kullanamaz (HMK. md. 173/1-4).

İsticvap sırasında tanıklar hazır bulunamazlar.

İsticvap işlemi sırasında isticvap olunana mahkemece yöneltilen sorular ve alınan cevaplar tutanağa geçirilir. Düzenlenen tutanak, taraflar huzurunda okunduktan sonra isticvap olunan tarafa imzalattırılır.

İsticvap olunan taraf, haklı bir gerekçe gösterilmeksizin, ” tutanağı” imzalamaktan kaçınırsa, bu durum, hakim tarafından tutanakla tespit olunur (HMK. md. 174).

Görülmekte olan bir davada gerek re’sen gerekse taraf talebiyle yapılacak isticvap, bir tür “taraf tanıklığı” sayıldığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu’muzun tanıklığa ilişkin 249, 250, 259-263 üncü madde hükümleri, -niteliğine aykırı düşmediği sürece- isticvap işleminde de kıyasen uygulanır (HMK. md. 175). Mahkeme, isticvap beyanlarını re’sen değerlendirir.

Bu makaleyi sosyal medyada paylaşarak sitemize katkıda bulunabilirsiniz.
    Generic placeholder image
    Avukat Saim İncekaş
    Avukat Saim İncekaş Avukatlık Ofisi'nde kurucu avukat.
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 oy, puan: 5,00 üzerinden 5)
Loading...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

tr Türkçe
X
error: Uyarı: Sağ tıklamak için üye olabilirsiniz !! Üye olabilmek için tarafımızdan referans kodu almanız gerekmektedir.