Borçlar Hukuku – Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı

Senet Zamanaşımı Nedir, Süresi Ne Kadardır?

Avukat Saim İncekaş — Thu, 19 Jun 2025 20:49:17 +0000

1. Senet Zamanaşımı Nedir?

Senet zamanaşımı, kambiyo senetlerinin (bono, çek, poliçe) belirli yasal süreler içerisinde tahsil edilmemesi veya hukuki işlem yapılmaması durumunda, alacaklının bu senetlere dayalı talep haklarının kullanılamaması durumunu ifade eder. Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır: Zamanaşımı, alacak hakkının kendisini ortadan kaldırmaz, sadece bu hakkın dava veya senetlere özel icra yoluyla talep edilebilmesini engeller.

Ticari hayatta sıklıkla kullanılan senetler, vade tarihinden itibaren belirli süreler içinde tahsil edilmediğinde zamanaşımına uğrar. Bu durumda senet, kambiyo senedi vasfını kaybeder ve alacaklı için önemli hak kayıpları ortaya çıkar:

Kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatılamaz.
Senedin kesin delil vasfı ortadan kalkar.
İspat yükü alacaklıya geçer.
Çek söz konusuysa, çek tazminatı talep edilemez.

Özellikle belirtmek gerekir ki, zamanaşımı def’i niteliğindedir. Yani borçlu tarafından ileri sürülmesi gerekir, hakim tarafından re’sen (kendiliğinden) dikkate alınmaz. Borçlu, zamanaşımı def’ini belirli aşamaya kadar ileri sürmezse, yapılan işlemler geçerli olacaktır.

1.1. Senet Zamanaşımı Hangi Kanunlarla Düzenlenir?

Senet zamanaşımına dair düzenlemeler, yalnızca kanuni sınırlarla belirlenmiş olup, tarafların anlaşmalarıyla bu süreler uzatılamaz veya kısaltılamaz. Senet zamanaşımı, başta Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) olmak üzere iki temel kanunla düzenlenir.

Kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) açısından zamanaşımı süresi TTK’nın 749 ve 814. maddelerinde açıkça belirtilmiştir. İcra takibi kesinleştikten sonraki zamanaşımı ise İİK 71. maddesinde düzenlenir.
Adi senetler ve banka veya kamu kurumlarından kaynaklanan senetlerde ise zamanaşımı süresi TBK’nın 125. maddesine göre 10 yıldır.
Zamanaşımı süresinin nasıl hesaplanacağı, hangi hallerde kesileceği veya duracağı da yine TTK ve TBK’da yer alır.
Ayrıca, Yargıtay kararları, uygulamada karşılaşılan farklı senet türlerinin ve özel durumların nasıl değerlendirileceğine dair önemli içtihatlar geliştirmiştir.

Bu kanunlar, birbirini tamamlayıcı nitelikte olup, senedin türüne ve durumuna göre farklı hükümler uygulanmaktadır.

1.2. Zamanaşımı ile Hak Düşürücü Süre Arasındaki Fark

Hukuk pratiğinde sıklıkla karıştırılan bu iki kavram arasında önemli farklar bulunmaktadır. Senet zamanaşımını incelerken bu farkları bilmek zaruridir:

Zamanaşımı, borçlunun ödememe hakkını, alacaklının ise talep hakkını zamanla sınırlar. Zamanaşımı dolmuşsa borçlu, bu hususu “zamanaşımı def’i” olarak ileri sürmek zorundadır. Hakim, zamanaşımını kendiliğinden (re’sen) dikkate almaz; borçlu tarafından ileri sürülmezse zamanaşımı geçmiş dahi olsa ödeme yükümlülüğü devam eder.
Hak düşürücü süre ise, belirli bir sürenin sonunda hakkın tamamen ortadan kalkmasını ifade eder. Bu süre geçtiğinde, artık dava açmak veya icra takibi yapmak mümkün değildir ve hakim bu süreyi re’sen gözetir.
Kısacası, zamanaşımı borç ilişkisinin sona ermesine değil, talep edilemez hale gelmesine yol açar. Hak düşürücü süre ise hakkın tamamen ortadan kalkmasına sebep olur.

Örnek

3 yıllık zamanaşımı süresini dolduran bir bono için açılan davada, borçlu zamanaşımı savunması yapmazsa, hakim davayı kabul eder ve tahsilata karar verir.

2. Senet Zamanaşımı Süresi Kaç Yıldır?

Türk hukukunda senet zamanaşımı süreleri, senedin türüne göre farklılık göstermektedir. Kambiyo senetleri (bono, çek, poliçe) için 3 yıllık, adi senetler için ise 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır. Bu süreler, hem alacaklının hakkını güvenceye almak hem de borçlunun sonsuz bir borç tehdidi altında kalmamasını sağlamak amacıyla kanunda açıkça düzenlenmiştir.

2.1. Kambiyo Senetlerinde (Bono) 3 Yıllık Zamanaşımı Süresi

Türk Ticaret Kanunu’nun 749. maddesi uyarınca, kambiyo senetlerinde asıl borçluya (düzenleyene) karşı zamanaşımı süresi 3 yıldır. Tüm talepler bu süreye tabidir (anapara, faiz, masraflar). Süre, senedin vadesinden itibaren işlemeye başlar. Senette yazılı tarih, vade tarihidir.

Bono düzenleyenine (asıl borçluya) veya aval verene karşı talepler, vade tarihinden itibaren 3 yıl içinde ileri sürülmelidir.
Hamilin cirantalara (ciro edenlere) karşı talepleri, protesto tarihinden veya vade tarihinden itibaren 1 yıl içinde,
Bir cirantanın diğer cirantalara karşı talepleri ise ödeme veya dava tarihinden itibaren 6 ay içinde ileri sürülmelidir.

Vadesi belirtilmemiş bonolar “görüldüğünde ödenecek” kabul edilir. Bu durumda düzenleme tarihinden itibaren 1 yıl içinde düzenleyene ibraz edilmeli, zamanaşımı da bu ibraz tarihinden itibaren başlar.

2.2. Adi Senetlerde 10 Yıllık Zamanaşımı Süresi

Adi senetler (örneğin iki kişi arasında imzalanan borç senedi, kambiyo özelliğini yitirmiş bono veya protokol gibi) için zamanaşımı süresi, Türk Borçlar Kanunu’nun 125. maddesi gereği 10 yıl olarak uygulanır. Süre alacağın muaccel olduğu (istenebilir hale geldiği) tarihten itibaren başlar.

Adi senetlerde zamanaşımı, senedin vadesi veya ödeme tarihinden itibaren 10 yıl sonra dolar.
Adi senetlerde, borçluya karşı bu süre içinde her türlü hukuki yol (dava veya icra takibi) kullanılabilir.
10 yıllık süre geçtikten sonra ise artık bu yollarla alacak tahsil edilemez; borçlu zamanaşımı savunmasıyla korunur.

Özetle, kambiyo senetlerinde (bono, çek, poliçe) zamanaşımı süresi genel olarak 3 yıl, adi senetlerde ise 10 yıl olup, her iki senet türü için de, zamanaşımının hangi tarihten itibaren başlayacağı, kesilme halleri ve sonuçları ayrıca aşağıda anlatacağımız üzere dikkate alınmalıdır.

2.3. Senette Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

TTK m. 749/1 uyarınca zamanaşımı süresi “vadenin geldiği tarihten itibaren” işlemeye başlar. Ancak her senedin vadesi farklı şekillerde belirlenebileceğinden, zamanaşımının başlangıç tarihi de buna göre farklılaşır.

Belirli Bir Günde Ödenecek Senetler: Eğer senette belirli bir vade tarihi yer alıyorsa, bu tarih esas alınır. En yaygın vade türüdür. Senet üzerinde “31.12.2025 tarihinde ödenecektir” gibi kesin bir tarih belirtilmiştir.
Görüldüğünde Ödenecek Senetler: Vade tarihi yoksa veya “görüldüğünde” ödenecek ibaresi varsa, senet ilk sunulduğu (ibraz edildiği) gün vade olarak kabul edilir ve zamanaşımı o tarihten başlar. Düzenleme tarihinden itibaren 1 yıl içinde ibraz edilmelidir. İbraz edilmezse, 1 yılın sonunda vade gelmiş sayılır. Zamanaşımı bu tarihten itibaren işler.
Düzenleme Tarihinden Belirli Süre Sonra Ödenecek Senetler: “Düzenleme tarihinden 3 ay sonra ödenecektir” şeklindeki senetlerde Düzenleme tarihi + Belirtilen süre = vade tarihi
Görüldükten Belirli Süre Sonra Ödenecek Senetler: “İbrazından 30 gün sonra ödenecektir” türü senetlerde önce senedi düzenleyene ibraz gerekir. Düzenleyen ibraz tarihini senet üzerine yazmalı ve imzalamalıdır. İbraz tarihinden itibaren belirtilen süre sonunda vade gelir. Düzenleyen ibrazı kabul etmezse “tarih protestosu” çekilir.

Kısacası, zamanaşımı süresinin başlangıcı senedin ödeme/talep edilebilir hale geldiği gündür.

3. Senet Zamanaşımı Süresi Nasıl Kesilir ve Durdurulur?

Senet zamanaşımı süresi, belirli hukuki işlemlerle kesilebilir veya bazı istisnai hallerde durabilir. Zamanaşımının kesilmesi, sürenin sıfırlanarak yeniden başlaması anlamına gelirken, zamanaşımının durması ise sürenin geçici olarak işlememesi demektir.

3.1. TTK Madde 750-751, Sürenin Kesilmesi Kavramı

TTK Madde 750: “Zamanaşımı; dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesiyle kesilir.” Bu madde, zamanaşımını kesen halleri sınırlı sayıda (numerus clausus) düzenlemiştir.

TTK Madde 751: “Zamanaşımını kesen işlem, kimin hakkında meydana gelmişse ancak ona karşı hüküm ifade eder. Zamanaşımı kesilince, süresi aynı olan yeni bir zamanaşımı işlemeye başlar.” Yani 3 yıllık zamanaşımı kesilince, yeni 3 yıllık süre başlar. Kesme anından itibaren süre yeniden işler. Her borçlu için ayrı kesme işlemi gerekir.

3.2. İcra Takibi Başlatılması

İcra takibi başlatmak, zamanaşımını kesen en yaygın yöntemlerden biridir. Alacaklının icra müdürlüğüne senede dayalı takip talebi vermesiyle zamanaşımı kesilir. Yani yeni bir 3 senelik süre başlar. Borçluya ödeme emri tebliğ edilmese bile kesme gerçekleşir.

İcra takibi kesinleştikten sonra 3 yıl içinde: Haciz talebi yapılmalı, Haciz işlemi yaptırılmalı, Satış talebi verilmelidir. Bu işlemler yapılmazsa, kesinleşmiş takip dahi zamanaşımına uğrar ve icranın geri bırakılması talep edilebilir.

İcra Yenileme Talebi Zamanaşımını Kesmez

“Somut olayda takip dosyasında, her ne kadar 07/02/2013 tarihinde icrai işlem yapılması talebi içermeyen yenileme talebinde bulunulmuşsa da bu talebin zamanaşımını kesen işlemlerden olmadığı…” (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2016/24719 E., 2017/15441 K.)

3.3. Dava Açılması

Alacaklının borcunu tahsil etmek amacıyla açtığı her türlü dava (örneğin, alacak davası, sebepsiz zenginleşme davası) zamanaşımını keser. Dava açıldığı anda zamanaşımı süresi sıfırlanır ve dava sonuçlandığında, yeni bir zamanaşımı süresi başlar. Davanın reddedilmesi halinde bile kesme gerçekleşmiş olur.

Davanın Açılma Anı: Dava dilekçesinin mahkeme kalemine verildiği veya sisteme yüklendiği tarih esas alınır.

3.4. Davanın İhbar Edilmesi ve İflas Masasına Bildirimi

TTK m. 750 uyarınca, davanın asıl borçluya, cirantaya veya avale ihbar edilmesi de zamanaşımını keser. İhbar noter aracılığıyla veya mahkeme kanalıyla yapılabilir. İhbar tarihi itibariyle zamanaşımı kesilir.

Aynı şekilde, borçlunun iflası halinde, alacağın iflas masasına bildirilmesi zamanaşımını keser. İflas idaresine yazılı başvuru yapılmalıdır. Alacak kaydı için verilen süre içinde bildirim şarttır. Senet aslının veya onaylı suretinin ibrazı gerekir. Sadece iflas eden borçlu için zamanaşımı kesilir. Diğer borçlular (cirantalar, avalistler) için ayrıca işlem gerekir.

3.5. Borçlunun Borcu Kabul Etmesi veya Ödemesi

Borçlunun ödeme yapması veya borcunu yazılı olarak açıkça kabul etmesi de zamanaşımını keser. Eğer borçlu, senet borcunun tamamını ya da bir kısmını öderse (örneğin faiz ödemesi) veya borcunu yazılı bir beyanla (örneğin; bir uzlaşma protokolü, e-posta, sms ya da alacaklıya gönderdiği bir dilekçe ile) kabul ederse, zamanaşımı süresi kesilir ve aynı süreden yeniden işlemeye başlar.

