Eşler Değer Artış Payını Ne Zaman İsteyebilirler?

May 10, 2019 | Boşanmada Mal Paylaşımı

Değer artış payı ancak mal rejiminin sona ermesiyle istenebilir. (1)

Değer Artış Payı Hangi Aşamada İstenir?

Değer Artış Payı, günlük konuşmalarda Katkı Payı ya da Artış Payı gibi değişik isimlerle de anılan ve EMKR özgü bir olanak hakkıdır.

TMK’nun 227. maddesinde Değer Artış Payı: “Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda oraya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Böyle bir malın daha önce elden çıkarılmış olması halinde hakim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler. Eşler, yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi, pay oranını da değiştirebilirler.” hükmüyle betimlenmiştir.

Değer Artış Payı (DAP) niteliği gereği ancak mal rejiminin sona ermesi durumunda gerçekleşebilir. Ve bu sebeple de ancak mal rejiminin tasfiyesi halinde istenebilir. Mal rejimi sona ermiş olsa bile, eğer tasfiye istenilmemişse DAP da talep edilemez .

Katkı Payı Tutarının belirlenmesi için; tarafların gelirlerinin 01.01.2002 tarihine kadar ayrı, 01.01.2002 tarihinden mal rejiminin bitim tarihine kadar da yine ayrı hesap edilmesi ve Katkı Payının değerlendirilmesinin de dava tarihindeki sürüm değeri esas alınarak yapılması gerekir.

Tasfiyenin ancak yasal mal rejiminin yani EMKR’nın sona ermesi durumunda yapılabileceği kuralı oluşmuştur.

Yeni TMK’nun yürürlüğünden önce evlenmiş ve yine bu yürürlük tarihinden önce bir çok mallar edinmiş olan eşlerin; eski Mal Ayrılığı Rejimi sürecinde edinilen mallar yönünden mevcut katkılar sebebiyle doğmuş haklarının; TMK’nun 227. maddesinde düzenlenen Değer Artış Payı yöntemiyle değil fakat, o dönemde yargı içtihatlarıyla oluşturulan özgün usullerden yararlanılarak hesap edilmesi gerekecektir.

2002 Öncesi Değer Artış Payı

Bu yönteme göre; öncelikle talepte bulunan eşin katkı tutarlarının belirlenmesi, daha sonra bu malın dava tarihindeki rayiç değerinin tespiti ve nihayet davacının satın alım bedelindeki katkı oranlarına uygun bir tazminatın hesaplanması icap edecektir. Yani bu şekildeki uyuşmazlıkların EMKR kuralarına göre değil fakat, TMK’nun istihkak ve BK hükümlerine göre çözümlenmeleri zorunludur. Dahası bu çözümleme sırasında yapılacak hesaplamalarda; eski TKM’nin yürürlüğünde geçerli olan Evlenmenin Umumi Hükümleri ne ilişkin kurallının da göz önünde bulundurulması gerekir. Nitekim malın edinilmesinde eşlerin katkıları hesaplanırken; eski TKM’nin 152. maddesinin;” Koca birliğin reisidir. Evin intihabı, karı ve çocukların münasip veçhiyle iaşesi ona aittir.” hükmü doğrultusunda; kocanın katkı payının, bu kanuni giderleri kazancından düşülmesi suretiyle hesap edilmesi gerekmektedir. Bu sebepledir ki; kocanın ve karının Katkı Payları buna göre hesap edilecektir .

Eşler arasında yapılan ödemeler ve TKM’nin yürürlüğü sırasında geçerli bulunan Mal Ayrılığı Rejimi şartları içinde hesap edilen bu malvarlıklarına ilişkin katkı paylarının, EMKR kurallarıyla ilgili olamayacağı doğaldır. Bu bakımdan söz konusu katkı payının hesaplanma işleminin de yukarıda belirtildiği gibi EMKR de koyulan hesaplama kurallarına göre değil kendi özgün kurallarına göre yapılması söz. konusudur. Ancak belirtmek gerekir ki; TMK nun yürürlüğünden önce ve TKM sinin yasal rejimi olan Mal Ayrılığı Rejiminin yürürlüğü sırasında oluşan katkı payı haklarının talep ve dava için de; mal rejiminin sona ermiş bulunmasının bir ön şart olduğu yine kanun hükmüdür.

