Anasayfa » Medeni Usul Hukuk Muhakemesi » Basit Yargılama Usulü ve Süreci

Basit Yargılama Usulü ve Süreci

Basit Yargılama Usûlü ve Sürece Dair Bilinmesi Gerekenler

6100 sayılı HMK., “Altıncı Kısım”ı, “Basit Yargılama Usûlü” başlığı altında düzenlemiştir (HMK. md. 316-322). Önemine ve niteliğine göre Yasa Koyucu, yargıya intikal eden bazı çalışma ve talep konularını çabuklaştırmak ve hızlandırmak amacıyla “Basit Yargılama Usûlü” düzenlemesi getirmiştir.

Basit Yargılama Usûlü’nün, Yazılı Yargılama’dan farklılıkları;

  • “Cevaba Cevap ve İkinci Cevap evresi” (Replik ve Düplik evresi) nin kaldırılmış olması,
  • Ön İnceleme ve Tahkikat aşamalarının birleştirilmiş bulunması,
  • Azami üç aşamada tahkikâtın ikmâli,
  • Sözlü beyan alınması ile hükmün verilmesinin kural olarak aynı duruşmada yerine getirilmesi; işlemden kaldırılmada dosyanın ancak bir kez yenilenebilmesine cevaz verilmesi noktalarında toplanmıştır. 

Hangi Davalar Basit Yargılama Usulüne Tabidir?

Hangi iş ve davaların Basit Yargılama Usûlü’ne tâbi tutulduğu, HMK. md. 316’da sıralanmıştır:

  • Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevine giren dava ve işler.
  • Doğrudan dosya üzerinden karar vermek konusundakanunun mahkemeye takdir hakkı tanıdığı dava ve işler.
  • İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri ile deniz raporlarının alınması,
  • Dispecci atanması talepleri ve bunlara karşı yapılacak olan itirazlar.
  • Her türlü nafaka davaları ile velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler.
  • Hizmet ilişkisinden doğan davalar.
  • Konkordato ve sermaye şirketleri veya kooperatiflerin uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırılmasına ilişkin açılacak davalar.
  • Tahkim hükümlerine göre, mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
  • Diğer kanunlarda yer alan ve Yazılı Yargılama Usûlü dışındaki yargılama usûllerinin uygulanacağı belirtilen dava ve işler.

Örneğin; istihkak ve işe iâde davaları (İş md. 2013); fon alacaklarına dair davalar, Kooperatifler Yasasına tabi davalar (1163 S. Kn. kd. 99) ve Tasarruf İptali Davaları (İİK. md. 281) da Basit Yargılama Usûlü’ne tâbidir.

Basit Yargılama Usûlü’nde Aşamalar

Basit Yargılama Usulünde Dilekçelerin Verilme Aşaması

Dava açılması ve davaya cevap verilmesi, dilekçe ile olur (HMK. md. 317/1).

Cevap süresi, tebliğden itibaren iki haftadır. Gerektirici haklı sebepler varsa, cevap süresi, bir defaya mahsus olmak kaydıyla, iki haftayı geçmemek üzere uzatılabilir. Ek süre talebiyle ilgili verilen karar, taraflara tebliğ olunur.

Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilmez (HMK. md. 317/2).

Dava ve cevap dilekçeleri (Yönetmelikle belirlenecek bir) formun doldurulması suretiyle de verilebilir (HMK. md. 317/4).

Taraflar, dilekçeleri ile birlikte, tüm delillerini açıkça ve hangi vakıanın delilli olduğunu da belirterek bildirmek; ellerinde bulunan delillerini dilekçelerine eklemek ve başka yerlerden getirilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunabilmesini sağlayan bilgelere dilekçelerinde yer vermek zorundadırlar (HMK. md. 318).

İddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı, dava açılmasıyla; savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı ise, cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar (HMK. md. 319).

Basit Yargılama Usulünde Ön İnceleme Aşaması

Basit Yargılama Usûlü’nde, Ön İnceleme ve Tahkikat aşamaları birlikte düzenlenmiştir.

Mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir (HMK. md. 320/1). Daha önce karar verilmeyen hallerde mahkeme, ilk duruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında tarafları dinler; daha sonra tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.

Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hakim, tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları, sulh olmadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır; tutanağın aslı hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat, bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür (HMK. md. 320/2).

Mahkeme, tarafların dinlenmesi, delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemlerinin yapılmasını yukarıdaki paragrafta belirtilen duruşma hariç, iki duruşmada tamamlar. Duruşmalar arasındaki süre, 1 aydan daha uzun olamaz. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hallerde, hakim gerekçesini belirterek 1 aydan sonrası için de duruşma günü belirleyebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir (HMK. md. 320/3).

Basit Yargılama Usûlü’ne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır (HMK. md. 320/4).

Yani, Basit Yargılama Usûlü’nde dava ancak bir kez yenilenebilir.

Tahkikatın tamamlanmasından sonra, mahkeme, taraflardan son beyanlarını alır ve yargılamanın sona erdiğini bildirerek kararını tefhim eder. Taraflara beyanda bulunabilmeleri için ayrıca süre verilmez (HMK md. 321/1).

Kararın tefhimi, mahkemece hükme ilişkinin tüm hususların gerekçesiyle birlikte açıklanması ile gerçekleşir. Ancak, zorunlu hallerde, hakim, bu durumun sebebini de tutanağa geçirmek suretiyle,
sadece hüküm özetini tutanağa yazdırarak kararı tefhim edebilir. Bu durumda gerekçeli kararın en geç 1 ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir (HMK. md. 321/2).

Bu kanun ve diğer kanunlarda Basit Yargılama Usûlü hakkında hüküm bulunmayan hallerde, Yazılı Yargılama Usûlü’ne ilişkin hükümler uygulanır (HMK. md. 322/1).

Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hallerde, hakim satış için bir memur görevlendirir. Taşınır ve taşınmaz malların satışı, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır (HMKmd. 322/2).

Bu makaleyi sosyal medyada paylaşarak sitemize katkıda bulunabilirsiniz.
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (2 oy, puan: 5,00 üzerinden 5)
Loading...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İLETİŞİM
Soru Sor
Danışma Formu
WhatsApp
Telefon Görüşmesi