3.6. Zamanaşımının Durması

Zamanaşımının durması, sürenin geçici olarak işlememesi halidir. Durma sebebi ortadan kalkınca süre kaldığı yerden devam eder. Yeni bir süre başlamaz, eski süre tamamlanır. Kısaca durma süresince geçen zaman hesaba katılmaz. TBK m. 153 uyarınca durma halleri:

Mücbir sebep: Doğal afet, savaş hali gibi durumlar
Borçlunun fiil ehliyetinin bulunmaması: Küçük veya kısıtlı olması
Yasal temsilcinin bulunmaması: Vasi veya kayyım atanmamışsa
Askerlik hizmeti: Borçlunun zorunlu askerlik hizmetinde olması

3.7. Zamanaşımını Kesmeyen İşlemler

Her işlem zamanaşımını kesmez. Zamanaşımını KESMEYEN İşlemler Listesi:

Dosya kapak hesabı yaptırılması
Adres sorgusu talepleri
İcra dosyasının yenilenmesi talebi
Evrak sureti alma
Dosya inceleme
Borçluya muhtıra gönderme
İhtarname çekme (protesto hariç)
Sulh teklifinde bulunma
Telefon veya mesajla ödeme talebi

Neden Bu İşlemler Zamanaşımını Kesmez? Çünkü bu işlemler “icrai nitelik” taşımaz. Yargıtay içtihatlarına göre, zamanaşımını kesmek için yapılan işlemin “icrai nitelik taşıması” yani borçlunun mal varlığına yönelik cebri icra içermesi gerekir.

3.8. Zamanaşımının Yeniden Başlaması

Zamanaşımı kesildiğinde, aynı süreden yeni bir zamanaşımı süresi başlar. Örneğin, icra takibi başlatılmışsa ve zamanaşımı kesilmişse, takip kesinleştikten sonra dosya 3 yıl boyunca işlem yapılmadan bekletilirse, bu 3 yıl sonunda yeniden zamanaşımına uğrar. Aynı süre yeniden başlar (3 yıl ise yine 3 yıl). Eski süreye ekleme yapılmaz.

Yeni Sürenin Başlangıcı: İcra takibinde takibin kesinleştiği tarihten itibaren, Davada kararın kesinleştiği tarihten itibaren, İflas masasına bildirimde bildirimin yapıldığı tarihten itibarendir.

4. Zamanaşımına Uğramış Senet ile Ne Yapılabilir? Nasıl Tahsil Edilir?

Kambiyo senedinin zamanaşımına uğraması, alacağın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Zamanaşımı, sadece kambiyo hukukundan doğan talep haklarını (kambiyo icra takbi yolunu) sona erdirir. Alacaklının temel borç ilişkisinden kaynaklanan hakları devam eder. Alacaklı, zamanaşımına uğramış senedi tahsil etmek için aşağıdaki yollara başvurabilir:

4.1. Sebepsiz Zenginleşme Davası (1 Yıllık Süre)

Türk Ticaret Kanunu’nun 732. maddesi, zamanaşımına uğramış kambiyo senetleri için özel bir düzenleme getirmiştir. Bu madde, alacaklıya sebepsiz zenginleşme esasına dayalı bir talep hakkı tanır.

Zamanaşımına uğrayan senette, borcun sebebi ortadan kalksa da, borçlu bu parayı haklı bir sebep olmadan elinde tutmuş olur. Bu durumda, senedin zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde mahkemede sebepsiz zenginleşme davası açılması gerekir. Alacaklının ayrıca ispat yükü yoktur. Dava süresinde açılırsa, alacaklı senet metnini “kesin delil” olarak kullanabilir. Borçlu, borcunu ödediğini ispatlamak zorundadır.

TTK Madde 732’nin Kapsamı “Poliçeden doğan bütün haklar zamanaşımına uğramış olsa bile, düzenleyen, kabul eden veya ciranta, hamilin zararına ve kendi sebepsiz zenginleşmesi sonucunu doğuracak şekilde, poliçeden doğan haklardan kurtulmuş ise hamil, her birine karşı sebepsiz zenginleşme davası açabilir.”

4.2. Genel Alacak Davası (10 Yıllık Süre)

Eğer sebepsiz zenginleşme davası açma süresi (1 yıl) de kaçırılmışsa, alacaklı hala asıl borç ilişkisine (yani temel sözleşmeye, borç doğuran ilişkiye) dayanarak 10 yıl içinde genel alacak davası açabilir.

Bu davada, zamanaşımına uğramış senet “kesin delil” olmaktan çıkar, fakat “yazılı delil başlangıcı” olarak kullanılır. Dolayısı ile alacaklı, iddiasını desteklemek için tanık beyanı gibi ek delillere de başvurabilir. Temel borç ilişkisi (satım, karz, kira vb.) esas alınır. Senedin düzenlenme sebebi önem kazanır.

4.3. İlamsız İcra Takibi Yolu

Zamanaşımına uğramış senetle doğrudan mahkemeye gitmek istemeyen alacaklılar, ilamsız icra takibi başlatabilirler. Bu takip yolu, senedin artık kambiyo senedi niteliğinde değil, adi bir alacak belgesi gibi kullanılmasına imkan tanır.

Genel haciz yolu ile takip yapılır. Takip talebinde dayanak belge olarak senet gösterilir. Hukuki sebep belirtilmelidir (alacağın kaynağı). Borçlu 7 gün içerisinde borca itiraz edebilir. Borçlu itiraz ederse İtirazın iptali davası açılmalıdır. Bu davada senet yazılı delil başlangıcı olarak kullanılır.

5. Kambiyo Senedi Zamanaşımı Takibin İptali Dilekçe Örneği

Kambiyo senetlerine (bono, çek, poliçe) dayalı icra takibinde, alacaklı zamanaşımı süresi geçtikten sonra takip başlatırsa veya mevcut takip dosyası zamanaşımına uğrarsa, borçlu icra mahkemesine başvurarak “zamanaşımı nedeniyle takibin iptali”ni talep edebilir. Mahkeme, TTK ve İİK hükümleri gereği, zamanaşımına uğramış senede dayalı takibi iptal eder. Bu süreçte, zamanaşımı def’i borçlu tarafından ileri sürülmedikçe takip kendiliğinden iptal edilmez.

SENET ZAMANAŞIMI İCRANIN GERİ BIRAKILMASI DAVASI DİLEKÇE ÖRNEĞİ

ADANA NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİNE

DAVACI (BORÇLU): [Ad Soyad]
T.C. Kimlik No: [11 haneli TC no]
Adres: [Tam adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] [Büro adresi]

DAVALI (ALACAKLI): [Ad Soyad/Unvan]
Adres: [Tam adres]

KONU: Zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılması talebidir.

AÇIKLAMALAR:

Davalı alacaklı tarafından müvekkilim aleyhine [İcra Müdürlüğü Adı] [Esas No] sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatılmıştır.
Takibe konu senet [tanzim tarihi] tanzim tarihli, [vade tarihi] vade tarihli, [tutar] TL bedelli bonodur.
Müvekkilime [ödeme emri tebliğ tarihi] tarihinde ödeme emri tebliğ edilmiş olup, takip [kesinleşme tarihi] tarihinde kesinleşmiştir.
Takibin kesinleştiği [kesinleşme tarihi] tarihinden bugüne kadar 3 yıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen, alacaklı tarafından dosyada herhangi bir haciz talebi verilmemiş, icrai nitelikte hiçbir işlem yapılmamıştır.
Dosya incelendiğinde, alacaklının sadece [varsa belirtilir: dosya kapak hesabı yaptırma, adres araştırması] gibi icrai nitelik taşımayan işlemler yaptığı görülecektir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2016/24719 E., 2017/15441 K. sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere, bu tür işlemler zamanaşımını kesen işlemlerden değildir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 749/1 maddesi uyarınca kambiyo senetlerinde zamanaşımı süresi 3 yıldır. TTK’nın 751/2 maddesi gereğince “Zamanaşımı kesilince, süresi aynı olan yeni bir zamanaşımı işlemeye başlar.”
İcra ve İflas Kanunu’nun 71. maddesi ile atıf yapılan 33 ve 33/a maddeleri gereğince, takip kesinleştikten sonra öngörülen 3 yıllık süre içinde haciz talebinde bulunulmadığı için icra işleminin durdurulması zorunludur.
Takibe konu kambiyo senedi ve buna dayalı icra takibi zamanaşımına uğramıştır. Alacaklı tarafından müvekkilime yönelik zamanaşımını kesici herhangi bir haciz talebi veya icrai işlem söz konusu olmamıştır.

HUKUKİ SEBEPLER: TTK m. 749, 751, İİK m. 33, 33/a, 71 ve ilgili mevzuat

HUKUKİ DELİLLER:

[İcra Müdürlüğü] [Esas No] sayılı icra dosyası
Takibe konu [tutar] TL bedelli, [vade tarihi] vadeli bono
İcra dosyası üzerinde yapılacak inceleme
Yargılama sırasında ibraz edilecek sair deliller

NETİCE VE TALEP: Yukarıda açıklanan sebeplerle;

[İcra Müdürlüğü] [Esas No] sayılı icra dosyasında yapılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibin ZAMANAŞIMI NEDENİYLE İCRANIN GERİ BIRAKILMASINA,
Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine,

Karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]

EKLER:

Vekaletname örneği
İcra dosyasından alınacak belge örnekleri
Delil listesi

Bu dilekçe örneği genel bir şablon niteliğindedir. Her dosyanın kendine özgü durumu olabileceğinden, Adana avukat büroları gibi yerel uzmanlardan destek almanız, bölgesel mahkeme uygulamalarını bilen bir hukukçuyla çalışmanız sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önemlidir.

6. Senet Zamanaşımı ile İlgili Sık Sorulan Sorular

6.1. Senet Zamanaşımına Uğrarsa Borç Silinir mi?

Hayır, senet zamanaşımına uğrasa bile borç silinmez. Zamanaşımı, sadece borcun dava veya icra yoluyla tahsil edilmesini engeller. Borç hukuki olarak varlığını sürdürür ve “eksik borç” haline gelir. Borçlu isterse zamanaşımına uğramış borcu ödeyebilir. Zamanaşımı def’i olarak ileri sürülmezse veya borçlu kısmi ödeme yaparsa, borç yeniden talep edilebilir hale gelir. Kısacası zamanaşımı, borcu yok etmez, sadece zorla tahsilini engeller.

6.2. Bankaya Verilen Senetlerde Zamanaşımı Süresi Var Mı?

Evet, bankaya verilen senetlerde de zamanaşımı süresi vardır. Banka sadece tahsilat aracısı olduğu için normal zamanaşımı süreleri geçerlidir: Kambiyo senetlerinde (bono, çek) 3 yıl, adi senetlerde 10 yıl. Ancak bankalar tarafından düzenlenen kredi senetlerinde zamanaşımı süresi 10 yıldır. Banka, vadesinde ödenmeyen senetler için protesto çeker ve alacaklıya iade eder. Zamanaşımı süreleri değişmez.

6.3. Senet kaç yıl sonra zaman aşımına uğrar? 10 yıllık senet tahsil edilir mi?

Senet, türüne göre değişmekle birlikte genellikle bono ve çek gibi kambiyo senetlerinde 3 yıl sonra zamanaşımına uğrar. Adi senetlerde ise bu süre 10 yıldır. 10 yılı geçen senetler kural olarak tahsil edilemez; alacaklı artık dava ve icra yoluna başvuramaz. Ancak borçlu zamanaşımı itirazı yapmazsa, yine tahsil mümkündür.

6.4. Noter senedi kaç yıl geçerlidir?

Noter senedi de bir adi senet olarak kabul edilir ve 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Vade tarihinden itibaren 10 yıl içinde tahsil için yasal işlem başlatılabilir. 10 yıl geçtikten sonra noter senedi tahsil edilemez; alacaklı dava ve icra yoluna başvuramaz.

7. Senette Zamanaşımı Emsal Yargıtay Kararları

7.1. İcrai İşlem Niteliği Taşımayan Yenileme Talebi Senet Zamanaşımını Kesmez

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2016/24719 E., 2017/15441 K. sayılı kararında; takip dosyasında alacaklı tarafından yapılan yenileme talebinin, “icrai işlem yapılması talebi içermediği” gerekçesiyle zamanaşımını kesen işlemlerden sayılmayacağına hükmetmiştir. Kararda, icra takibinin zamanaşımına uğramaması için mutlaka icrai işlem yapılmasının gerektiği vurgulanmıştır (🧾 Yargıtay 12. HD, 2016/24719 E., 2017/15441 K.).