2002 öncesi değer artış payının nasıl hesaplanacağına dair bir başka örnek şu şekildedir:

“…Mal ayrılığı rejiminde; eşler kendi malları üzerinde tasarruf yetkisine ve intifa hakkına sahiptir ve mallarının idaresi kendisine aittir (TKM 186/1 m). Her birinin mallan, geliri ve kendi kazançları yine kendilerine ait kişisel mallarıdır (TKM 189 m). Kadın veya kocanın, mal rejiminin devamı sırasında diğerinin edindiği malvarlığına katkısı nedeniyle katkı payı alacağı isteğinde bulunabilmesi için mutlaka para ya da para ile ölçülebilen maddi veya hizmet değeriyle katkıda bulunması gerekir Mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde satın alınan tasfiyeye konu mala çalışma karşılığı elde edilen gelirlerle(maaş, gündelik, kar payı vs gibi) katkıda bulunulduğunun ileri sürüldüğü durumlarda; çalışarak, düzenli ve sürekli gelire sahip eşin, aksi kanıtlanmadıkça, yapabileceği tasarruf oranında katkıda bulunduğunun kabulü gerekir. Yargıtay’ın ve Dairemizin devamlılık gösteren uygulamaları da bu yöndedir. Bu açıklamalar doğrultusunda; öncelikle evlenme tarihinden, malın edinildiği tarihe kadar, eşlerin çalışma sürelerine ve gelirlerine ilişkin belgeler bulundukları yerlerden eksiksiz olarak getirtilmelidir. Çalışmanın sabit olmasına rağmen, bir kısım döneme ilişkin belgelere ulaşılamaması durumunda, ilgili meslek kuruluşlarından ve/veya bilirkişilerden o döneme ilişkin yaklaşık gelir durumu sorulup öğrenilerek, malın edinildiği tarihe kadar ki eşlerin tüm gelirleri ayrı ayrı belirlenmelidir.” (Y8HD, 13.03.2018, E. 2016/18025, K. 2018/9256)

Kaynak:

  1. 07.03.2005 Tarih vc E. 2005/2420 K.2005/3335 Sayılı

Avukat Saim İNCEKAŞ – Adana Avukatlık ve Hukuk Ofisi

Avukat Saim İncekaş, kurucu sıfatıyla Adana İncekaş Hukuk ve Danışmanlık Bürosunda çalışmalarına devam etmektedir. Ceza Hukuku, Medeni-Boşanma-Aile Hukuku, Bilişim Hukuku avukatlığı ana çalışma dallarıdır. 

Özellikle boşanma ve ceza avukatlığı üzerine pratik ve deneyim sahibidir. Bu alanlarda 5.000’den fazla yazı ve makalesi bulunmaktadır.

Adres: Kayalıbağ, Ziya Algan İş Merkezi, Turhan Cemal Beriker Blv. No:9
E-posta: av.saimincekas@gmail.com
Telefon: 0534 910 97 43 
WhatsApp üzerinden iletişim için tıklayınız.
Telegram üzerinden iletişim için tıklayınız.

Avukat Saim İNCEKAŞ

Kurucu & Yönetici Avukat, Adana Avukat ve Hukuki Danışmanlık Bürosu

0 Yorum

Bir İçerik Gönder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Vasiyetname Nasıl Okunur ve Yorumlanır

Haftanın Özlü Sözü

“Bir saat adaletle hükmetmek, bir sene ibadet etmekten daha hayırlıdır.”  Hz. Muhammed(Hadis-i Şerif)

Kategoriler

Hukuki uyuşmazlıklarınız için avukata danışın!

blank

error: Uyarı: Sadece üyeler bu işlemi gerçekleştirebilir. Bilginin fonlanması ve geliştirilmesi amacıyla sitemize kayıtlı olmayan ziyaretçilerimizin günlük 3 makale görüntüleme hakkı bulunmaktadır.