Avukat Kendi Muhasebesini Nasıl Tutar?
Avukat kendi muhasebesini tutabilir. Serbest meslek erbabı defter tutmak zorundadır (Vergi Usul Kanunu m.172) ve tutacağı defter serbest meslek kazanç defteridir (m.210). Bu defter 1 Ocak 2018’den beri kağıda değil, zorunlu olarak Defter-Beyan Sistemi’nde tutulur (486 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği m.16). Kayıt ve defter işlemleri bu sistemde yapılır; beyanname de sistemden ya da e-Beyanname uygulamasından gönderilir. Avukat kendisine verilen kullanıcı kodu ve şifreyle bunları bizzat yürütebilir ya da aracılık sözleşmesi imzaladığı bir mali müşavire yaptırabilir (m.13). Gelir İdaresinin e-Beyanname sayfası da ruhsatlı avukatları, beyannamelerini doğrudan kendileri gönderebilecekler arasında sayar.
Avukatın Kendi Muhasebesini Tutması Mantıklı Mıdır?
Eğer vergi mevzuatı alanında bilgi sahibi olmak istiyorsanız ve düzenli bir ofis ortamınız var ise “kendi muhasebenizi tutmanızın” gayet mantıklı bir girişim olduğunu söyleyebilirim. Kendi muhasebe ve vergi işlerinizi takip ederken mevzuattan kopmuyorsunuz. Önünüze iş olarak gelebilecek bir vergi ihtilafında ise ipleri elinize alabiliyorsunuz. Ancak sistemi kendiniz kullandığınızda kayıtların ve beyannamelerin doğruluğundan da siz sorumlu olursunuz. Aracılık sözleşmesiyle bir mali müşavir çalışıyorsa, belgelere uymayan kayıttan doğan vergi, ceza ve faiz için mali müşavir de sizinle birlikte sorumlu olur (486 Sıra No’lu Tebliğ m.17).
Avukatın Ödemesi Gereken Vergi Cinsi Nedir?
Avukat, serbest meslek kazancı üzerinden gelir vergisi öder, verdiği hizmet için de katma değer vergisi hesaplar. Gelir vergisi gerçek usulde alınır; basit usul yalnız ticari kazançlar içindir (Gelir Vergisi Kanunu m.46). Kazanç, yıl içinde tahsil edilen ücretlerden mesleki giderler indirilerek bulunur (m.67). Üçer aylık kazanç üzerinden yılda dört kez geçici vergi ödenir ve ödenen tutar yıllık gelir vergisinden mahsup edilir (mükerrer m.120). Çalışan ücreti ya da büro kirası ödeyen avukat, ödeme sırasında kestiği vergiyi muhtasar beyannameyle bildirir (m.94, m.98).
Avukatlar Neleri Gider Gösterebilir?
Mesleki kazancın elde edilmesi ve sürdürülmesi için yapılan giderler hasılattan indirilir (Gelir Vergisi Kanunu m.68). Giderin belgeye dayanması gerekir. Avukatın başlıca gider kalemleri şunlardır:
- Büro kirası, elektrik, su, doğal gaz, telefon ve internet gibi genel giderler. Evinin bir bölümünü büro olarak kullanan avukat, ödediği kiranın tamamını, ısıtma ve aydınlatma gibi diğer giderlerin ise yarısını indirebilir. Ev kendi mülküyse kira yerine amortismanın yarısı gider yazılır.
- Çalışanın ücreti ve sigorta primleri ile avukatın kendi adına ödediği Bağ-Kur primi.
- Baro aidatı gibi mesleki kuruluşlara ödenen aidatlar.
- Mesleki kitap ve yayınlar ile işin yapılması için alınan mal ve hizmet bedelleri.
- Mesleki seyahat ve konaklama giderleri.
- Demirbaş ve taşıt amortismanları ile işte kullanılan taşıtın giderleri. Binek otomobilde giderlerin en fazla %70’i yazılabilir; kiralanan otomobilin aylık kirası ile satın alınan otomobilin amortismanı da kanundaki parasal sınırlara tabidir.
Para cezaları, vergi cezaları ve suçtan doğan tazminatlar gider olarak indirilemez.
Gelir ve Gider Kayıtları Nasıl Yapılır?
Serbest meslek makbuzu, mesleki faaliyete ilişkin her tahsilat için düzenlenir (Vergi Usul Kanunu m.236); avukatın kendi giderleri makbuza yazılmaz. Makbuz, elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) olarak düzenlenir (ayrıntısı Serbest Meslek Makbuzu Hangi Aşamada Kesilmelidir? yazımızda). Kazanç defterinin bir tarafına hasılat, öbür tarafına giderler yazılır; hasılatta ücretin alındığı tarih, tutar ve kimden alındığı, giderde türü ve yapıldığı tarih gösterilir (m.210).
Müvekkilden alınan gider karşılıkları da kazanca eklenir; yalnız vergi, harç, keşif, şahitlik ve bilirkişilik gibi işlere harcanmak üzere alınıp tamamen bu işlere harcanan paralar kazanç sayılmaz (Gelir Vergisi Kanunu m.67).