7.2. Keşide Yeri Eksik Senedin Kambiyo Vasfını Kaybederek 10 Yıllık Zamanaşımına Tabi Olması

Yargıtay, keşide yeri bulunmayan senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığına ve bu nedenle 3 yıllık değil 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğuna hükmetmiştir. Kararda “TMK’nın 688/6. maddesine göre bononun, kambiyo senedi vasfını taşıyabilmesi için, tanzim yeri unsurunu ihtiva etmesi gereklidir” ve “Somut olayda alacaklı tarafından takibe konu edilen senette keşide yeri bulunmadığı anlaşıldığından bono vasfı bulunmamaktadır” denilerek, kambiyo vasfını kaybeden senedin “adi havale hükmünde olduğundan mücerret borç ikrarı taşımayan bu belge Borçlar Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenen on yıllık zamanaşımına tabidir” şeklinde değerlendirme yapılmıştır. İcra mahkemesinin 3 yıllık süreyi esas alarak icranın geri bırakılmasına karar vermesi, 10 yıllık sürenin henüz dolmamış olması nedeniyle hatalı bulunarak bozulmuştur. (🧾 Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2013/34573 E., 2014/45 K., 13.01.2014)

7.3. Vadesi Olmayan Bonoda 1 Yıllık İbraz Süresi Geçse Bile Keşideci (Düzenleyen) 3 Yıl Boyunca Sorumlu Kalır

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, vadesi gösterilmemiş bonoların hukuki durumunu netleştiren önemli bir karar vermiştir. Kararda, “vadesi gösterilmemiş bir bono görüldüğünde ödenmesi şart bir bono sayılır” ve “görüldüğünde ödenecek bononun tanzim tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenmek üzere ibrazı zorunludur” denilerek temel kural ortaya konmuştur. Ancak kritik nokta şudur: Mahkeme, “vadesi gösterilmemiş bononun bir yıl içinde ibraz edilmemiş olması, zamanaşımı müddeti dolmadıkça senet keşidecisini sorumluluktan kurtarmaz” ve “senedin süresi içinde, yani keşide tarihinden itibaren bir yıl içinde ibraz edilmemesi vadenin geçirilmesi hükmünde olup, bu halde rücu hakkı düşeceğinden cirantalara müracaat edilemez. Fakat zamanaşımı süresi dolmadıkça senedi tanzim eden borçlunun (keşidecinin) sorumluluğu devam eder” ifadeleriyle, 1 yıllık ibraz süresi geçse bile keşidecinin (düzenleyenin) 3 yıllık zamanaşımı süresi boyunca sorumlu kaldığını açıkça belirtmiştir. Somut olayda da icra takibinin borçlusu bononun keşidecisi olduğundan ve takip zamanaşımı süresi içinde başlatıldığından, mahkeme takibin iptali talebinin reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir. (🧾 Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/18318, K. 2015/29405, T. 25.11.2015)

7.4. Zamanaşımına Uğrayan Bonodaki Vade Temerrüde Esas Alınamaz ve Önce Temerrüt İhtarı Gerekir

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 25.12.2019 tarih, 2019/1 E., 2019/8 K. sayılı kararında; zamanaşımına uğrayarak kambiyo senedi vasfını kaybeden bononun artık yalnızca yazılı delil başlangıcı sayılacağı, bu bonodaki vade tarihinin temel ilişkiye dayalı takip veya davalarda borçlunun temerrüdüne esas alınamayacağı, alacaklının öncelikle borçluya ihtar göndermesi veya dava açması gerektiği vurgulanmıştır. Kurul, zamanaşımına uğrayan bonoda faiz talep edilebilmesi için temerrüt koşulunun ayrıca gerçekleşmesi gerektiğini ve vade tarihinin tek başına borçluyu temerrüde düşürmeyeceğini hükme bağlamıştır (🧾 Yargıtay İBK HGK, 2019/1 E., 2019/8 K., 25.12.2019).

7.5. Zamanaşımına Uğrayan Senet Adi Senede Dönüşmez, Sadece Yazılı Delil Başlangıcı Niteliği Taşır

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/937 E., 2021/357 K. sayılı kararında; zamanaşımına uğrayan bononun kambiyo senedi vasfını kaybetmesiyle birlikte adi senede de dönüşmeyeceğini, bu nedenle alacağın ispatı açısından tek başına yeterli kabul edilemeyeceğini vurgulamıştır. Zamanaşımına uğramış bono, yalnızca HMK m.202 kapsamında yazılı delil başlangıcı olarak kullanılabilir; alacaklının temel borç ilişkisini başka delillerle de ispatlaması gerekir (🧾 Yargıtay HGK, 2017/937 E., 2021/357 K.).

7.6. Kambiyo Senedini Zamanaşımına Uğratan Vekilin Sorumluluğu, Müvekkilin Zararının Araştırılmasıyla Belirlenmelidir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2021/(13)3-422 E., 2022/1651 K. sayılı kararında; avukatların özen borcuna aykırı davranarak müvekkillerine ait kambiyo senedini zamanaşımına uğratmaları durumunda, doğrudan zararın varlığından söz edilemeyeceğini, davacının bu nedenle gerçekten bir zararının doğup doğmadığının ayrıntılı olarak araştırılması gerektiğini vurgulamıştır. Mahkemenin, sadece kambiyo takibi hakkının kaybı gerekçesiyle zararın oluşmadığına karar vermesi isabetsiz bulunmuş, zararın ve nedensellik bağının detaylı incelenmesi gerektiği belirtilmiştir (🧾 Yargıtay HGK, 2021/(13)3-422 E., 2022/1651 K.).

Adana’da Senet ve İcra Takibi Konusunda Uzman Desteği

Senet zamanaşımı, alacak takibi ve icra işlemlerinde tecrübeli Adana icra avukatı olarak profesyonel danışmanlık sunuyoruz.

📞 Avukat Saim İncekaş’a ulaşmak ve randevu almak için: 0534 910 97 43 – 0322 245 00 44
📧 E-posta: av.saimincekas@gmail.com
📍 Adres: Kayalıbağ Mahallesi Ziya Algan İş Merkezi K:5 D:41 Seyhan/Adana

The post Senet Zamanaşımı Nedir, Süresi Ne Kadardır? appeared first on Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı.

Avans Faizi Nedir, Nasıl Hesaplanır? (2026 Güncel Oran)

Avukat Saim İncekaş — Mon, 26 May 2025 17:23:28 +0000

1. Avans Faizi Hesaplama Aracı

2. Avans Faizi Nasıl Hesaplanır?

2.1. Temel Hesaplama Formülü

Avans Faizi = (Ana Para × Avans Faiz Oranı × Gün Sayısı) ÷ 365

2.2. Pratik Hesaplama Örneği

Örnek Senaryo:

Ana para: 100.000 TL
Avans faiz oranı: %39,75 (2026)
Gecikme süresi: 30 gün

Hesaplama: (100.000 × 0,4425 × 30) ÷ 365 = 3.635 TL

2.3. Özel Kural: Aynı Yıl İçerisindeki Faiz Oranı Değişikliklerinin Uygulanması

Önemli Not: 3095 sayılı Kanun md. 2/2 uyarınca, avans faiz oranındaki değişiklikler otomatik olarak uygulanmaz. Yıl içinde değişiklik olması halinde özel kurallar geçerlidir:

Yılın ikinci yarısında 30 Haziran tarihindeki oran ile 31 Aralık tarihindeki oran arasında 5 puan veya daha fazla fark varsa,
Yılın ikinci yarısında 30 Haziran tarihindeki oran geçerli olur.

2023 yılı bu özel kural güzel bir örnek teşkil eder. Zira 2023 yılı içerisinde avans faizi 6 kez değişti, ancak bu yıla ait temerrüt faizi hesaplamasında sadece 2 dönüm noktası esas alınır:

Yılbaşındaki oran (%10,75) yılın ilk yarısında geçerli.
30 Haziran’daki oran (%16,75) ikinci yarıda geçerli.
Diğer değişiklikler temerrüt faizini etkilemez.

3. 2026 Yılı Güncel Avans Faiz Oranları

3.1. Mevcut Avans Faiz Oranı

2026 yılı Ocak tarihi itibariyle TCMB avans faiz oranı: %39,75

3.2. Avans Faiz Oranı Değişim Geçmişi (Son Dönem)

Tarih	Avans Faiz Oranı
20.12.2025	%39,75
17.09.2025	%42,25
08.03.2025	%44,25
28.12.2024	%49,25
01.04.2024	%51,75
23.12.2023	%44,25
01.12.2023	%41,75

1990 yılından bu yana yapılan avans faiz oranı değişimlerini TCMB’nin resmi web sitesinden inceleyebilirsiniz. Sayfadaki hesaplama programımızda bu değişimlerin hepsi yer almaktadır.

4. Avans Faizi Nedir ve Hukuki Dayanağı

4.1. Avans Faizi Tanımı

Avans faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından kısa vadeli avans işlemleri için belirlenen faiz oranıdır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 2. maddesi uyarınca ticari işlerde temerrüt faizi olarak uygulanabilir.

4.2. Hukuki Temelleri

3095 sayılı Kanun md. 2/2: Ticari işlerde TCMB avans faiz oranı uygulanabilir.
6102 sayılı TTK md. 8-9: Ticari işlerde faiz serbestisi ve kanuni düzenlemeler.
6098 sayılı TBK md. 120: Temerrüt faizi genel hükümleri.

5. Hangi Durumlarda Avans Faizi Uygulanır?

5.1. Ticari İş Şartları

Avans faizinin uygulanabilmesi için:

İşin ticari olması: TTK md. 3 uyarınca ticari iş niteliğinde olmalı, senet ve bono da sayılır.
Taraf şartları: En az bir tarafın tacir olması yeterli (TTK md. 19/2)
Sözleşme ilişkisi: Sözleşmeli ilişki gerekli.

5.2. Ticari İş Örnekleri

Ticari mal alım-satım sözleşmeleri
Çek, Senet (Bono)
İnşaat müteahhitlik sözleşmeleri
Ticari kredi sözleşmeleri
Franchising anlaşmaları
Distribütörlük sözleşmeleri

Bir işin ticari iş sayılabilmesi için TTK’da belirtilen kriterlerin karşılanması gerekir. Ticari hukuk konularında uzman danışmanlık alarak, alacağınızın ticari iş niteliği taşıyıp taşımadığını kesin olarak belirleyebilirsiniz.

5.3. Haksız Fiilde Avans Faizi

Yargıtay İçtihadı: Tacirler arasındaki haksız fiil durumlarında da avans faizi uygulanabilir.

Yargıtay 11. HD Kararı (E. 2002/2089 – K. 2002/5880):

“Davacı ve davalı tacir olup, TTK’nın 3. maddesi uyarınca bu müesseseyi ilgilendiren fiil ve işlerin ticari iş sayılmasına göre, avans faiz oranına hükmetmek gerekir.”

6. Avans Faizi ile Yasal Faiz Arasındaki Farklar

Özellik	Avans Faizi	Yasal Faiz
Oran (2026)	%39,75	%24
Uygulama Alanı	Ticari işler	Adi işler
Değişkenlik	TCMB kararına bağlı	Sabit
Hukuki Dayanak	3095 s. Kanun md. 2/2	3095 s. Kanun md. 1

7. Avans Faizi Talep Etme Süreci

7.1. Dava Açma Aşamasında

Dava dilekçesinde açık talep: “Avans faizi” olarak belirtilmeli.
Genel faiz talebi yeterli değil: Sadece “faiz” yazmak avans faizini kapsamaz.
Alternatif talep: Hem yasal hem avans faizi talep edilebilir.

7.2. İcra Takibinde Avans Faizi

Kritik Kural: İcra takibinde avans faizi talep edilmişse, sonradan yasal faize dönülemez.

Yargıtay HGK Kararı (E. 2017/13-1704, K. 2020/534):

“Faiz hakkının seçimlik hak olması nedeniyle seçim hakkının kullanılmakla tükendiği, takip sırasında talep edilebilecek faiz oranı net belli olduğundan daha sonra faiz oranının değiştirilemeyeceği”

İcra müdürlüklerinin sıklıkla yaptığı hata, ticari alacaklarda yasal faiz uygulamasıdır. Adana’da icra takiplerinde uzman avukat desteği alarak, avans faizi hakkınızın korunmasını sağlayabilirsiniz.

8. Avans Faizi Hesaplamasında Dikkat Edilecek Hususlar

8.1. Faiz Başlangıç Tarihi

Sözleşmeli borçlarda: Vade tarihinden itibaren
Haksız fiilde: Olay tarihinden itibaren
İcra takibinde: Takip tarihinden itibaren (Takip öncesi gecikme faizi varsa hesaplanıp ayrıca yazılır)

8.2. Ara Ödemeler

Ara ödemeler yapıldığında:

Her ödeme tarihi itibariyle faiz hesaplanır
Kalan ana para üzerinden faiz işlemeye devam eder

9. Güncel Yargıtay Kararları ve İçtihat Hukuku

9.1. Ticari İşlerde Avans Faizi Zorunluluğu

Yargıtay 6. HD (22.10.2024): “Davacı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK’nın 19/2. maddesi gereğince dava konusu alacağın avans faizi ile istenebilmesi mümkündür. Mahkemece reeskont faizi yerine yasal faiz uygulanması isabetli olmamıştır.”

9.2. Haksız Fiilde Avans Faizi

Yargıtay 11. HD (E. 2003/8072 – K. 2004/2618): “TTK’nın 3. maddesine göre, davalı tacirin haksız eylemi ticari iş niteliği taşımasına göre, avans faiz oranına hükmedilmek gerekir.”

9.3. Yaygın Mahkeme Hataları

Yasal faiz uygulanması: Ticari işlerde yasal faiz yerine avans faizi uygulanmalı.
Ret gerekçeleri: “Aşırı faiz” gerekçesiyle avans faizi reddedilemez.
Hesaplama hataları: Yanlış başlangıç tarihi belirlenmesi.

10. 2026 Yılında Avans Faizi Mevzuatındaki Gelişmeler

10.1. Güncel Düzenlemeler

TCMB faiz oranı %39,75 olarak belirlendi.
Yargıtay kararlarında istikrar devam ediyor.
Mahkeme uygulamalarında standardizasyon artıyor.

10.2. Beklenen Değişiklikler

Enflasyon oranına bağlı düzenlemeler.
Dijital ticaret için özel hükümler.

11. Profesyonel Hukuki Destek Alın

Avans faizi hesaplamaları ve ticari uyuşmazlıklar karmaşık hukuki süreçlerdir. Doğru hesaplama ve hukuki strateji belirlenmesi için Adana’da deneyimli bir avukat ile çalışmanız kritik önem taşır.

📞 Hemen İletişime Geçin: Avans faizi hesaplaması, ticari alacak takibi ve ilgili tüm hukuki süreçlerde profesyonel destek için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

💼 Uzman Danışmanlık: 15+ yıllık tecrübemizle ticari uyuşmazlıklarda en uygun çözümü birlikte belirleyelim.

Bu makale, 2026 yılı itibariyle geçerli mevzuat ve Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için düzenli olarak takip ediniz. Hesaplama aracının kullanımı kendi sorumluluğunuzdadır.

The post Avans Faizi Nedir, Nasıl Hesaplanır? (2026 Güncel Oran) appeared first on Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı.

Banka Hesabındaki Bloke Nasıl Kaldırılır?

