Aklınıza takılan başka detaylar mı var?

Günlük 10.000'i aşkın ziyaretçisi olan hukuk forumunda sorularınızı gündeme getirebilirsiniz.

HUKUK FORUMU

Yorum yaparak bilgiyi çoğaltın!

Yazıyı okumanızın ardından konuyla alakalı fikir, düşünce, gelişme veya düzeltmelerinizi yorum kısmında belirtebilirsiniz. Bu sayede konuyla ilgili gelişmelerden e-posta yoluyla haberdar olur ve yenilikleri takip etme şansı yakalarsınız.

Avukat Tutmak Zorunlu Mudur?

Avukat Tutmak Zorunlu Mudur? Mahkemede Avukat Tutmak Şart Mı?

Yürürlükteki hukuk kurallarımıza göre, savunma hakkının kullanılabilmesi için avukatın yardımı şart değildir. Yani avukat tutmak zorunlu değildir. Anayasanın 36. maddesinde yer aldığı gibi “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir”.

Bu Anayasa kuralına göre herkes, bizzat yargı mercilerine başvurarak dava açabilir, takip yapabilir, aleyhine dava açılan ve takip yapılan da kendini savunabilir.

Bu kural, Avukatlık Kanununun 35. maddesinde de anlatım bulmaktadır. “Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir.”

Haklarını Kullanmakta Engeli Olmayan Herkes Kendi Haklarını Bizzat Kullanabilir

Görüldüğü gibi hakkını aramak veya savunma yapmak durumunda kalanların medeni haklan kullanma yeteneğine sahip olması durumunda hakkını bizzat kullanmasını engelleyen bir durum bulunmamaktadır.

Ancak birey, dava açmada bir başkasının yardımını istiyorsa veya açılmış bir davada kendini bir başkası ile temsil ettirmeyi düşünüyorsa başvurmak zorunda olduğu, kendisinden hukuksal yardım isteyebileceği kişinin baro levhasına kayıtlı ve işten yasaklanmamış bir avukat olması gerekmektedir (AvK md 35 ve AvK md 63).

Bireyin geniş anlamda savunma hakkını kullanabilmesi için avukattan yardım almasının zorunlu olup olmadığı konusunu Ceza Hukuku ve Özel Hukuk bağlamında ayırarak ele almak gerekmektedir.

Ceza Davalarında Zorunlu Avukatlık

Ceza hukukunda; Ceza Muhakemesi Kanunun 150. maddesine göre şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafii seçmesi istenir. Şüpheli veya Sanık Müdafii seçecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir (nispi zorunlu müdafilik). Aynı maddenin 2. Bendinde sanık; çocuk veya kendisini savunamayacak derece malul, sağır ve dilsiz ise istemi aranmaksızın bir müdafii görevlendirilir (zorunlu müdafilik).

Zorunlu müdafiliğin üçüncü türü “alt sının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda da zorunlu müdafilik kuralı uygulanır.

Bazı Ülkelerde Dava Açarken Avukat Zorunludur

Bazı ülkelerde avukat yardımı olmadan dava açılamamaktadır. Örneğin, Alman Usul Kanunu (ZPO)’nm 78. maddesine göre, asliye hukuk mahkemelerinde ve tüm yüksek mahkemelerde davanın taraflan kendilerini bir avukat ile temsil ettirmek zorundadırlar.

Federal Avukatlık Kanunu (BRAO)’nm 78. paragrafı da benzer kural içermektedir. Avusturya Usul Kanununun 27. maddesi de avukatla takip zorunluluğunu düzenlemektedir.

Ülkemizde de Dava Açarken Avukat Zorunluluğu Bir Tasarıydı Ancak HMK’ya Dahil Edilmedi

(HUMK) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun değiştirilmesi konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı ile vekille temsil konusunda önemli değişiklik yapılmak istenmiş ise de bu gerçekleşememiştir.

2001 yılına kadar yargı organlarına yardım etme amacı ile görev yapan avukatlar, Avukatlık Kanununda 4667 Sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerden sonra yargının kurucu öğesi olarak görev yapan konumuna gelmişlerdir.

Böylelikle avukatlığın amacında ortaya çıkan “yardım etmeden” çok farklı bir anlayış olan yargının kurucu öğesi olarak görev yapma anlayışının hukuk yargılamasına da yansıması gerekmektedir. Bu anlayış doğrultusunda hazırlanan yasa tasarısında bu konu ele alınmış ve avukatın yargılamada üstlendiği göreve uygun bir takım değişiklikler öngörülmüştür.

Hukuk yargılamasında davacı veya davalı olarak yer alan bireylerin konusunun uzmanı olan bir avukatın bilgi ve birikimlerinden en üst düzeyde yararlanması adil yargılanma hakkının bir uzantısı olarak kabul edildiğine yukarıda değinilmiş idi. Bu nedenlerle avukatın üstlendiği kamu hizmetini yerine getirme görevi kapsamında hukuk yargılamasına yargılamanın kurucu bir öğesi olarak katılması için Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısında “Avukat ile temsil zorunluluğu” adıyla avukat yardımı olmadan dava açılmama yönünde değişiklik yapılmak istenmiştir.

Tasarının 76. maddesi ile getirilmek istenen düzenleme, sulh hukuk mahkemeleri, iş mahkemeleri ve kadastro mahkemelerinin görevine giren davalarda dava türüne bakılmaksızın ve bir miktarla sınırlı olmaksızın bireyin davasım açabileceği veya davalı olarak kendini savunabileceğini, şahıs varlığına ilişkin dava ve işleri de yapabileceğini öngörmektedir. Ayrıca elli bin Türk Lirası sınırı getirildiği için asliye hukuk mahkemelerinde de değeri elli bin liranın altındaki konusu para olan davaları açabilecek veya kendini savunabilecektir.

Sayılan bu mahkeme ve dava türlerinin dışında davasını ve kendi aleyhine açılan bir davayı ancak bir avukat aracılığı ile takip edebilecektir. Bu kurallar kanun yollarında da geçerli olmaktadır.

Başka ülkelerdeki uygulamalara benzeyen bu değişiklik önerisi konusunda hemen belirtmek gerekir ki, yukarıda değindiğimiz avukatın hukuk yargılamasına etkin öge olarak katılması kısmen de olsa gerçekleşmiş olacak ve avukat, hukuk davasında davanın ayrılmaz bir bütünü haline gelmiş olacak idi.

Ancak 6100 sayılı Kanun olarak yasalaşan ve “Hukuk Muhakemeleri Kanunu” bu öneriyi metnine almamış ve hukuk yargılamasında avukatın konumunu davaya vekalet anlayışı ile sürdürmüştür.

Son düzenleme tarihi 20 Mayıs 2020 18:29

Paylaş
Avukat Saim İncekaş

Avukat Saim İncekaş. Adana'da ikamet etmektedir. Kurucu sıfatıyla kendisine ait Adana Avukatlık ve Danışmanlık Bürosunda çalışmalarına devam etmektedir. Ceza Hukuku, Medeni-Boşanma-Aile Hukuku, Bilişim Hukuku avukatlığı ana çalışma dallarıdır. Özellikle boşanma ve ceza avukatlığı üzerine pratik ve deneyim sahibidir. Bu alanlarda 5.000'den fazla yazı ve makalesi bulunmaktadır. Adres: Kayalıbağ, Ziya Algan İş Merkezi, Turhan Cemal Beriker Blv. No:9 E-posta: av.saimincekas@gmail.com Telefon: 0534 910 97 43

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz gizli tutulacaktır.