Evliliğin İptali Davası Nedir, Ne Kadar Sürer, Nasıl İptal Edilir? – Mutlak Butlan

Evliliğin İptali Davası

Geçersiz şekilde kurulan evlilik kendiliğinden iptal edilmez. İptal için mutlaka bir mahkeme kararı gereklidir. Batıl/geçersiz bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona ermektedir.

Türk Medeni Kanunu’nda kesin olarak evlenmenin yasak olduğu durumlar ve kesin olarak evlenmeleri yasak kişiler ayrı ayrı sayılmıştır. Bu gibi haller var ise, ilgililer ve cumhuriyet savcısı evlenmenin mutlak butlanı davalarını açabilmektedir.

Bilindiği üzere kesin olan evlenme engelleri evlenmeyi mutlak butlanla  sakatlamakta olup istisnalar dışında mutlak butlanla sakat olan evlilik kural olarak kamu düzenini zedelediğinden sakatlık herkesi ilgilendirmektedir. Bilinmelidir ki mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlannı doğurur.

Evliliğin İptali Nasıl İstenir?

Mutlak Butlan yani evliliğin iptali davalarında aile mahkemeleri görevlidir. Aile mahkemesi olmayan yerlerde söz konusu davalara asliye hukuk mahkemesi “Aile Mahkemesi” sıfatı ile bakar.

Yetki; kamu düzeni ile ilgili olmadığı gibi kesin yetki kuralı da yoktur. Boşanma davalarındaki yetki kuralları bu davalarda da geçerlidir. Eşlerden birinin davanın açılması sırasındaki yerleşim yerinde dava açılabileceği gibi, eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde de açılabilir.

Yetki konusunda verilen ret kararı itirazda bulunana tebliğ edilerek durumdan haberdar edilmeli, yargılamaya katılımı sağlanmalı ve delil sunabilmesi için kendisine fırsat verilmelidir.

Evlenmenin butlanı/iptali davasında, yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır. Bu sebeple kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez. Mahkemeye açılan davada; öncelikle evliliğin iptali, hakimin iptal kararı vermediği takdirde ise kademeli olarak boşanma isteğinde bulunulabilir. Aile mahkemesince öncelikle evlenmenin butlanı/iptali isteği incelenir. Evlenmenin butlanı isteğinin reddine karar verilmesi halinde boşanma isteği incelenebilir duruma gelir.

Evlenmenin butlanı/iptali davasında yasal temsilci ile kısıtlının menfaati çatışmakta olduğundan kısıtlıyı davada temsil etmek, hak ve çıkarlarını korumak üzere temsil kayyımı tayin edilmesi gerekir. Evlenmenin butlanı davasında, yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.

Mutlak butlan/evliliği iptali davasını Cumhuriyet Savcısı da açabilir. Savcı kendisinden bu görevi bulabilir. Bu sebeple mutlak butlan/evliliğin iptali sebeplerini öğrenen Cumhuriyet savcısı mutlak butlan davasını re’sen/kendiliğinden açar.

İstisnalar dışında mutlak butlanla sakat olan evlilik kural olarak kamu düzenini zedelediğinden mutlak butlan/iptal davası ilgisi olan herkes tarafından açılabilir.  Sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanı Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen dava edilemez; fakat her ilgili, mutlak butlanın karar altına alınmasını isteyebilir.

Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.

Evliliğin İptali Sebepleri

1-) Evlenme sırasında başkasıyla evli olunması sebebiyle evlenmenin butlanı/iptali

Evlenme sırasında evli bulunma bu sebeple kesin olan evlenme engellerinden olup yeniden yapılan evliliği mutlak butlanla sakatlamaktadır. Bu durumda yeniden yapılan evliliğin iptali gerekir.

2-) Evlenme sırasından ayırt etme gücünden sürekli yoksunluk sebebiyle evlenmenin butlanı/iptali

Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması halinde evlenme mutlak butlanla batıldır.  Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunmasına rağmen evlenme gerçekleştikten sonra batıl olan bu evlilik boşanma ya da ayırt etme gücünden sürekli yoksun eşin ölümüyle sonlanması durumunda Cumhuriyet savcısı tarafından mutlak butlan davası açılamaz.

Ancak her ilgilinin mutlak butlanın karar altına alınmasını isteyebilmesi mümkün olduğu için ilgililerin eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması sebebiyle mutlak butlan davası açmasına ya da devam eden davayı sürdürmelerine bir engel bulunmamaktadır.