Avukat Saim İncekaş — Fri, 04 Apr 2025 15:34:31 +0000

1. Banka Blokesi Neden Konur?

Banka hesap blokesi, bir hesaptaki paranın kullanımının kısmen veya tamamen engellenmesidir. Türkiye’de en çok karşılaştığımız hesap blokesi nedenleri şunlardır:

İcra takibi sonucu haciz işlemi
Vergi ve kamu borçları nedeniyle kamu kurumlarının talebi
İhtiyati tedbir kararları
Bankanın kendi risk politikaları
MASAK’ın tespit ettiği şüpheli işlemler ve kara para aklamayla mücadele çerçevesindeki tedbirler
Savcılık ve ceza mahkemelerinin koyduğu blokeler

Peki bu banka hesap blokelerini nasıl kaldırabiliriz? İlk adım, blokenin hangi kuruma ve hangi gerekçeye dayandığını öğrenmektir. Bloke gerekçesini banka şubesine şahsen başvurarak resmi yazı ile, internet veya mobil bankacık üzerinden veya müşteri hizmetlerini arayarak öğrenebilirsiniz. Banka muhtemelen yukarıda sıraladığımız gerekçelerden birisini öne sürecektir. O halde her bir gerekçe için bloke kaldırma sürecini aşağıda sırasıyla açıklayalım.

2. Banka Blokesi Nasıl Kaldırılır?

Bloke nedenleri çoğu zaman tekil bir borçtan ya da şüpheli işlemden kaynaklanıyor gibi görünse de, gerçekte birden fazla sebep aynı anda söz konusu olabilir. Bu nedenle blokeyi kaldırmak isteyen kişi, öncelikle bloke nedenini netleştirmeli ve süreci doğru bir strateji ile yürütmelidir.

2.1 İcra ve Haciz Sebebiyle Banka Blokesi Kaldırma

Bu tür bir bloke, İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde icra müdürlüklerinin bankalara gönderdiği haciz müzekkeresi ile başlatılır ve borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisini sınırlamak amacıyla gerçekleştirilir.

İcra ve haciz blokesi, borcun tahsilini kolaylaştırmak için doğrudan banka hesabındaki paraya yönelik uygulanır. Bu durumda, hesapta bulunan tutarın yalnızca haczedilen kısmı işlem kısıtlamasına tabidir; bakiye borç tutarını aşarsa, fazla kısım kullanılabilir. Ancak borcun tamamı kadar bir tutar hesapta mevcutsa, bloke edilen miktar hesap sahibinin hiçbir şekilde kullanımına açık değildir.

İcra Blokesinin Kaldırılması İçin İzlenecek Adımlar

İcra kaynaklı bir bankacılık blokesiyle karşılaşıldığında, blokenin kaldırılabilmesi için ilk yapılması gereken şey borcun tamamen veya kısmen ödenmesidir. Bu ödeme;

Banka şubesi aracılığıyla,
İcra dairesine doğrudan,
Online ödeme sistemleri üzerinden gerçekleştirilebilir.

Borç ödendikten sonra ödeme makbuzu ya da dekont, ilgili icra dairesine iletilmeli; icra müdürlüğü, blokenin kaldırılması yönünde ilgili bankaya resmi yazı göndermelidir. Eğer icra takibine konu borç, taraflar arasında yapılan bir anlaşma ya da yapılandırma ile çözüme kavuşmuşsa, bu durum yazılı belgeye bağlanmalı ve icra dosyasına sunulmalıdır.

İcra blokesinin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, icra dairesine veya icra mahkemesine itiraz ederek haczin kaldırılmasını talep etmelisiniz.

İlgili Kanun: İcra ve İflas Kanunu madde 89

Türk Hukuku’nda hesap blokeleri için yasal dayanağı İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesi oluşturur. Bu madde uyarınca, borçlunun üçüncü kişilerdeki (bankalardaki) alacakları haczedilebilir.

Blokeli Hesapta Para Yoksa Ne Olur?

Bazı durumlarda hesaba haciz konulmuş olsa da hesapta bloke edilecek herhangi bir tutar bulunmayabilir. Bu gibi durumlarda bloke teknik olarak uygulanır; fakat fiilen paraya erişim olmadığından tahsilat gerçekleşmez. Buna rağmen bloke aktif kaldığı sürece, borçlu kişi bu hesap üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunamaz.

Bankalar Kendi Başlarına Blokeyi Kaldırabilir mi?

İcra ve haciz nedeniyle uygulanan blokeler, ancak icra müdürlüğünden gelen yazılı emir doğrultusunda kaldırılabilir. Bankalar, bu konuda kendi başlarına herhangi bir işlem yapma yetkisine sahip değildir. Bankanın yalnızca kendisinin alacaklı olduğu (örneğin kredi kartı borcu) durumlarda, ödeme gerçekleştiği anda blokeyi otomatik olarak kaldırma yetkisi vardır. Ancak bir icra takibi söz konusuysa bu yetki yalnızca ilgili resmi makamdadır.

2.2 Vergi ve Kamu Borcundan Kaynaklı Bloke (E-Haciz Blokesi) Kaldırma

Bankalardaki hesap hareketliliğini doğrudan etkileyen bloke türlerinden biri de vergi daireleri ve kamu kurumları tarafından uygulanan e-haciz blokeleridir. Özellikle vergi borçları, KYK borçları, SGK prim borçları gibi kamu alacaklarının zamanında ödenmemesi durumunda kişilerin banka hesaplarına dijital ortamda bloke uygulanması artık oldukça yaygın bir yöntem haline gelmiştir. Bu alt başlıkta, vergi ve kamu borcundan kaynaklanan e-haciz uygulamasının nasıl kaldırılacağını açıklayacağız.

E-haciz işlemi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında, kamu alacaklarının hızlı ve etkin şekilde tahsilini sağlamak amacıyla uygulanır. Bu kapsamda vergi daireleri, KYK gibi borçlandırıcı kamu kurumları, borçların tahsil edilememesi durumunda kişi ya da kurumun tüm banka hesaplarına elektronik ortamda haciz koyabilir.

Bloke işlemi borcun tamamı kadar bir tutarı kapsar ve kişinin hesaplarındaki paranın transferine, kullanımına veya harcamasına izin verilmez. Hesap sahibinin alacaklı kamu kurumuyla herhangi bir ödeme planı yapmamış ya da borcunu ödememiş olması durumunda bu işlem aktif hale gelir.

E-Haciz Blokesinin Kaldırılması İçin Gerekli Adımlar

E-haciz kaynaklı bloke işleminin kaldırılabilmesi için atılması gereken ilk ve en kritik adım, borcun ödenmesidir. Bu ödeme;

Vergi dairesi veznesinden,
İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden online,
Banka şubelerinden (anlaşmalı kurumlar dahil) yapılabilir.

Ödeme tamamlandığında alınacak dekont veya makbuz ile birlikte doğrudan vergi dairesine başvuru yapılmalıdır. Bu başvuru sonucunda, ilgili vergi dairesi blokenin kaldırılması talimatını ilgili bankaya gönderir ve blokaj ortadan kaldırılır.

Ödeme haricinde blokeyi kaldırmanın farklı birtakım yolları ise şu şekildedir:

Vergi dairesiyle taksitlendirme anlaşması yapılması
Tecil-terkin başvurusu
Vergi mahkemesinde dava açılması ve yürütmeyi durdurma kararı alınması

Danıştay 4. Dairesi’nin 2017/1254 E. sayılı kararında, vergi borcuna yönelik itirazın haklı gerekçelere dayanması halinde yürütmeyi durdurma kararı verilebileceği belirtilmiştir.

E-Haciz Uygulamasında Bilgilendirme ve Sorgulama

E-haciz uygulaması çeşitli yollarla öğrenilebilir:

E-devlet üzerinden e-haciz sorgulaması yapılabilir,
Vergi dairesi ya da borçlandırıcı kamu kurumu ile doğrudan görüşülerek bilgi alınabilir,
Banka müşteri hizmetleri aracılığıyla blokenin kaynağı öğrenilebilir.

E-haczin kaynağının netleştirilmesi, doğru kuruma ve doğru evraklarla başvuru yapılması açısından önemlidir.

2.3 İhtiyati Tedbir Sebebiyle Banka Blokesi Kaldırma

Banka hesaplarına uygulanan blokeler, bazı durumlarda doğrudan mahkemeler tarafından, yargılama süreci tamamlanmadan önce alacaklının hakkını güvence altına almak amacıyla, verilen ihtiyati tedbir kararları doğrultusunda gerçekleşebilir. Özellikle uyuşmazlığın konusu para alacağı, boşanmada mal paylaşımı, tazminat ya da ticari ilişkilere dayanan mali talepler olduğunda, mahkeme kararıyla banka hesabındaki varlıklara ihtiyaten el konulması sık karşılaşılan bir uygulamadır. Bloke edilen tutar, tedbir talep eden alacaklının dava konusu alacağı ile orantılı olur. İlgili karar, doğrudan mahkeme tarafından bankaya gönderilir veya icra müdürlüğü aracılığıyla uygulanır.

Bu tür blokeler, borçlunun haksız mal kaçırmasının veya malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunmasının engellenmesini amaçlar. Ancak çoğu zaman, tedbir kararı alınan kişinin bu kararı öğrendiği anda mağduriyeti de başlar; çünkü blokaj, ticari faaliyetleri ya da temel ihtiyaçları sekteye uğratabilir. Özellikle boşanma davalarında mal paylaşımı sürecinde sıkça karşılaşılan ihtiyati tedbir kararlarına karşı etkin hukuki destek için Adana’da Güvenilir Boşanma Avukatı desteği almanız, haklarınızın korunması açısından büyük önem taşır.

İhtiyati Tedbir Sebebiyle Blokenin Kaldırılması İçin Başvuru Süreci

İhtiyati tedbir kararına karşı hukuki yollara başvurarak blokenin kaldırılması mümkündür. İlk adım, mahkemeye “tedbirin kaldırılması” talebini içeren bir dilekçeyle başvurmak olmalıdır. Bu talep;

Haksız yere konulan tedbirin kaldırılması,
Alacağın güvence altına alınmasına gerek kalmadığı,
İlgili borcun ödenmiş olduğu,
Bloke miktarına karşılık teminat gösterildiği gerekçeleriyle desteklenebilir.

Mahkeme, yapılan başvuruyu değerlendirerek tedbirin kaldırılmasına karar verirse, ilgili yazı bankaya iletilir ve bloke işlemine son verilir. Karar kesinleşmeden işlem yapılamayacağı gibi, bazı durumlarda karşı tarafın görüşü alındıktan sonra da karar verilebilir.

Teminat Göstermek Suretiyle Bloke Kaldırma

Uygulamada sık karşılaşılan bir diğer yöntem de teminat yatırılarak tedbirin kaldırılmasıdır. Borçlu ya da davalı, dava konusu alacak kadar bir miktarı banka teminat mektubu ya da nakit olarak mahkeme veznesine yatırabilir. Bu durumda mahkeme, blokeyi kaldırarak tedbirin artık teminat üzerinde devam etmesine karar verebilir.

Bu yöntem özellikle ticari işletmeler açısından önemlidir. Çünkü uzun süren davalarda, banka hesaplarına uygulanan blokeler ticari faaliyetlerin durmasına neden olabilir. Teminatla tedbirin kaldırılması, hem hukuki sürecin devam etmesini hem de ekonomik faaliyetlerin kesintiye uğramamasını sağlar.

2.4 Banka İç Yönergeleri ve Risk Algısı Sebebiyle Konulan Banka Blokesini Kaldırma

Hukuki bir karar veya kamu kurumu talebi olmaksızın, sadece bankanın kendi inisiyatifiyle uyguladığı bloke işlemleri de mevzuatta ve uygulamada önemli bir yer tutar. Bu tür blokeler, genellikle bankanın iç yönergeleri, operasyonel güvenlik prosedürleri veya risk yönetimi stratejileri doğrultusunda uygulanır.

Bankalar, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili düzenlemeler kapsamında; müşterilerin işlemlerini sürekli gözetim altında tutmakla ve şüpheli buldukları işlemler için önlem almakla yükümlüdür. Bu kapsamda, müşterinin mesleği, gelir düzeyi ve hesap hareketleri arasında orantısızlık varsa, banka işlem güvenliğini sağlamak amacıyla ilgili hesaba geçici bloke koyabilir.

Örneğin; düşük gelirli bir kişinin hesabına kısa sürede yüklü miktarda para girişi olması, ardından bu paranın yurt dışına transfer edilmesi gibi işlemler banka sisteminde “şüpheli işlem” olarak algılanabilir. Benzer şekilde;

Kripto para alım-satım hareketlerinin sıklığı,
Yasa dışı bahisle ilişkilendirilebilecek para transferleri,
Kayıt dışı işlem trafiği gibi durumlar da banka tarafından riskli kabul edilebilir.

Bloke kararı, çoğu zaman önleyici güvenlik tedbiri olarak uygulanır ve işlemin detaylıca incelenmesi amacıyla geçici süreliğine hesap dondurulur.

Blokenin Kaldırılması İçin Başvuru Yolu

Bu tür bankacılık kaynaklı blokelerin kaldırılması için öncelikle bankanın ilgili şubesi veya risk yönetimi departmanıyla iletişime geçilmelidir. İşlem şu adımları içerir:

Hesap hareketlerinin izahı: Şüpheli görülen işlemler açıklanmalı; para giriş ve çıkışlarının kaynağına dair belgeler (fatura, sözleşme, beyanname vs.) sunulmalıdır.
Resmî dilekçe verilmesi: Blokeye neden olan işlemlerin hukuka uygunluğunu ve hesap sahibinin iyi niyetini gösteren bir dilekçe hazırlanarak bankaya sunulmalıdır.
Gerekirse MASAK başvurusu: Banka, işlemleri MASAK’a rapor etmişse, bloke MASAK’ın incelemesi neticesinde kaldırılabilir. Bu durumda doğrudan MASAK’a itiraz dilekçesi verilmesi gerekir.