Defter-Beyan Sistemi’nde gelir ve gider kayıtları belge bilgileriyle girilir, defter bu kayıtlardan oluşturulur. Bir aya ait işlemler kural olarak o aya ait KDV beyannamesinin verilmesi gereken son güne kadar sisteme işlenmelidir (486 Sıra No’lu Tebliğ m.7).
Hazırlanan Beyannameler Vergi Dairesine Nasıl İletilir?
Beyannameler Defter-Beyan Sistemi’nde hazırlanıp onaylanarak gönderilir; sisteme Dijital Vergi Dairesi üzerinden de ulaşılır, e-Beyanname uygulaması da kullanılabilir. Bu yolların dışında kağıtla ya da başka bir yolla gönderilen beyanname hiç verilmemiş sayılır (486 Sıra No’lu Tebliğ m.17). Hiç kazanç elde edilmemiş olsa bile yıllık beyanname verilir (Gelir Vergisi Kanunu m.85). Avukatın başlıca beyannameleri şunlardır:
- KDV beyannamesi: her ay.
- Muhtasar beyanname: kural olarak her ay. Sigortalı çalışanı olmayan avukat, vergi dairesine önceden bildirerek üç ayda bir verebilir (Gelir Vergisi Kanunu m.98). Sigortalı çalışanı olan avukat, muhtasar ile sigorta bildirimini birleştiren muhtasar ve prim hizmet beyannamesini her ay verir; çalışan sayısı 10 ve daha azsa vergi kesintilerini üç ayda bir bildirebilir (Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Genel Tebliği m.5).
- Geçici vergi beyannamesi: üç ayda bir, yılda dört kez.
- Yıllık gelir vergisi beyannamesi: izleyen yılın Mart ayında.
Sık Sık Değişen ve Güncellenen Vergi Mevzuatını Nasıl Takip Edebilirim?
Her yeni tebliğ ya da mevzuat yayımlandığında Gelir İdaresi bunları kendi sitesinde paylaşmaktadır. Gerekli form ve beyanname örnekleri de bu sitede mevcut. Beyannamelerin hangi süreler içerisinde verilmesi gerektiğini de bu siteden öğrenebilirsiniz. Defter-Beyan Sistemi’ne ilişkin duyuru ve kılavuzlar ise www.defterbeyan.gov.tr adresinde yayımlanır.
Avukatlar Zorunlu Defterlerini Elektronik Ortamda Nasıl Tutar?
Mesleğe yeni başlayan avukat, işe başlama bildirimini izleyen yedinci iş gününün sonuna kadar www.defterbeyan.gov.tr adresinden ya da vergi dairesinden sisteme başvurur (486 Sıra No’lu Tebliğ m.5). Başvuruyu kendisi yapabileceği gibi aracılık sözleşmesi imzaladığı mali müşavir de yapabilir. Sisteme İnternet Vergi Dairesi kullanıcı kodu ve şifresiyle girilir; bu bilgiler vergi dairesinden, Dijital Vergi Dairesinden ya da GİB Mobil uygulamasından alınabilir.
Defter için noter tasdiki gerekmez; açılış onayı elektronik olarak yapılır (486 Sıra No’lu Tebliğ m.9). Defterler sistemde saklanır, ancak yetkili makam istediğinde sunma yükümlülüğü avukata aittir (m.10). Gider belgelerini, ait oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl saklamak da avukatın ödevidir (Vergi Usul Kanunu m.253). Sistem dışında tutulan defter hiç tutulmamış sayılır ve Vergi Usul Kanunu’nun ceza hükümleri uygulanır (486 Sıra No’lu Tebliğ m.17).
Merhabalar, İfade edildiği gibi bu makaleye bağlı olarak Avukat arkadaşların kendi defterlerini tutmalarında her hangi bir mani kalmamıştır. Kendi defterlerini tutabilecekleri gibi beyannamelerini de ilgili vergi dairelerine verebileceklerdir.
Ancak benim önerim, mutlak suret ile bu işin bir mali müşavir aracılığı ile yapılması yönündedir. Sürekli olarak ve çok çabuk, vergi, SGK, ve diğer mevzuatlar değişmektedir. Bu değişiklikleri yakalamak ve takipçisi olmak için bizzat bu iş ile uğraşmak gerekmektedir. Mali müşavir desteği almak her anlamda faydalı olacaktır. Yasal düzenleme ve usul uygulamalarının güncellenmesi durumunda bunu fark etmeyip gözden kaçması, her uygulamada VERGİ VE DİGER CEZALARIN yenilmesine yola açacaktır. Bu bir çok ceza oldukça ağır yaptırımlar ve tutarları bulmaktadır.
Herkes gerçek anlamda meşguliyetinin olduğu işi yapmalı, takip etmeli ve desteğini vermelidir. Ben her anlamda bu işinde mali müşavir aracılığı ile yapılmasının OLDUKÇA ÖNEMLİ OLDUĞU KANANATİNDEYİM. Saygılarımla Orhan ÇELİK