3-) Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması

Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması halinde evlenme mutlak butlanla batıldır.  İptali gerekir.

4-) Evlenmeye engel olacak derecede hısımlık bulunması

TMK md 129 hükmünde öngörülen hısımlık derecesi kesin olan evlenme engellerinden olup bu hısımlığa rağmen yapılan evlilik mutlak butlanla sakatlanmaktadır. Tarafların iyiniyetli olmaları sonucu değiştirmemektedir.

Eşlerin evlenme sırasında Kanunda öngörülen derecede hısımlığın bulunması halinde yapılan evlenme mutlak butlanla batıl olduğundan sözü geçen hısımlık yapılacak evlilik için kesin evlenme engeli oluşturmaktadır. Evlenmeye engel olacak derecede bir hısımlık bulunmadığına ilişkin savunma varsa nüfus kaydının düzeltilmesi davası açması için uygun süre verilmesi gerekir.

Hangi Tür Deliller Kullanılır?

Evlenmenin mutlak butlanı davalarında genel olarak deliller;

  • Tanık,
  • Sağlık raporları,
  • Aile mahkemelerinde görev yapan uzmanlardan alınacak bilirkişi raporları,
  • Nüfus kayıtları,

Delil listesinde yer alan tanıkların tamamı dinlenilmelidir.

Akıl hastalığına dayalı evlenme engelinin varlığı iddiası var ise gerektigğinde Adli Tıp Kurumundan alınacak sağlık kurul raporu ve tedavi evrakı istenmelidir.

Bu davada diğer davalarda olduğu gibi taraf teşkili önem arz etmektedir. Davada taraf olabilmek için hak ve fiil ehliyetine haiz olmak gerekir. Yargılama sırasında taraflardan birinin akıl hastası olduğu ileri sürüldü ise mutlaka akıl hastası olup olmadığı araştırılmalı, bu meyanda sulh hukuk mahkemesine vasi tayini yönünden ihbarda bulunulmalıdır.

Taraflardan birinin vasisi var ise davaya dahil edilmeli, davayı açan kısıtlı ise sulh hukuk mahkemesinden husumete izin kararı alınmalıdır.

Bu davalarda da taraf teşkili açısından tebligat süreci önem arz etmektedir. Tebligat Kanunu’nun 21. maddesine görev yapılan tebligatlarda beyanda bulunan komşunun adı soyadı ve imzası alınmalı, imza vermiyorsa imzadan imtina ettiği yazılmalı, ilanen tebligat yapılacaksa adres araştırması çok ayrıntılı yapılmalı, ilan metni mahkeme divanhanesinde bir ay askıda bulundurulmalı, tebligatı yapan memurun adı soyadı ve imzası alınmalıdır.

Evliliğin butlanı davalarında nüfus müdürlüğü hasım değildir. Dava evliliğin tarafı olan eşlere karşı açılır. Eşlerden biri ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Bu davayı Cumhuriyet savcısı da açabilir. Ölümle ya da başka bir nedenle evlilik daha önce sona ermiş ise sona eren evliliğin butlanını Cumhuriyet savcısı dava edemez.


Evliliğin İptali Konulu Yüksek Mahkeme Kararları

Yararlanılan Kaynaklar:

-Ö. Gençcan – Aile Mahkemesi Davaları
-Yargıtay Resmi Web Sitesi

Avukat Saim İNCEKAŞ – Adana Barosu – Boşanma ve Ceza Avukatı

Son düzenleme tarihi 24 Mayıs 2020 08:36

Paylaş
Avukat Saim İncekaş

Avukat Saim İncekaş. Adana'da ikamet etmektedir. Kurucu sıfatıyla kendisine ait Adana Avukatlık ve Danışmanlık Bürosunda çalışmalarına devam etmektedir. Ceza Hukuku, Medeni-Boşanma-Aile Hukuku, Bilişim Hukuku avukatlığı ana çalışma dallarıdır. Özellikle boşanma ve ceza avukatlığı üzerine pratik ve deneyim sahibidir. Bu alanlarda 5.000'den fazla yazı ve makalesi bulunmaktadır. Adres: Turhan Cemal Beriker Blv. No:7, Ziya Algan İş Merkezi Kat:5 Daire:41 E-posta: av.saimincekas@gmail.com Telefon: 0534 910 97 43

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz gizli tutulacaktır.