Bankanın risk yönetimi departmanı ya da ilgili iç kontrol birimi, sunulan belgeleri değerlendirerek bloke işleminin devam edip etmeyeceğine karar verir. Blokenin süresi kesin olarak belirli değildir. Bazı durumlarda birkaç gün içinde kaldırılabileceği gibi, inceleme süreci uzadığında haftalarca da sürebilir. Bloke, MASAK şüphesiyle uygulanmışsa, yasal olarak 7 iş günüyle sınırlı olmakla birlikte uygulamada bu süre 15 ila 60 güne kadar uzayabilmektedir. Bu nedenle sürecin titizlikle ve belgelerle desteklenerek yürütülmesi önemlidir.

2.5 MASAK Tarafından Şüpheli İşlem Bildirimi Sebebiyle Banka Blokesi Kaldırma

Bazı bloke işlemleri, ne doğrudan borçtan kaynaklanır ne de klasik bir icra takibinin sonucudur. Özellikle banka hesabındaki işlemler, kara para aklama, terörizmin finansmanı veya yasa dışı bahis gibi suç şüphesi doğuruyorsa, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) devreye girer ve hesaba geçici bloke konulmasını sağlar. Bu alt başlıkta, MASAK tarafından şüpheli işlem bildirimi üzerine konulan banka blokelerinin nasıl kaldırılabileceğini ve sürecin nasıl işletildiğini ele alıyoruz.

MASAK, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 19/A maddesi uyarınca, şüpheli finansal işlemleri durdurma ve detaylı analiz yapma yetkisine sahiptir. Bu bağlamda;

Müşterinin mali profiliyle uyumsuz yüksek miktarda para transferleri,
Kripto para alım-satımındaki olağandışı yoğunluk,
Yurt dışı hesaplara açıklamasız para gönderimi,
Yasa dışı bahis ya da kumar siteleriyle ilişkili işlemler

Gibi durumlar, şüpheli işlem olarak değerlendirilip bankalar tarafından MASAK’a bildirilebilir.

MASAK, bildirilen işlemleri analiz etmek amacıyla ilgili tutarı en fazla 7 iş günü süreyle askıya alma (blokaj) yetkisini kullanır. Bu işlem “askıya alma” şeklinde tanımlanır; yani hesap üzerindeki tasarruflar geçici olarak durdurulur. Ancak uygulamada bu süre çoğunlukla 15 ila 60 gün arasında değişmektedir.

MASAK Blokesinin Kaldırılması İçin İzlenecek Yol

MASAK tarafından konulan blokelerin kaldırılması, tamamen şüpheli işlemlerin hukuki ve iktisadi açıklamalarla desteklenebilmesine bağlıdır. Sürecin ilerleyişini şu şekilde özetleyelim:

Banka ile irtibat kurulması: Öncelikle blokajın hangi işlemden kaynaklandığı ve MASAK bildiriminin içeriği öğrenilmeli.
İtiraz dilekçesi hazırlanması: Bloke edilen işlemin yasal olduğunu kanıtlayacak belgelerle birlikte, MASAK’a hitaben yazılmış resmi bir başvuru yapılmalıdır. Bu dilekçede; İşlemin kaynağı (örneğin borç ödemesi, ticari faaliyet), Müşterinin geliri ve mesleğiyle ilişkisi, Paranın hareketine dair belgeler (fatura, sözleşme, hesap ekstresi) açık şekilde ortaya konmalıdır.
MASAK’ın değerlendirmesi: Sunulan bilgi ve belgelerin yeterli görülmesi halinde MASAK, bankaya resmi olarak blokenin kaldırılması yönünde talimat verir. Aksi takdirde dosya Cumhuriyet Başsavcılığı’na intikal ettirilir ve adli soruşturma süreci başlar.

Adli sürecin başlaması durumunda prosedür uzayabilir; bu sebeple sürecin başından itibaren avukat desteği ile yürütülmesi hem zaman tasarrufu sağlar hem de hatalı işlem riskini azaltır.

2.6 Savcılık ve Ceza Mahkemesi Kararları Sebebiyle Banka Blokesi Kaldırma

Özellikle suç gelirlerinin aklanması, terörizmin finansmanı, dolandırıcılık, yasadışı bahis gibi suçlamalarda, savcılık talebi veya ceza mahkemesi kararıyla kişinin malvarlığına ve banka hesaplarına el konulabilir. Bu alt başlıkta, savcılık ve ceza mahkemesi kararları nedeniyle uygulanan banka blokelerinin nasıl kaldırılabileceğini, yasal zeminiyle birlikte ele alacağız.

CMK m.128 ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 17. maddesi, ceza soruşturmaları kapsamında malvarlığına el konulmasını mümkün kılar. Bu kapsamda:

Şüpheli hakkında yürütülen adli soruşturmada, suçtan elde edildiği değerlendirilen varlıklara el konulabilir.
Banka hesabı da bu kapsamda “şüpheli malvarlığı” sayıldığında, savcılık kararıyla geçici olarak bloke edilir.
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, savcılık doğrudan karar alabilir; ancak bu karar 24 saat içinde sulh ceza hâkimi tarafından onaylanmalıdır, aksi takdirde geçersiz sayılır.

Savcılık Blokesinin Kaldırılması İçin Gerekli Hukuki Girişimler

Savcılık veya ceza mahkemesi kaynaklı blokelerin kaldırılması, diğer bloke türlerine kıyasla daha karmaşık ve hassas bir süreçtir. Öncelikle, blokenin sebebi olan ceza soruşturmasının seyri değerlendirilmelidir. Aşağıdaki adımlar izlenerek bloke kaldırma başvurusunda bulunulabilir:

Savcılığa veya mahkemeye başvuru: Soruşturmayı yürüten savcılığa, hesapta bulunan paranın suç geliriyle ilgisi olmadığını ortaya koyan belgelerle birlikte dilekçe sunulmalıdır.
Suçla ilişkisizlik gerekçesi: Para transferlerinin kaynağına dair açıklayıcı belgeler (fatura, banka dekontları, iş sözleşmeleri vs.) ibraz edilerek suçla bağın kesildiği ortaya konulmalıdır.
Avukat aracılığıyla savcılık bloke kaldırma dilekçesi hazırlanması: Özellikle soruşturma sürecinde sunulacak dilekçelerin teknik ve hukuki uygunluğu, savcılığın değerlendirme sürecinde belirleyici olacaktır.

Bu gibi davalarda, müvekkilin temel ekonomik yaşantısını sürdürebilmesi için kısmi çözüm yolları da aranmalıdır. Hesap tamamen dondurulmuşsa, müvekkilin geçim masraflarını karşılayabilmesi adına kısıtlı kullanıma izin verilmesi talep edilebilir. Adana En İyi Ceza Davası Avukatı ile çalışmak, özellikle MASAK incelemesi veya savcılık kararıyla konulan blokelerde sürecin doğru yönetilmesini sağlayacaktır.

3. Banka Blokesine İtiraz Dilekçesi Örneği

Adana İcra Müdürlüğü’ne

Müvekkil … hakkında yürütülen … esas sayılı dosya nedeniyle bankaya gönderilen 89/1 haciz müzekkeresi kapsamında hesaplara bloke konulmuştur. Borç ödenmiş olup, blokelerin kaldırılması için gereğinin yapılmasını arz ederiz.

4. Yargıtay Kararları Işığında Banka Bloke Kaldırma

Yargıtay kararlarında özellikle borcun ödenmiş olması ve borçlunun mağduriyetinin önlenmesi gerektiği sıkça vurgulanır.

4.1 Maaş Hesabının Tamamına Bloke Konulması Hukuka Aykırıdır

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, 2016/18800 E., 2018/4462 K., 25.09.2018

Karar Özeti: Davacı, maaş hesabının tamamına kredi kartı borcu nedeniyle bloke konulmasının haksız olduğunu belirterek blokenin kaldırılmasını ve kesilen tutarın iadesini talep etmiştir. Davalı banka, davacının kredi kartı borcuna ilişkin sözleşmeyle tahsil yetkisi olduğunu savunmuştur. Ancak mahkeme, bloke işlemi yapılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay ise, bankanın dava açıldıktan sonra blokeyi kaldırması ve bedeli iade etmesi nedeniyle davaya sebebiyet verdiğini, bu nedenle yargılama giderlerinin bankaya yüklenmesi gerektiğini belirtmiş ve kararı bu yönden bozmuştur.

4.2 Kredi Kartı Borcu Nedeniyle Maaş Hesabına Konulan Bloke Haksızdır

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, 2016/8526 E., 2017/3697 K., 11.05.2017

Karar Özeti: Davacı vekili, müvekkilinin iki aylık maaşına banka tarafından rızası dışında bloke konulduğunu, işlemin haksız olduğunu belirterek blokenin kaldırılmasını ve tahsil edilen tutarın iadesini talep etmiştir. Banka, sözleşmeye dayanarak kendisine rehin ve hapis hakkı tanındığını savunmuştur. Ancak mahkeme, maaş hesabına rıza dışı müdahale yapıldığını ve işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek davayı kabul etmiştir. Yargıtay da bu kararı onamış ve banka tarafından uygulanan blokajın haksız olduğu sonucuna varmıştır.

4.3 Emekli Maaşına Verilen Takas-Virman Muvafakati Hacze Gerekçe Olamaz

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/13-1980 E., 2021/829 K., 24.06.2021

Karar Özeti: Bu kararda emekli maaşı alan bir kişinin, banka ile imzaladığı sözleşmede takas ve virman muvafakati vermesi değerlendirilmiştir. Mahkeme, bu muvafakatin tek başına emekli maaşının haczine gerekçe olamayacağına hükmetmiş, İcra ve İflas Kanunu’nun 83/a maddesi gereği emekli maaşlarının haczedilemeyeceğini vurgulamıştır. Yargıtay, kişinin açık ve ayrı bir iradesi olmaksızın emekli maaşına el konulamayacağını belirterek, bankanın uyguladığı blokajın hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir.

5. Haksız Bloke Sebebiyle Bankaya Karşı Tazminat Davası Açılması

Haksız uygulanan bir banka blokesi, kişinin maddi ve manevi varlığın zarara yol açabilir. Eğer bankanın uyguladığı blokaj açıkça sözleşmeye aykırıysa veya kişi herhangi bir yasal borcu olmamasına rağmen hesap dondurulmuşsa, banka hakkında maddi ve manevi tazminat davası açmak mümkündür. Özellikle;

Bloke nedeniyle ticari faaliyetlerin aksaması
Temel ihtiyaçların karşılanamaması
Kredi notunun zarar görmesi

Gibi durumlar ciddi mağduriyet doğurur ve tazminat sebebi sayılır.

Haksız bloke iddiasında 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73. maddesi uyarınca tüketici hakem heyetlerine de başvurulabilir. Ancak bu yol, 15.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar için geçerlidir.

6. Yurt Dışı Hesaplarındaki Blokeleri Kaldırma

Yurt dışı hesaplarındaki blokeler, uluslararası hukuk kuralları ve ilgili ülkenin mevzuatına tabidir. Bu tür blokelerde:

İkili adli yardım anlaşmaları kapsamında hukuki yollara başvurulabilir
İlgili ülkenin bankacılık otoritelerine şikayet başvurusu yapılabilir
Uluslararası tahkim mekanizmaları kullanılabilir

Yabancı ülke hesaplarındaki blokelerde, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri uyarınca işlem yapılır.

7. Sık Sorulan Sorular (SSS)

Banka Blokesi Ne Kadar Sürer?

Blokajın süresi, sebebine bağlıdır. İcra dosyası kapanmazsa bloke süresi uzar. Tedbir kararı varsa, dava sonuna kadar sürebilir. MASAK tarafından konulduysa genellikle 7 iş gününde kalkar; ancak borç kaynaklıysa ödeme yapılır yapılmaz veya ilgili kurumun bildirimi üzerine kalkar.

Kredi Kartı Blokesi Nasıl Kaldırılır?

Borç ödenmeli veya yapılandırılmalı, şüpheli işlem varsa izahat dilekçesi sunulmalı, gerekirse MASAK başvurusu yapılmalıdır.

Banka Blokesi Maaş Hesabına Konur mu?

Maaşın ¼’ü icraya konu olabilir ancak tamamının bloke edilmesi durumunda itiraz edilebilir. Bu, Yargıtay tarafından da hukuka aykırı görülmektedir.

Hesapta Başkasının Parası Varsa Ne Olur?

Hesap sizin adınıza ise içeriği size ait kabul edilir. Ancak üçüncü kişi alacağı varsa itiraz mekanizmaları çalıştırılmalıdır.

Blokeyi Kaldırmak İçin Avukata Gerek Var mı?

Her ne kadar bazı işlemler bireysel yapılsa da, yanlış adımlar hukuki kayıplara yol açabilir. Bir avukatla çalışmak, sürecin daha hızlı ve güvenli ilerlemesini sağlar.

Eşimin Borcundan Dolayı Hesabıma Bloke Konabilir mi?

Evlilik birliği içinde edinilen mallar üzerinde eşlerin payı olduğundan, belirli koşullarda eşin borcundan dolayı hesaba bloke konabilir. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 223. maddesi uyarınca, mal ayrılığı rejimi varsa ve hesabın kişisel mal olduğu ispatlanırsa, blokeye itiraz edilebilir.

Maaş Hesabıma Konulan Bloke Nasıl Kaldırılır?

Maaş hesaplarına konulan blokelerde, İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi uyarınca, maaşın ancak 1/4’ü haczedilebilir. Bu oranın üzerindeki blokeler için 7 gün içinde icra mahkemesine şikayet yoluyla başvurulmalıdır.

