İş Kazası Olarak Kabul Edilen Haller

İş Kazası Olarak Kabul Edilen Haller


Hangi olaylar ve haller iş kazası sayılır? Neler kazası olarak kabul edilir? Bu yazımızda iş kazası niteliğinde sayılacak olayları ele alacağız.

5510 sayılı Kanunun 13. maddesinde sigortalıların işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olayların iş kazası sayılacağı kabul edildiğinden dolayı meydana gelen kazanın yapılan işle ilgilisi olup olmadığına bakılmaksızın işyerinde meydana gelen bütün kazaların iş kazası sayılması gerektiği söylenebilir.

Şu hallerde gerçekleşen kaza, iş kazası olarak kabul edilir:

  1. Yapılan İş Sırasında Meydana Gelen Kazalar
  2. İş Süresinde veya İş Süresinden Sayılan Hallerde Meydana Gelen Kaza
  3. Yapılan İşin Yarattığı Tehlike Sonucu Meydana Gelen Kaza
  4. İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Tedbirlerini Almamasından Kaynaklanan Kaza

Örnekler: İşçinin öğle arası molasında ayağını incitmesi, işyerinin bahçesindeki ağaçtan meyve koparırken düşmesi, ücretli izindeyken intihar etmesi gibi olaylar iş kazası sayılmaktadır. İstisnai olarak ise; işyerinde dışardan gelen bir etki olmaksızın kalp krizi geçiren işçinin başına gelen bu olay iş kazası sayılmamıştır. Burada temel nokta dışarıdan gelen etki unsurudur.

Bu başlıkları kısaca açıklayalım:

Yapılan İş Sırasında Meydana Gelen Kazalar İş Kazasıdır

Sigortalının uğradığı zarar veren olay işin yürütülmesi sırasında meydana gelmişse, kazanın iş ile bağlantılı olduğu kabul edilmelidir. İşin yürütümüyle ilgili kaza, işyerinde veya işyerinde sayılan yerlerde olabileceği gibi işyeri dışında da olabilir.

İş Süresinde veya İş Süresinden Sayılan Hallerde Meydana Gelen Kazalar İş Kazasıdır

Bu kaza türü 4857 sayılı İş Kanunu’nun 66. maddesinden kaynaklanır. Buna göre eğer işçiye zarar veren olay madde 66’da düzenlenmiş olan sürelerde meydana gelmişse, bu zarar veren olay ile yürütülen iş arasında uygun illiyet olduğu Kanuni bir karine olarak kabul edilir.

Buna göre aksini iddia eden ispatla yükümlü olacaktır. Diyelim ki, işin niteliğinden doğmayıp, işveren tarafından sosyal yardım amacıyla iş yerine götürülüp getirilme sırasında araçlarda geçen süre çalışma süresinden sayılamaz. (İş K m. 66/son)

Ancak sosyal yardım amacıyla iş yerine götürülüp getirilme sırasında araçta uğranılan kaza SSGSSK anlamında iş kazasıdır(5510 sk m. 13/1-E).

Servis düzeninin bulunduğu iş yerinde sigortalıların güvenli bir şekilde iş yerlerine getirilip götürülmeleri işverenin sorumluluğundadır. İşveren bu görevi kendi araç ve gereçleri ile yapabileceği gibi taşıma sözleşmesine bağlı olarak da yaptırabilir.

İşçi taşıma işinin işveren nam ve hesabına başka bir üçüncü kişi tarafından taşıma sözleşmesi uyarınca yapılması halinde, sigortalının bu araçta geçirdiği kaza ile yürütülen iş arasında bağlantı bulunduğu açıkça ortadadır.

Bu durumda kaza bireysel anlamda iş kazası olup doğan zarardan asıl işveren sıfatıyla illiyet bağı kesilmedikçe – 5510 sayılı Kanun’un 12/son maddesi uyarınca sorumludur. YHGK konuya ilişkin başka bir olayda, fabrika içinde bekleyen işçilere çarpan servis aracı ile ilgili olarak işverenle taşıma sözleşmesi yapan servis şoförünün kusurlu hareketinden İş Kanunu 1/son (506 SK m. 87) madde uyarınca işverenin sorumlu olacağına karar vermiştir.

Yapılan İşin Yarattığı Tehlike Sonucu Meydana Gelen Kazalar İş Kazasıdır

İşçinin uğradığı kaza, işverenin yürüttüğü  işin doğrudan ya da dolaylı olarak yarattığı tehlikenin sonucu ise, olayın işle uygun illiyet bağı içinde olduğu kabul edilebilir.

Yargıtay konuya ilişkin bir uyuşmazlıkta, işveren yanında mühendis olarak görev yapan sigortalının kendisine tahsis edilen sevk ve yönetimindeki araçla, iş sahasından sosyal tesise geldiği sırada, tali yolda seyrederken, aracın çukura girmesine bağlı olarak, yoldan çıkması ve araçtan fırlayarak %100 sürekli iş göremezliğe uğramasıyla sonuçlanan olayda tarafların kusuru bulunmadığı bilirkişi raporuyla saptanmış ise de, işyeri koşullarından oluşan tehlike ile kaza arasında illiyet bağı mevcut olup illiyet bağını kesen nedenler de bulunmadığından işverenin sorumluluğuna gidilmesi gerektiğine karar vermiştir.

İşverenin, İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tedbirlerini Almamasından Kaynaklanan Kazalar İş Kazasıdır

Kazanın işverenin yürüttüğü işle olan ilgisinin tespitinde yararlanılan karinelerden bir diğeri, işverenin alması gereken tedbirlerle ilgilidir. Oluşan iş kazası, işverenin işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğüne aykırı davranışından kaynaklanmışsa, gerçekleşen zarardan işveren sorumlu tutulabilir. Ancak bunun için, önlemleri almama davranışı ile oluşan zarar arasındaki uygun illiyet bağının kesilmemesi gerekir.

Adana Barosu – Avukat Saim İncekaş

bir yorum bırakın