Artık Değerin Ayın Olarak Ödenmesi

Artık Değerin Ayın Olarak Ödenmesi

TMK’nunda düzenlenen EMKR’nde; tahakkuk eden DAP ve AD alacaklarının para olarak ödenmesi yani nakdi ödeme esas olmakla birlikte: kanun iki ayrı olgu bakımından eşlerin bu borçlarının ayni olarak ödenebilmesine de olanak tanımıştır.

Bu ayni ödemelerde kanunun göz önünde bulundurulmasını istediği husus yine TMK nun 239. maddesinin ilk fıkrasında: “Ayni ödemede malların sürüm değeri esas alınır; bir mesleğin icrasına ayrılmış birimler ile işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir” hükmüyle belirtmiştir. Buradaki sürüm değerinin tasfiye tarihi esas alınarak tespit edileceği açıktır.

Bu konu da başlıca iki başlık altında incelenebilir.

Ödeme Zorluğu halinde Ayni Ödeme

TMK nun Katılma Alacağı ve DAP ‘in ayni olarak ödenebileceğine ilişkin 239. maddesinin TBMM de eklenen gerekçesinde: “Katılma alacağı ve değer artış payının, para yanında ayın olarak ödenmesine olanak getirmek…  amacıyla bu önerge verilmiştir” denilerek bu husus açıklanmıştır.

Müzakerelerden anlaşıldığına göre: “TBMM Adalet Komisyonundaki tartışmalar sırasında borçlu eşin nakit olarak ödeme olanağı mevcut değilse, alacaklı eşe nakit yerine bir malda mülkiyet hakkı ya da payı vermesine olanak tanınması böylece borçlu eşin malını üçüncü kişilere satarak borcunu ödemesi yerine, alacaklı eşe borcuna karşılık bir malda ayni hak tanımasının daha uygun olacağı görüşü ileri sürülerek, ayın olarak ekleme olanağı tanınmıştır.”

Ancak belirtmek gerekir ki; TMK nun 239. maddesinde borçlu eşe tanınan bu ayni ödeme hakkı yalnızca onun istemine bağlı bulunmaktadır. Bu sebepledir ki AD alacaklısı eşin bu borcun ayni olarak ödenmesini isteme hakkı bulunmamaktadır.

Aile Konutu ve Ev Eşyasına Özgü Ayni Ödeme Hakkı

Daha önce de değinildiği gibi. TMK’nun 240. maddesinde: “Sağ kalan eş eski yaşantısını devam ettirebilmesi için, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine katılma alacağına mahsup edilmek, yetmez ise bedel eklemek suretiyle intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir; mal rejimi sözleşmesiyle kabul edilen başka düzenlemeler saklıdır. Sağ kalan eş, aynı koşullar altında ev eşyası üzerinde kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir. Haklı sebeplerini varlığı halinde, sağ kalan eşin veya ölen eşin yasal mirasçılarının istemiyle intifa veya oturma hakkı yerine, konut üzerinde mülkiyet hakkı tanınabilir. Sağ kalan eş, mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek veya sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde bu hakkı kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır” kuralı konulmuştur.

Binaenaleyh; bu madde hükmüne göre de; alacaklı sağ eş, AD hakkına karşılık; ayni bir ödeme ile alacağını tahsil edebilecektir.

Sağ kalan eşin mezkur hakkı, öncelikli bir hak olduğu için; ölen eşin evvelce ölüme bağlı bir tasarrufla bu hakkın ilişkili bulunduğu malları elden çıkarmaya yönelik işlemlerinin iptali yolunda TMK nun 557. maddesine göre dava hakkını kullanılmasının mümkün bulunduğu da kabul edilmektedir.

bir yorum bırakın

tr Türkçe
X
error: Sağ tıklama özelliği kapalıdır.