Yeni Hesap Açma ile Blokeden Kurtulabilir Miyim?

Yeni hesap açmak blokeyi kalıcı olarak kaldırmaz; borç veya yasal süreç çözülmezse yeni hesaba da bloke konulur.

8. Adana’da Banka Bloke Kaldırma Davalarında Avukat Desteği

Banka bloke kaldırma süreci, hukuki uzmanlık gerektiren çok yönlü bir konudur. Bir avukat olarak Adana’da banka bloke kaldırma konularında uzun yıllardır İncekaş Hukuk olarak çalışmalar yürütüyoruz. Hesaplara konulan blokajların hukuki yollarla nasıl kaldırılabileceği, hangi kurumla nasıl iletişime geçileceği gibi konularda müvekkillerimize çözüm odaklı destek sunuyoruz.

📌 Özellikle ticari işletmelerin mağdur olmaması için hızlı ve etkili bir yol haritası belirlemek son derece kritiktir.

The post Banka Hesabındaki Bloke Nasıl Kaldırılır? appeared first on Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı.

Senet Nedir?

Avukat Saim İncekaş — Sun, 06 Oct 2024 15:10:00 +0000

Senet, ekonomik hayatta ödeme, borçlanma ve teminat gibi birçok amaçla kullanılan, yazılı bir belge olup borçlunun alacaklıya belirli bir miktar para ödemeyi taahhüt ettiği bir kıymetli evraktır. Senetlerin hukuki geçerliliği, belirli kurallara ve şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmesine bağlıdır. Bu yüzden hem bireylerin hem de işletmelerin finansal işlemlerde sıklıkla başvurduğu senetler, borçlunun ödeme güvencesini sağlar.

Senetler, sadece bir borç ilişkisini ispat etmekle kalmaz; aynı zamanda hukuki süreçlerde delil niteliği taşır. Doğru düzenlenmemesi halinde, senet geçersiz sayılabileceği gibi ödeme güçlüğü durumunda da noter ya da banka aracılığıyla protesto edilerek yasal icra takibi başlatılabilir. Ülkemizde senet, ticari ve bireysel ilişkilerde oldukça yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

1. Senet Nedir ve Nasıl Düzenlenir?

Senet, Türk Ticaret Kanunu kapsamında yer alan kurallara göre düzenlenir ve belirli şekil şartlarına uyması gerekir. Senet üzerinde şu bilgiler yer almalıdır:

Düzenleme Tarihi ve Yeri: Senet üzerinde düzenleme tarihi ve yeri açıkça yazılmalıdır. Bu, senedin geçerliliği açısından kritik bir unsurdur.
Ödeme (Vade) Tarihi: Senette borcun ne zaman ödeneceği açıkça belirtilmelidir. Vade tarihi yazılmamış bir senet, “görüldüğünde ödenecek” kabul edilir.
Ödeme Tutarı: Ödenecek miktar hem rakamla hem de yazıyla belirtilmelidir. Eğer iki değer arasında bir fark varsa, yazıyla yazılan miktar esas alınır. Rakamın başına ve sonuna diyez işareti konularak (#1000#) olası müdahaleler engellenmelidir.
Alacaklının Adı: “Sayın” ifadesinden sonra alacaklının ismi açıkça belirtilmelidir. Aynı kısımda, tutar yazıyla tekrar edilmelidir.
Borçlunun Bilgileri: Borçlunun adı, soyadı, adresi ve eğer bir şirketse vergi kimlik numarası açıkça yazılmalıdır.
Kefilin Varsa Bilgileri: Borcun ödenmesinin garantisi için kefil varsa, onun da bilgileri senette yer almalıdır.
İmzalar: Senedin geçerli olabilmesi için borçlunun ve varsa kefilin bizzat el yazısı ile imzası gereklidir. Senet sağ alt kısımda bulunan boşluğa imzalanır.
Poliçe ve Bono İbaresi: Senet üzerinde “bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi mutlaka bulunmalıdır.

Senedin düzenlenmesinde dikkat edilmesi gereken bu unsurlar, senedin geçerliliği ve borçlunun ödeme yükümlülüğü açısından önemlidir. Eksik veya hatalı düzenlenen senetler, yasal anlamda geçersiz sayılır, senedin tahsilatında alacaklının problem yaşamasına yol açar.

Bu sayfada ağırlıklı olarak senet nedir başlığı üzerinde duracağım. Senedin düzenlenme aşamasına dair daha detaylı bilgi için ilgili yazımı incelemenizi öneririm.

2. Senedin Türleri Nelerdir?

Senetler, içerikleri ve amaçları doğrultusunda farklı türlere ayrılır. Her senet türü, borç-alacak ilişkilerinin çeşitliliğine göre belirli bir amaca hizmet eder. İşte en yaygın senet türleri:

Bono (Emre Muharrer Senet): Borçlu tarafından alacaklıya verilen ve belirli bir süre sonunda kayıtsız ve şartsız belirli bir miktarın ödeneceğini taahhüt eden kıymetli evraktır. Halk arasında en sık kullanılan senet türüdür. Kırtasiyelerden dahi temin edilen hazır bir şablonu vardır. Bono ismi de verilir. Genellikle vadeli alacak işlemlerinde kullanılır ve “emre yazılı senet” ibaresini içerir. Türk Ticaret Kanunu’nun 776. maddesine göre düzenlenmesi gereken unsurları taşıyan bu senet, borçlunun ödeme taahhüdünü yasal olarak güvence altına alır.
Kambiyo Senedi: Borçlu, bu belgeye sahip kişiye, belgede belirtilen şartlara göre ödeme yapacağını vadeder. Kambiyo senetleri devredilebilir nitelikte olup, hamiline (elinde bulunduran adına) düzenlenir. Bonodan farkı, başkasına devredilebilir olmasıdır. Ticari işlemlerde yaygın olarak kullanılır.
Hisse Senedi: Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve şirket sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden kıymetli evraktır. Hisse senetleri, yatırımcıların şirketteki paylarını kanıtlamasına olanak sağlar.
Tapu Senedi: Devlet tarafından düzenlenen ve bir taşınmazın tapu sicilinde belli bir kişi adına kayıtlı olduğunu gösteren belgedir. Taşınmaz mülkiyetini kanıtlayan resmi bir evraktır.
Açık Senet: Üzerinde ödeme tarihi belirtilmemiş olup, ödemesi alacaklı tarafından talep edildiğinde gerçekleştirilen bir senet türüdür. Açık senetlerde vade belirsizdir; bu nedenle borçlunun dikkatli olması gerekir.
Avalli Senet: Borçlunun borcunu ödeyememesi durumunda, ödeme yükümlülüğünü üstlenen kefilin de imzaladığı borç senedidir. Bu tür senetlerde kefil, borçlu ile aynı sorumluluğu taşır.
Protestolu Senet: Ödeme vadesinde ödenmeyen senetler, noter veya protesto memuru tarafından protesto edilir. Protestolu senetler, alacaklıya yasal takip başlatma hakkı verir ve borçlunun ödeme gücü ve isteğini belgeleyen bir kayıt olarak kabul edilir.

3. Senet Faiz Türü ve Oranı Nedir?

Senetlerde faiz, borçlunun senet bedelini vadesinde ödememesi durumunda alacaklının parasını kullanamadığı süre için talep ettiği ek bedeldir. Türk hukukunda senetlerde faiz uygulaması belirli kurallara tabidir ve senedin niteliğine göre farklılık gösterir.

3.1 Senetlerde Uygulanacak Faiz Türleri

Anapara (Kapital) Faizi: Senette belirlenen vade tarihine kadar işleyen faizdir. Bu faiz türü genellikle görüldüğünde veya görüldüğünden belirli süre sonra ödenecek senetlerde uygulanır. Diğer tür senetlerde ise anapara faiz kaydı geçersiz sayılır ve senedin geçerliliğine etki etmez.
Temerrüt Faizi: Senedin vadesinde ödenmemesi halinde, vade tarihinden itibaren borç ödeninceye kadar geçen süre için işleyen faizdir. Bonolarda vade tarihinde ödenmemekle temerrüt oluşur ve alacaklı bu tarihten itibaren temerrüt faizi talep edebilir.
Akdi Faiz: Tarafların kendi aralarında anlaşarak belirledikleri faiz oranıdır. Senet üzerinde akdi faiz belirtilmemişse, kanuni faiz oranları uygulanır.
Kanuni Faiz: Kanun tarafından belirlenen ve ticari veya adi işlere göre farklılık gösteren faiz oranıdır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’a göre belirlenir.

3.2 Senetlerde Faiz Oranları

Adi İşlerde: Adi işlerde faiz oranı, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre 2025 yılında yıllık %24’tür. Akdi faiz oranı, yasal faiz oranının %50’sinden fazla olamaz.
Ticari İşlerde: Kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlendiği için ticari iş niteliğindedir. Ticari işlerde temerrüt faizi: Taraflar arasında anlaşma yoksa, T.C. Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı (avans faizi) üzerinden hesaplanır. 2025 yılı itibariyle bu oran %19,5’tir. Eğer sözleşmede daha yüksek bir akdi faiz kararlaştırılmışsa, temerrüt faizi akdi faizden az olamaz.
Yabancı Para Cinsinden Senetlerde: Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmamışsa, devlet bankalarının o yabancı para için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.

4. Senedin Ödenmemesi, Tahsili ve Hukuki Süreç

Senet borcunun ödenmemesi durumunda, alacaklı çeşitli yasal yollara başvurabilir. Bunlardan en yaygını icra takibidir. Bu süreç başlıca şu adımları içerir:

Ödeme Hatırlatması ve İhtarname: Senet tahsilatı sürecinin ilk adımı, borçluya ödeme yapması için hatırlatma yapılmasıdır. Bu aşamada alacaklı, borçluya ödeme tarihinin geçtiğini ve ödeme yapması gerektiğini bildirir. Eğer borçlu bu hatırlatmaya rağmen ödeme yapmazsa, alacaklı ihtarname gönderebilir. İhtarname, borçluya son bir ödeme uyarısıdır.
İcra Takibi: Borçlunun ihtarnameye rağmen ödeme yapmaması durumunda, alacaklı icra takibi başlatabilir. İcra takibi, icra dairesine başvuru yapılarak senedin tahsil edilmesi için hukuki sürecin başlatılmasıdır. Bu süreç şu adımlardan oluşur: Ödeme Emri: Alacaklı, icra dairesine başvurarak borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrini aldıktan sonra belirli bir süre içerisinde borcu ödemek zorundadır. Haciz İşlemi: Eğer borçlu ödeme emrine itiraz etmez veya borcu ödemezse, alacaklı borçlunun mal varlığı üzerine haciz işlemi başlatır.
Mahkeme Yoluyla Takip: Alacaklı, senedin tahsili için mahkemeye başvurabilir. Bu durumda, alacaklı borçluyu mahkemeye vererek alacağını yasal yollarla talep eder. Mahkeme, tarafları dinleyerek ve senedin şartlarında eksik olup olmadığını inceleyerek borcun ödenmesine veya ödenmemesine karar verir.
Protesto İşlemi: Vadesi gelen ve ödenmeyen senetler için alacaklı, noter veya banka aracılığıyla protesto işlemi yapabilir. Protesto, borçlunun ödememe durumunu resmi olarak belgeleyen bir işlemdir. Protesto edilen senetler, alacaklının yasal yollara başvurmasına ve borçlu hakkında takip işlemleri başlatmasına olanak sağlar.

5. Senetlerde Zamanaşımı Süresi Nedir?

Senet tahsili için belirli bir zamanaşımı süresi vardır. Türk Ticaret Kanunu’na göre, bir senedin vade tarihinden itibaren 3 yıl içinde icra takibi konusu yapılmaması durumunda, senet zamanaşımına uğrar. Zamanaşımına uğramış senetler için alacak hakkı ortadan kalkmaz, ancak borçludan yasal olarak talep edilebilmesi zorlaşır.

Zamanaşımına uğrayan bir senet, icra takibi gibi oldukça hızlı ve efektif bir tahsilat yoluna başvurulmasını engeller ve senedin kıymetli evrak vasfını yitirmesine neden olur. Ancak borçlu hâlâ borcunu ödemekle yükümlüdür, senetteki alacak ilişkisi mahkeme huzurunda açılacak bir davayla ispatlanıp, tahsil edilebilir.

6. Senet Metni Örneği

TARİH: 06/10/2024
DÜZENLENME YERİ: Adana
ÖDEME TARİHİ: 06/11/2024
ÖDENECEK TUTAR: #500.000# TL
SENET NO: 001

İş bu emre Muharrer senedim mukabilinde [ÖDEME TARİHİ] tarihinde, Sayın [ALACAKLININ ADI VE SOYADI] veyahut emruhavale, yukarıda yazılı yalnız [ÖDENECEK TUTAR] Türk Lirası bedeli [NAKDEN VEYA MALEN] ahzolunmuştur. İş bu bono vadesinde ödenmediği taktirde müteakip bonoların da muacceliyet kesbedeceğini, ihtilaf vukuunda [BELİRLENEN ŞEHİR MAHKEMESİ] mahkemelerinin selahiyetini şimdiden kabul eylerim.

İsim/Ünvan: [BORÇLUNUN ADI, SOYADI, İMZALARI]
Adres: [BORÇLUNUN ADRESİ]
Vergi No veya TC: [BORÇLUNUN TC VEYA VERGİ NOSU]
Kefil: [KEFİL VARSA ADI, SOYADI, ADRESİ, İMZASI]

Bu örnekte yer alan bilgiler eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulmalıdır. Ödenecek tutarın başında ve sonunda diyez (#) işareti kullanılarak kötü niyetli tutar değişikliklerine karşı önlem alınmalıdır. Senet örneğinin PDF versiyonunu buradan indirebilirsiniz.

7. Hukuki Dayanaklar

Türk Ticaret Kanunu Madde 776: Bono veya emre yazılı senetlerin geçerli sayılabilmesi için, içeriklerinde “bono” ibaresi, ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası gibi unsurların bulunması gereklidir.
Türk Ticaret Kanunu Madde 777: Bir senet, 776. maddede belirtilen zorunlu unsurları içermiyorsa bono sayılmaz; vade belirtilmemişse görüldüğünde ödenir, yer belirtilmemişse düzenleyenin adresi geçerli sayılır.
Türk Ticaret Kanunu Madde 778: Bonoların niteliğine aykırı olmadıkça, poliçelere ilişkin ciro, vade, ödeme, başvuru, araya girme, suret, değiştirme, zamanaşımı, iptal ve diğer hükümlere dair maddeler bonolar için de geçerlidir.
Türk Ticaret Kanunu Madde 779: Bir bonoyu düzenleyen kişi, poliçeyi kabul eden gibi sorumlu olup, bononun ibrazını belirli süreler içinde kabul etmeli ve ibraz gününü bono üzerine işaretlemelidir; aksi durumda protesto yapılır.

8. Yargıtay Kararları

Senetle ilgili uyuşmazlıklar söz konusu olduğunda Yargıtay son sözü söyler. Aşağıda senet uyuşmazlıkları hakkında bilinmesi gereken önemli Yargıtay kararları özetlerini bulacaksınız:

Senedin Düzenlenme Yeri Yazılmalıdır: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ilçe veya köy gibi idari birimlerin belirtilmediği bonoların geçerli sayılmadığını ve bu nedenle takibin iptal edilmesi gerektiğini belirtmiştir; ancak il isminin yazılması yeterlidir, “Denizli” ve “Merkez/Denizli” arasında fark yoktur. (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2015/9716 esas sayılı kararı)
Beyaza İmza Geçerlidir: Yargıtay, senette imzanın kurucu unsur olduğunu ancak metinden önce atılabileceğini, bu durumda “beyaza imza” sayılacağını; kişinin bu durumda senedin aleyhine doldurulabileceğini bilmesi gerektiğini ve bu riski alarak imza attığı için hukuki korumadan yararlanamayacağını belirtmiştir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2016/28448 esas sayılı kararı)
Senetteki Kaydın Aksini İddia Eden Taraf İspatlamak Zorundadır: Yargıtay, senette yazılı kaydın doğru olmadığını iddia eden tarafın “senedin talili” durumunu ileri sürdüğünü ve bu durumda ispat yükünün davacıya geçtiğini belirtmiştir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2023/11795 esas sayılı kararı)
İsim Olmasa Dahi İmza Varsa Senet Geçerlidir: Yargıtay, senedin üzerinde imza bulunmasının yeterli olduğunu ve isim olmasa da senedin geçerli sayılacağını belirtmiştir; bu nedenle ödeme gününün sonradan doldurulmuş olması, senedin kambiyo senedi vasfını etkilemez. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2016/28448 esas sayılı kararı)
İşverenin İşçiden Senet Alması Durumunda İşveren Borcun Kaynağını İspatlamalıdır: Yargıtay, işverenin işçilerden teminat amaçlı aldığı senetlerin geçerliliğinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. İşveren, senedin borç karşılığı olduğunu iddia ediyorsa borcun kaynağını ve miktarını ispatlamak zorundadır. Aksi halde, teminat niteliğinde alınan ve ispatlanamayan bu tür senetler geçersiz sayılmalıdır. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2023/25 esas sayılı kararı)

9. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Senet Hangi Durumlarda Geçersiz Sayılır?
Senet, üzerinde borçlunun imzası olmaması veya eksik bilgiler içermesi durumunda geçersiz sayılır.
Senette Ödeme Tarihi Olmazsa Ne Olur?
Ödeme tarihi olmayan senetler geçersiz sayılmaz. Ancak, bu durumda senedin görüldüğünde hemen ödenmesi gerektiği kabul edilir.
Senet Borcu Ödenmezse Hapis Cezası Var Mıdır?
Senet borcunun ödenmemesi durumunda doğrudan hapis cezası uygulanmaz. Ancak, borcun ödenmemesi durumunda icra takibi başlatılır.
Senet İcra Takibi Nasıl Yapılır?
Senet icra takibi, icra dairesine başvurarak başlatılır. İcra dairesi, borçluya ödeme emri gönderir. Ödeme yapılmazsa haciz işlemleri uygulanabilir.
Senette Kefil Olmak Ne Anlama Gelir?
Senette kefil olmak, borçlunun borcunu ödememesi durumunda alacaklıya ödeme yapma yükümlülüğünü üstlenmektir. Kefil, senet üzerinde imzası bulunan kişidir.
Notersiz yapılan senet geçerli mi?
Evet, notersiz yapılan senet geçerlidir.
Senet kaç yıl geçerli? Ödenmeyen senet kaç yılda düşer?
Senet vade tarihinden itibaren 3 yıl geçerlidir; ödenmeyen senet 3 yılda zamanaşımına uğrar.
Kefilsiz senet geçerli midir?
Evet, kefilsiz senet geçerlidir.
Ödenmeyen senet nereye verilir?
Ödenmeyen senet icra dairesine verilir.
Senet notere giderse ne olur?
Senet notere giderse, noter protesto işlemi yaparak borçluyu resmi olarak ödeme yapmaya davet eder.
Avukat olmadan senet icraya verilir mi?
Evet, avukat olmadan senet icraya verilebilir.
Kırtasiyeden alınan senet geçerli midir?
Evet, kırtasiyeden alınan senet geçerlidir.

Senetlerle ilgili hukuki süreçler karmaşık olabilir. Adana’da faaliyet gösteren bir avukat olarak, senet tahsili, icra takibi ve yasal süreçlerde profesyonel destek sağlamaktayım. Senetle ilgili yaşanan sorunlarda uzman hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunarak, haklarınızı koruma altına alıyorum.

The post Senet Nedir? appeared first on Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı.

Parası Ödenen Malın Teslim Edilmemesi

Avukat Saim İncekaş — Sun, 22 Sep 2024 08:40:43 +0000

ADANA TÜKETİCİ SORUNLARI İL HAKEM HEYETİ BAŞKANLIĞI

BAŞVURAN/ŞİKAYET EDEN :

VEKİLLERİ :

ŞİKAYET EDİLEN :

Davaya Konu İcra Takip dosyası :

KONU : Müvekkil/başvuran tarafından “Adalet” marka aracın motor parçalarının ödenmesi için gönderilen ancak motor parçalarının gönderilmemesi nedeniyle ödenen 5.000 TL’nin tahsili amacıyla, Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyasındaki itirazın iptali ile takibin devamına, 5.000 TL ödemenin yapıldığı tarih olan 2021 gününden itibaren işleyecek yasal faizi ile itiraz edilen alacak üzerinden %20 icra-inkar tazminatının davalıdan tahsiline, karar verilmesi taleplidir. (HMK Asıl alacak 20.000 TL) (Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile)

I-USULE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR :

1-) Şikayet edilen Adana adresinde, mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Otomotiv” işletmeciliği adı altında, 2. El oto yedek parça alım-satımı ile iştigal etmektedir.

2-) Bu nedenlerle; Şikayet edilen mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden satıcı konumundadır ve geçimini bu iş üzerinden sürdürmektedir.

3-) Müvekkil/başvuran tarafından “Adalet” marka aracın motor parçalarının ödenmesi için gönderilen ancak motor parçalarının gönderilmemesi nedeniyle ödenen 5.000 TL miktarı itibariyle Tüketici Sorunları İl Hakem Heyeti Başkanlığı’nın görevine girmektedir.

4-) Dolayısıyla; iş bu talebe bakmakla görevli ve yetkili hakem heyeti, Adana Tüketici Sorunları İl Hakem Heyeti Başkanlığı’dır.

Söz konusu talebe bakma görev ve yetkisinin Tüketici Hakem Heyetinde olduğu anlaşılmaktadır.

2-) Yetki Yönünden Açıklamalarımız;

a-6100 Sayılı HMK’nun 5. Maddesine göre; Mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bu Kanundaki hükümlere tabidir.

6100 Sayılı HMK’nun 6. Maddesine göre; (1) Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.

(2) Yerleşim yeri, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre belirlenir.

6100 Sayılı HMK’nun 7. Maddesine göre;(1) Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.

(2) Birden fazla davalının bulunduğu hâllerde, davanın, davalılardan birini sırf kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla açıldığı, deliller veya belirtilerle anlaşılırsa, mahkeme, ilgili davalının itirazı üzerine, onun hakkındaki davayı ayırarak yetkisizlik kararı verir.

b-İİK’nun 50/1. maddesine göre, para ve teminat borçlarına dair icra takiplerinde yetkili icra dairesi, HMK’nun 447/2. maddesi atfıyla aynı Kanun’un yetkiye dair hükümleri kıyas yoluyla uygulanmak suretiyle belirlenir.

6100 Sayılı HMK’nun 19/2. Maddesine göre; Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

c-6502 Sayılı Tüketici’nin Korunması Hakkındaki Kanunu’nun 73/5. Maddesine göre; Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.

6502 Sayılı Tüketici’nin Korunması Hakkındaki Kanunu’nun 68/3. Maddesine göre; Başvurular, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. Tüketici hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde ise başvuruların nerelere yapılacağı ve bu başvuruların hangi tüketici hakem heyetince karara bağlanacağı yönetmelikle belirlenir.

d-Bu nedenlerle; söz konusu icra takibine konu yetkili icra dairesinin, 2004 Sayılı İİK’nun 50, 6100 Sayılı HMK’nun 5,6,7 ve 447. Maddeleri, 6502 Sayılı Tüketici’nin Korunması Hakkındaki Kanunu’nun 73/5 ve 68/3. maddeleri gereğince, …… İcra Daireleri yetkilidir.

Yine 6502 Sayılı Tüketici’nin Korunması Hakkındaki Kanunu’nun 73/5 ve 68/3. maddeleri gereğince yetkili ve görevli Tüketici Hakem heyeti, müvekkil/başvurucunun ikametgahının bulunduğu yer itibariyle …… Tüketici Sorunları İl Hakem Heyeti Başkanlığı’dır.

II-ESASA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR :

1-) Müvekkil/başvuru tarafından “Adalet” marka aracın motor parçalarının arızalanması nedeniyle, Adana ilinde faaliyet gösteren “Hakyedi” isimli servis/tamir dükkanının talep ve önerileri ile, motor parçalarının temini için, Müvekkil/başvurucu Ahmet’e ait olan Adana Şubesi’nde bulunan 15 IBAN numaralı hesabından, Seyhan adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilen adına Türkiye Bankası’nda bulunan TR 16IBAN numaralı hesabına 5.000 TL yatırılmış, iş bu işlem nedeniyle 4,50-TL banka havale masrafı alınmış, geriye kalan 5.000 TL ise, Şikayet edilenin yönlendirmesi ile kendisi adına, “Hakyedi” isimli işyerinden mail order yapılarak Adana Şubesinde bulunan kart çekimi ile 2021 tarihinde ödenmiştir.

2-) Ancak, Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilen, Müvekkil/başvuran tarafından talep edilen “Adalet” marka aracın motor parçalarını göndermemiştir.

3-) Bu nedenlerle; Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilene ödenen 5.000 TL’nin tahsili amacıyla, Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyasında icra takibine başlanmış, itiraz üzerine takip durmuştur.

4-) a-6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 207/2. Maddesine göre; Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler.

b- Müvekkil/başvurucu tarafından, Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilenden talep edilen motor parçalarının bedeli ödendiği ve bu husus, ekli belgelerden de ispat edildiği halde, Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilen söz konusu motor parçalarını göndermemiştir.

Eğer, Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilen söz konusu motor parçalarını gönderdiğini iddia eder ise, iş bu iddialarını ispat etmekle yükümlüdür.

c- Bu nedenlerle; Müvekkil/başvuran tarafından “Adalet” marka aracın motor parçalarının ödenmesi için gönderilen ancak motor parçalarının gönderilmemesi nedeniyle ödenen 5.000 TL’nin tahsili amacıyla, Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyasındaki, itirazın iptali ile takibin devamına, itiraz edilen alacak üzerinden %20 icra-inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi için iş bu talebi yapmak zarureti hasıl olmuştur.

d- Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2019/14913 esas-2017/2608 karar sayılı ve 30.03.2017 günlü ilamında aynen “…Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre, taraflar arasında mal alışverişi şeklinde ticari ilişki bulunduğu, davalı şirketin kredi kartı ile Firmaya 215.000 TL sipariş verilen mala ilişkin ödeme yaptığı ancak mal tesliminin yapılmadığı, davacı tarafça ödemelerin şirket mağaza müdürüne yapıldığı, tahsilatın davalı şirket hesabına aktarılmama hususunun davalı şirketle şirket müdürü arasındaki iç ilişki niteliğinde olup, teslim edilmeyen mal karşılığı ödenen bedelin iadesi talebinin yerinde olduğu, davacının davalı şirketten alacaklı olduğunun sabit olduğu, davalı şirketin Mağaza Müdürü dava dışı hakkında açılan ceza davasının yargılaması sonucu hizmet nedeniyle görevi kötüye kullanma suçundan alınacak ceza ve beraatin bu dava için esasa etkili olmayacağından dava sonucunun beklenilmeyerek bedeli ödenen ancak mal teslimatı yapılmayan miktarla ilgili davanın kabulü gerektiği, alacağın likit bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA…” şeklindeki ilamı,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2014/17305 esas-2016/283 karar sayılı ve 19.01.2016 günlü ilamında aynen “…Davacı, teslim edilmeyen sipariş mal nedeniyle tazminat talebinde bulunmuştur. Taraflar arasındaki satış şartları sözleşmesinde malın teslimi için herhangi bir süre öngörülmemiştir. Davacı ve davalının aralarındaki uygulamaya göre, malın peyderpey bir kısmının alındığı, dava konusu kısmın ise davalı satıcıda bulunduğu, teslim alınmadığı dosya kapsamı ile sabittir. Teslim süresi belli olmayan ticari satış sözleşmelerinde, malın teslim alınması için ihtarname ile alıcının temerrüde düşürülüp düşürülmediği konusunda tarafların delilleri toplanıp, sonucuna göre bir karar verilmelidir. Yerel mahkemece, açıklanan hususlar dikkate alınmaksızın, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.,..” şeklindeki ilamı,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2013/259 esas-2013/2543 karar sayılı ve 11.02.2013 günlü ilamında aynen “…Dava, alım satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davalı malların üçüncü şahsa teslim edildiğini savunduğuna göre, bu savunma karşısında mal tesliminin kanıt yükü davalıya ait olacaktır. Davalının bu konuda delilleri toplanarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken mahkemece ispat yükünün davacıda olduğunun kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru olmamıştır…” şeklindeki ilamı,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2013/8069 esas-2014/5448 karar sayılı ve 20.03.2014 günlü ilamında aynen “…Davalı yan ödemeleri kabul edip, ödemeler karşılığında malın teslim edildiğini savunarak teslime ilişkin irsaliyeleri dosyaya ibraz etmiştir. Davacı yan anılan 7 adet irsaliyedeki teslim alan imzasının kendilerine ait olmadığını belirtmiştir. Nitekim Konya Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2009/25528 soruşturma sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda davalı tarafından davacı adına düzenlenen 7 adet sevk irsaliyesi altındaki imzanın teslim alan kısmında isim ve imzası bulunan Settar Köşker elinden çıkmayıp adı geçen şahsın hakiki imzalarının model alınması suretiyle sahte olarak atılmış olduğu bildirilmiştir

Hal böyle olunca ihtilaf konusu bedeli ödenen malların davacıya teslim edildiğinin ispat külfeti somut olayda davalı yandadır. Mahkemece malların teslim edildiği konusunda davacının imza itirazları gözetilip, anılan sevk irsaliyeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmadığı gibi karar gerekçesinde taraf defterlerindeki kayıtların da karıştırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi de isabetsizdir.…” şeklindeki ilamı,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2018/271 esas-2019/4711 karar sayılı ve 10.10.2019 günlü ilamında aynen “…Taraf vekillerinin asıl davaya yönelik karar düzeltme itirazlarının incelenmesine gelince; Dairemizin yerleşmiş uygulamasına göre bir mal satın alan tacirin bu mala ait alım faturasını kendi ticari defterlerine kaydetmiş olması, malın teslimine karine teşkil etmektedir. Ancak bu durum, fatura üzerinde mal teslimine ilişkin ayrık bir beyan olmaması haline münhasırdır.

Dava konusu 21 adet faturanın altında “Bu fatura muhteviyatı mallar daha sonra sevk edilecektir” ibaresi bulunduğundan, yukarıda açıklanan karinenin aksi bizzat fatura içeriğinden anlaşıldığından davacının bu ibareleri taşıyan faturaları defterine kaydetmesi malların teslim alındığına karine teşkil etmez. O halde davalı teslimi ispat etmelidir. Ayrıca Dairemizin bozma ilamının “2” numaralı bendinde dava konusu faturalardan 10 adedinin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu saptaması yapılmış ise de, tarafların karar düzeltme talebi ile yeniden yapılan incelemede, dava konusu 21 adet faturanın tamamının davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin asıl davaya yönelik karar düzeltme itirazlarının kabulüyle Dairemizin 2016/18917 esas ve 2017/4332 karar sayılı ve 30.05.2017 tarihli ilamının “2” numaralı bendinin kaldırılarak aşağıda yazıldığı şekilde bozma yapılması gerekmiştir.…” şeklindeki ilamı ve benzer içtihatları ile yargısal uygulama ve tüketici hakem heyeti kararları dikkate alındığında,

Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilene ödenen 5.000 TL’nin tahsili talebimizi doğrulamaktadır.

5-) Şikayet edilenler/borçlu, İcra Müdürlüğü’ne sunmuş olduğu itiraz dilekçesinde, alacaklı müvekkil şirkete böyle bir borcun olmadığından bahisle icra takibinin durdurulmasını talep etmiş olsa da iş bu itiraz haksız ve hukuki hiçbir gerekçeye dayanmadığından mesnetsizdir.

6-) Şikayet edilen/borçlu kötü niyetlidir ve sırf ilamsız icra takibini sürüncemede bırakmak amacıyla haksız itirazda bulunmuşlardır. Şikayet edilen/borçlu da, borçlarını bilmektedir.

7-) Şikayet edilen/borçlunun ödeme emrine yaptığı itirazlar haksız olup alacak likit/belirlenebilir alacak olduğundan, İİK 67/2 maddesi gereği tespit edilen alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.

Alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirmesi, likitliği etkileyen bir husus değildir. İcra takibine ve şikayete konu alacak belli olduğundan alacak likittir.

Yukarıda da açıklandığı üzere; söz konusu alacağa konu fatura Şikayet edilenler/borçlular tarafından hesaplanmış olması nedeniyle, icra takibine itiraz etmelerinde kötü niyetli olduklarını göstermekte ve likit/belirlenebilir olan iş bu alacaktan dolayı da icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2015/7110 esas-2016/12067 karar sayılı ve 25.04.2016 günlü ilamında aynen “..İtirazın iptali davasında borçlunun haksızlığına karar verilmesi halinde ve alacaklının talep etmiş olması şartıyla, borç miktarının Kanunda gösterilen orandan az olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilir. İcra inkâr tazminatına karar verilebilmesi için alacağın belirli ya da belirlenebilir olması gerekir. Özellikle, işçinin kıdemi, ücreti gibi hesap unsurları, işverence bilinen ya da belirlenebilecek hususlardır. 4857 Sayılı Kanun’un 8. ve 28. maddelerinin, işverene bu gibi konularda belge düzenleme yükümü yüklediği de gözden uzak tutulmamalıdır.

Mahkemece; davacının bakiye ücret alacağına dair talebi ile kıdem tazminatına yönelik talebini içeren icra takiplerine yapılan itirazların ipatli ile alacağın likit olması sebebiyle davalının %40 icra inkar tazminatı ödemesi gerektiğini belirtmiştir. Mahkemece davacının diğer takipleri ücret alacağına ve işveren tarafından taahhüt edildiği ileri sürülen alacağa dair icra takipleri için ise; takipten önce davacıya ödeme yapılması ve sözleşmeden kaynaklanmayan bir talep olması sebebiyle davacı alacaklının kötüniyetli olduğu gerekçesiyle davalı lehine % 40 oranında tazminatına hükmedilmiştir.

İtirazın iptali davasında borçlunun haksızlığına karar verilmesi halinde ve alacaklının talep etmiş olması şartıyla, borç miktarının Kanunda gösterilen orandan az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilir. İcra inkar tazminatına karar verilebilmesi için alacağın belirli ya da belirlenebilir olması gerekir. Özellikle, işçinin kıdemi, ücreti gibi hesap unsurları, işverence bilinen ya da belirlenebilecek hususlardır. 4857 Sayılı Kanun’un 8. ve 28. maddelerinin işverene bu gibi konularda belge düzenleme yükümü yüklediği de gözden uzak tutulmamalıdır. Ancak, hak tartışmalı ise icra inkar tazminatına hükmedilemez.

Somut olayda davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti uyuşmazlık konusu olup bu hususlar yargılama ve araştırmayı gerektirdiğinden alacak likittir. Bu sebeple davacı lehine icra inkar tazminatına dair talebin kabulü gerekirken reddine karar verilmesi isabetsizdir…” şeklindeki ilamı,

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2017/23564 esas-2017/13366 karar sayılı ve 14.9.2017 günlü ilamında aynen “Somut uyuşmazlıkta; taraflar arasında icra takibine konu alacağın belirlenmesine yönelik hizmet süresi ve işçinin ücreti uyuşmazlık konusu değildir. Alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirmesi, likitliği etkileyen bir husus değildir. Hizmet süresi ve ücret miktarı belli olduğundan alacak likittir. Asıl alacak yönünden icra inkar tazminatı talebinin kabulü gerekirken, yazılı gerekçe ile reddi hatalıdır…” şeklindeki ilamı,

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2010/9-418 esas-2010/505 karar sayılı ve 13.10.2010 günlü ilamında aynen “..Somut olayda davacı işçi işe başlatılmaması nedeniyle iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği tarihteki ücreti üzerinden boşta geçen dört aylık ücret ile dört aylık işe başlatmama tazminatını talep etmiştir. Davacının iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği tarihte aldığı ücret taraflar arasında ihtilaflı değildir. Kaldı ki davalı tarafça bilirkişi tarafından yapılan hesaplamaya da açıkça itiraz edilmemiştir. Davacının talep ettiği alacak likit olup davalı tarafça da bilindiğinden mahkemece davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekir. Dairemizin 15/09/2009 tarih 2008/40178 Esas 2009/22974 Karar, 2008/40181 Esas 2009/22976 Karar, sayılı emsal kararı da bu yöndedir…) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır…” şeklindeki ilamı,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2014/19609 esas-2015/14554 karar sayılı ve 11.11.2015 günlü ilamında aynen “…Diğer taraftan, davacının alacağı faturaya dayandığından İİK’nın 67/2. maddesi anlamında likit (bilinebilir, hesaplanabilir) bir alacak söz konusu olduğu halde davacının icra inkar tazminatı talebinin yazılı gerekçe ile reddi de doğru görülmemiştir….” şeklindeki ilamı ve benzer içtihatları ve uygulama dikkate alındığında,

İcra takibine ve şikayete konu alacağın ihtilafa mahal vermeyecek şekilde belirleyebilme imkanlarına sahip iken, likit/belirlenebilir iş bu alacak nedeniyle, borca itiraz etmelerinde kötüniyet söz konusu olması dikkate alınarak, icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.

8) Yukarıda açıklanan nedenlerle, hakem heyetinize başvurmak zarureti hasıl olmuştur.

HUKUKİ NEDENLER : 6100 Sayılı HMK, 6098 Sayılı Borçlar Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu ve Tüketicinin korunmasına dair yönetmelikler, Garanti Belgesi Yönetmeliği, TMK, 2004 S. K. m. 67 vd. ve diğer yasal mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER :

1-) Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyası ve ödeme emri, takip talebi, itiraz dilekçeleri, (Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyasında mevcut ödeme emri, takip talebi, itiraz dilekçeleri, başvuru dilekçesi ile eklidir.)

(Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyası Adana İcra Müdürlüğü’nden celbedilmelidir.)

2-) Müvekkil/başvuran tarafından “Adalet” marka aracın motor parçalarının ödenmesi için gönderilen ancak motor parçalarının gönderilmemesi nedeniyle ödenen 5.000 TL’nin

a- Müvekkil/başvurucu Ahmet’e ait olan Adana Şubesi’nde bulunan 15 IBAN numaralı hesabından Adana adresinde mesleki ve ticari amaçlarla hareket eden “Hakyedi” işletmeciliği adı altında, 2. el oto yedek parça alım-satımı ile iştigal eden Şikayet edilen adına Türkiye Bankası’nda bulunan TR 16 IBAN numaralı hesabına 5000 -TL yatırıldığına dair ödeme dekontu, (Başvuru dilekçesi ile eklidir.)

b- Müvekkil/başvurucunun 5.000 TL’nin, Şikayet edilenin yönlendirmesi ile kendisi adına, “Hakyedi” isimli işyerinden mail order yapılarak Adana Şubesinde bulunan kart çekimi ile 2021 tarihinde ödendiğine dair hesap ekstresi. (Başvuru dilekçesi ile eklidir.)

3-) Bilirkişi İncelemesi.

4-) Bilahare açık kimlik ve adresleri ibraz edilecek tanıklar.

5-) Her türlü yasal kanıt,

6-) Bilahare ibraz edeceğimiz delil listesi.

7-) Şikayet edilenler/borçluların delil listesi ibraz etmesine karşılık mukabil delil listemiz,

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıkladığımız nedenlerle;

1-) Şikayet edilenler/borçlular firmaların haksız ve kötü niyetli itirazlarının İPTALİNE VE TAKİBİN DEVAMINA,

2-) (Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile) Müvekkil/başvuru tarafından “Adalet” marka aracın motor parçalarının ödenmesi için gönderilen ancak motor parçalarının gönderilmemesi nedeniyle ödenen 5000 TL’nin tahsili amacıyla, Adana İcra Müdürlüğü’nün 2021 Esas sayılı dosyasındaki, itirazın iptali ile takibin devamına, 5000 TL’nin ödemenin yapıldığı tarih olan 2021 gününden itibaren işleyecek yasal faizi ile itiraz edilen alacak üzerinden %20 icra-inkar tazminatının şikayet edilenden tahsili ile müvekkile verilmesine,

3- Şikayet edilenler/borçlunun takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına MAHKUM EDİLMESİNE ve Şikayet edilenler/borçludan alınarak, Müvekkile verilmesine,

4-) İcra takibi ve tüketici hakem heyeti masraflarının ve avukatlık ücretinin Şikayet edilenler/borçluya yükletilmesine,

5-) Ekli kanıtlarımızın dosyaya kabulüne,

6-) Diğer delilleri ibraz etmemiz için tarafımıza süre verilmesine karar verilmesini.

Bilvekale karar verilmesini talep ederiz.

BAŞVURAN VEKİLİ

The post Parası Ödenen Malın Teslim Edilmemesi appeared first on Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı.